FİL UÇUŞU

Wes Montgomery'den 'Round Midnight

2012-01-29T19:34:00.003+02:00

Thelonious Monk’un 1944 kaydıyla dünyaya dinlettiği olağanüstü parçası ‘Round Midnight’ı aslında 1940-41 arasında yazdığı bilinir. (Harry Colomby, üstadın şarkının ilk versiyonunu 1936 yılında, henüz 19 yaşındayken yazdığını söyler.) Bugün kadar binden fazla albümde yorumlanmış olan parça, kimi kayıtlarda 'Round About Midnight adıyla geçer. Bu albümlerin içinde Bernie Hanighen’in yazdığı sözlerle kaydedilmiş versiyonları da var. Başta Miles Davis’in yorumu olmak üzere, çok sayıda yorumu, yıllardır dinleniyor. Her yeni yorum, her yeni dinleyiş farklı yerlere götürüyor insanı. (Çok sayıda yorumun kaydını dinlemişimdir, benim için özellikle etkileyici olanları da var elbette.)

Bir de Bertrand Tavernier’nin imzasıyla unutulmaz film ‘Round Midnight var. 1986 tarihli filmin başrolü bir başka caz devi Dexter Gordon’a emanet. Nefis filmdir.

Fil Uçuşu’na ‘Round Midnight’ı Wes Montgomery’nin savurup götüren yorumuyla konuk etmek istedim. Kaydın yılını ve kadroyu bulamadım; bilen varsa yazar. [Yorumlara NourCan imzasıyla gelen bilgi, bu konudaki merakımı giderdi. Teşekkür ediyor ve paylaşıyorum: 1965 - Wes Montgomery (guitar); Harold Mabern (piano); Arthur Harper (bass); Jimmy Lovelace (drums)]

Üstad Wes Montgomery’den, su gibi bir yorumla, benzersiz bir standart: ‘Round Midnight.

Jane Birkin ve İstanbul'a saplanan iğne

2012-01-29T11:58:00.000+02:00

Jane ve Serge

Jane Birkin’in İstanbul’la tanışma hikayesi ilginç ve sıcak. İlk kez kızı Lou ile gelmiş buraya. Bir gün bir dünya haritası çıkarmış ve Lou’ya bir iğne verip “Bunu istediğin yere sapla, seni oraya götüreceğim,” demiş. Bu çocukça oyunun sonunda iğne İstanbul’a saplanınca, ana-kızın rotası belli olmuş. “Ben İstanbul’a aşık oldum,” diyor. Jane Birkin, Ekim ayında Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin açılış töreni için geldiğinde NTV’de yayınlanan Cumartesi adlı programımızın ekibinden Emrah Kolukısa ve ben bir sohbet olanağı bulmuştuk, bir bakışta kendine hayran bırakan bu müthiş isimle. Daha önce de söyleşi yapmıştım Jane Birkin’le. O kadar doğal, o kadar içten, o kadar sıcak ki, insan karşısında bir dünya yıldızı olduğunu, 2001’de İngiliz Kraliyet Nişanı ve daha sonra da Fransa Cumhuriyet Nişanına layık görülmüş bir isimle konuştuğunu unutuyor. İlgisini çeken her sözü sayfaları el yazısıyla dolu not defterine kaydeden, karşısındaki kişiyi can kulağıyla dinleyen, Hermes’in kendisi için ürettiği Birkin Bag’ini diktanın hüküm sürdüğü Burma’ya dair politik mesajlarla süsleyen hayat dolu bir kadın. Orijinal Birkin Bag’in internetteki bir açık artırmada Japon Kızılhaç’ı yararına 165bin dolara satıldığını söylerken gözleri parlıyor. Dünyanın sorunları onun da sorunları. Sermayeyi şöhreti üstünden dünya sorunlarının bir parçası haline getirmek onu mutlu ediyor. Müzikle iç içe olmasını tam da bu yüzden önemsiyor ve “Müzik, dünyayı gezmek için iyi bir pasaport,” diyor. O pasaportla yardım götürebileceği her yere koşuyor.

Birkin’in, 18 ve 19 Ocak’ta, iki gün üst üste Babylon’da verdiği konserlerin de amacı yardım. Bu iki konserin tüm geliri Japonya depreminde zarar görenlere gitti. Üstelik Birkin’e eşlik edecek müzisyenler de Japonya’dan geldi: Piyanoda Nobuyuki Nakajima, kemanda Hoshiko Yamane, davulda Ichiro Onoe ve nefeslilerde Takuma Sakamoto. Kadro bir an bile aksamayan bir makine gibi çaldı konser boyunca, üstelik Birkin’in sahneden sıcak varlığına eşlik etmek konusunda da kararlı davrandılar. Özellikle Hoshiko Yamane ile (Babylon’u turlayışı harikaydı) alışverişi gayet iyiydi. Konserin ilk dakikalarında biraz yorgun gibi gelmişti gözüme; yanılmışım. Gece ilerledikçe rahatladı ve dinleyicisini de şarkıların bir parçası haline getirmeyi başardı hızla. Fransızca bilmediğim için kendimi eksik hissettiğim bir koser oldu. Jane Birkin, bu iki gecede tamamen Serge Gainsbourg’a ait parçaları söyledi. Antalya’daki sohbetimizde “Serge öleli 20 yıl, Melody Nelson çıkalı 40 yıl oldu. O zaman albüm hiç satılmamıştı şimdiyse Fransa’nın en iyi albümlerinden biri olduğu söyleniyor. Ben de albümün 40.yılı kapsamında bir turneye çıkıyorum ve İstanbul’a bu turneyle geleceğim için çok heyecanlıyım,” demişti. Jane Birkin’in heyecanı bizim heyecanımızdır. Hep birlikte “Je t’aime...... moi non plus”…

Emma Peel: "Tedirginlik"

2012-01-27T09:40:00.000+02:00

Emma Peel: Geç kaldın...

Karşıdaki Adam: Bu saate kadar bekleyeceğini düşünmemiştim.

Emma Peel: Aslında... seni beklemedim. Kendimi dinledim.

Karşıdaki Adam: Hmm... Neden?

Emma Peel: Çünkü hepimiz tedirginliklerimizle yüzleşmek zorundayız.

Filmler; beğendiklerim, beğenmediklerim, merak ettiklerim

2012-01-27T08:46:00.001+02:00

Beğendiğim filmlerin eleştireceğim yönleri olduğu gibi, beğenmediğim filmlerin de unutulmayacak güzellikte sahneleri vardı. Yani beğendiğim-beğenmediğim şeklindeki bu kaba ayrım, detaylara girince anlamını yitirebilir. Ayrıca öznel bir listedir bu. Aslında zaman buldukça her film icin ayrı bir yazı yazmak gerekiyor. Son birkaç ay içinde izlediğim filmlerden aklıma ilk anda gelenleri not ediyorum buraya.

Beğendiğim Filmler:

* A Separation (Bir Ayrılık) - Asghar Fahradi
* The Artist - Michael Hazanavicius
* Moneyball - Bennet Miller
* We Need To Talk About Kevin - Lynne Ramsay
* Tinker Tailor Soldier Spy – Tomas Alfredson
* The Ides of March - George Clooney

Beğenmediğim Filmler:

* Tree of Life - Terrence Mallick
* Melancholia - Lars Von Trier
* The Skin I Live In - Pedro Almodovar
* A Dangerous Method - David Cronenberg
* Beginners - Mike Mills

En Kısa Zamanda İzlemek İstediğim Filmler:

* Shame - Steve McQueen
* Bridesmaids – Paul Feig
* Margin Call – J.C.Chandor
* The Guard – John Michael McDonagh
* Drive – Nicolas Winding Refn

O esnada başka bir yerde...

2012-01-22T22:19:00.000+02:00

...Patricia Highsmith, çok değil, on üç yıl sonra yaratacağı Tom Ripley karakterinin gözleriyle objektife bakmaktadır...

Patricia Highsmith

(1921 - 1995)

Highsmith 1942 yılında çekilmiş bu fotoğrafta henüz 21 yaşında. Okuru benzersiz karakteri Tom Ripley'le tanıştıracağı "Becerikli Bay Ripley" romanını, on üç yıl sonra 1955'te yayımlatacak.

Karin Karakaşlı: "Bu adaletsizlikle yaşamak hepimize haramdır!"

2012-01-20T00:22:00.001+02:00

Bugün Agos gazetesi önünde toplanan onbinlerce kişiye seslenen Karin Karakaşlı’nın konuşmasının tam metni.

19 Ocak bir anma günü değil. Hiçbir zaman da olmadı. Zaten bu topraklarda ayrı ayrı yaşatılmış ne kadar acı varsa, hiçbirinin anma günü olmadı. Herkes acısının yaşatıldığı o tarih geldiğinde, kendince, bir başına kahroldu.

Sonra 23 Ocak günü geldi. Bundan beş yıl önceydi. ‘Türklüğü tahkir ve tezyif’ten mahkûm edilen, Türk düşmanı ilan edilen bir Ermeni gazetecinin cenazesi hepimizi buluşturdu. Çünkü Hrant Dink bu ülkenin bütün acılarının dermanına talipti. Onu güpegündüz, şimdi durduğumuz bu kalabalık Halaskargazi Caddesi üzerinde sırtından vurdular. Hepimizi de o cinayete görgü tanığı kıldılar.

O cenaze gününde 1915′i, Dersim’i, Maraş’ı, Çorum’u, tekmil faili meçhulleri, ihtilalleri, olağanüstü halleri, bitmek bilmez darbe girişimlerini buluşturduk. Kompartıman usulü ayrı ayrı yaşamamız buyrulmuş ne varsa, bir kıldık. Büyük oyunu onun birleştirici ruhuyla bozduk.

Onu bir kez de öldürmediler sevgili canlar. Önce Sabiha Gökçen haberi üzerine Genelkurmay’ın bildirisiyle öldürdüler. İstanbul valiliğinde MİT mensuplarınca tehdit edilirken öldürdüler. Hrant Dink’i, barış yolunu gösteren yazılarından cımbızladıkları, cümlelerle

Türk düşmanı” ilan ederek öldürdüler. Her yazıya, her söyleşiye nefes tüketir, kendini izaha mecbur hissederken öldürdüler. Agos’un önünde “Hrant Dink bundan sonra bütün öfkemizin ve nefretimizin hedefidir” diye bağırırlarken öldürdüler. Mahkemeden mahkemeye koşturtur, bilirkişi raporuna rağmen ısrarla mahkûm ederken ve o mahkûmiyeti onaylamakta beis görmezken öldürdüler. Kendisi yetmezmiş gibi oğlunu ölümle tehdit ederken ve kimbilir daha ona, bizlere hiç söylemediği neler neler yaşatırken öldürdüler.

Gerisi de çorap söküğü gibi geldi. Silinen telefon görüşmeleri, karartılan deliller, gizlenen bilgiler, imha edilen raporlar, başlatılmayan ya da kapatılan soruşturmalar, zamanaşımından aklanan istihbarat memurları birbirini izledi.

Başta Veli Küçük ve Kemal Kerinçsiz olmak üzere Ergenekon sanığı pekçok ismin daha Hrant Dink sağken, mengeneye dönüşen yargı süreci ve linç kampanyalarını hazırladıkları biliniyordu. Derken Kafes eylem planı da ortaya çıktı. Gel gör ki, bu davanın Ergenekon ile bağlantısı bir türlü kurulamadı.

Dört yanımızdan yalanlarla sardılar sarmaladılar bizi. Tam beş yıldır böyle bu. En sonunda iki kişi verdiler elimize. Bununla yetinin dediler. Yeter de artar hepinize.

Ortada zaten silahlı terör örgütü olmadığına göre onun yöneticisi ve üyeleri de yok. Ve beraat eden Erhan Tuncel’in hemen o akşam tahliyesi öyle büyük bir aciliyet ki, telaşta bir sanıkla ilgili hüküm kurmayı unutmuşlar. Tuncel şimdi ilim irfana adanmak üzere taze bir üniversite adayı. Böyle gözümüze baka baka, yangından mal kaçırır gibi verdiler bu kararı. Müdanaasızlığı da onun arkasındaki devasa korkuyu da gördük. Devlet çıplak dedik. Devlet çıplak.

İyelik eki kolay kullanılmıyor. Burası benim ülkem de bu devlete benim devletim diyebilir miyim? Cumhurbaşkanım, Başbakanım, Bakanlarım, Hükümetim, Muhalefetim, Meclisim… Böyle diyebilmek için tek bir seçeneğim var. Bu kepazeliğe bir son verin artık. Yargıtay, cinayete giden süreçteki rolüne inat, bir kez de adalet adına temyiz mekânı olsun. Bunları yapmak borçtur, yükümlülüktür, şarttır. Çünkü bize yaşatılan ‘ayıptır, zulümdür, günahtır.’

Hrant Dink’i hepimiz kaybettik ama biz Ermeniler için onun kaybı takdir edersiniz ki başka bir yoksunluk. 1915′te Anadolu’da kafilelerce insan aç-susuz çölün ortasına sürülmeden önce bir Nisan günüyle 250′ye yakın Ermeni aydın Haydarpaşa Garı’ndan trenlere konup Ayaş’a sürgüne gitti. İçlerinden sadece birkaçı geri dönebildi.

Anlayacağınız önce sesimizi aldılar elimizden. Bu insanlar Osmanlı Meclisinde mebustu, yazardı, gazeteciydi, çevirmendi, doktordu, avukattı. Ermeni halkına hizmet kadar Osmanlılığa inanır, Meşrutiyet sonrası bayram geleceğini sanırdı. Öyle olmadı.

Bugün burada içlerinden birkaçının adını anacağım. İsmi çağrılan duyar, gelir, ‘Burada’ der: Rupen Sevag, Siamanto, Taniel Varujan, Diran Kelekyan, Yerukhan, Rupen Zartaryan, Hampartsum Boyacıyan, Sımpad Pürad, Khyan Parsekhyan, Krikor Zohrab… Hrant Dink bu aydınların son halkasıdır. O yüzden de 2007, 1915′e geri ışınladı hepimizi. Demek hâlâ hakkıyla Ermeni ve bir o kadar da yurtsever olan bir insanı öldürmek bu kadar kolaydı. Bu kadar mübahtı.

Tarihi inkâr ede ede geldik bu noktaya dayandık. Şu kaldırıma dikilen taş, Hrant Dink kadar diğer bütün susturulmuş aydınların ve isimsiz mezarsız kurbanların da simgesi olsun.

Bu son kararla birlikte şimdi bir kez daha 19 Ocak 2007 cinayet günündeyiz. Hrant Dink operasyonlarla daraldığımız, komplolarla bunaldığımız bugünlerde özellikle yanyana görmek isterdi hepimizi. Anlaşılan o ki koca bir devlet böyle bir Ermeni vatandaşının yaşamıyla da ölümüyle de ne yapacağını bilemedi. Şimdi biz ona öğreteceğiz hep birlikte demek ki.

Dosya kapandı diyorlar bize. Kapandı mı bu dosya? Hrant Dink dosya değil ki kapatasın, o bir yara… Artık köprüden önceki son çıkıştayız. Oradan hakkıyla geçmeden tamamlanacak ödeşme, kurulacak düş, inanılacak adalet, yaşanacak memleket yok. Öbür türlüsü sadece yalan olur ve bir gün başımıza yıkılır. Altında kalırız hep birlikte.

O yüzden gün, sadece söz söylemek değil söz vermek zamanı.

Söz verelim mi birbirimize? Bu dava daha bitmedi.

Söz verelim mi birbirimize? İnsanlık daha ölmedi.

Söz verelim mi birbirimize? Devlet daha hesabını vermedi.

Sözümüz söz olsun. Bu adaletsizlikle yaşamak hepimize haramdır. Aksi için uğraşan hepimize helal olsun.

Kambur: Maraton koşmayı seven okurlara...

2012-01-18T10:50:00.001+02:00

1992 yılının Ocak ayında İletişim Yayınları’nın Cep Dizisi olarak bastığı diziden çıkmıştı Kambur. Hemen almıştım. Gittiği her yerde, kıyıda köşede kitap okumayı seven okurlar için cep boyutu kitapların önemi büyüktür. İletişim’in serisini özellikle sevmiştim; özenli kapak, boyuta mahkum olmamış hurufat ve en önemlisi müthiş bir seçki. O seriden üç kitap hala aklımdadır; Yevgeni Zamyatin – Kuzey, Kenneth Gangemi – Olt ve Robert Pinget – Yazamamak.

Kambur daha ilk okuyuşta garip bir etki bırakmıştı üstümde. Hani bazı kitaplar vardır; hem önünüze gelenle konuşmak istersiniz hem de kimsenin haberi olmasın, tek okuru siz olun istersiniz. Onun gibi bir durum… Herkes bilsin ve kimse bilmesin kütüphanesinin baş köşesine yerleşecek bir kitap. Daha ilk sayfalarında “Akıl ideale varamayınca hicve varıyor,” düşüncesini karakterinin zihninden geçirir Şule Gürbüz. Bu cümlenin hemen ardından metnin ironi zeminini okura doğrudan söyler: Böyle bir sözü bu kadar yersiz de olsa kullanabilmekten büyük bir sevinç duyduysa da; bu az sonra pişmanlığa dönüştü. “Keşke belli etmeseydim, altını çizecekleri bir cümleyi mahvettim. Belki odasına asan bile olurdu. Böylece haklı çıkardım. ‘Akıl hiçbir yere varmayınca, duvara yazı olur.’

Altı-çizilecek-cümleler-kitabı mantığını hem kuran hem de yıkan bir yapı bu. Bir atletizm karşılaşmasını izleyenlerin, kendi bedenlerinin sınırlarıyla yüzleşmesi gibi, Kambur’un okurları da o büyük metaforla yüzleşirler kitap boyunca. Sadece metinler-arası ilişkilerin kısa mesafe koşularından değil, düşünceler arası uzun atlamalardan da alır madalyasını Kambur. İnsan olmaya ve insanlığa duyulan öfkeyle çevrilir gözler 46 numara ayaklara. Bu öfkenin kaynakları bilincin maraton koşusundadır. Her maratonda olduğu gibi, bilinç akışında da önemli olan ipi göğüslemek değil, o uzun parkuru bitirmektir. Kambur, koşmaktan korkmayan okurun metnidir.

Şimdi, yıllar sonra, Kambur yine İletişim Yayınları’nca –ancak bu kez bildiğimiz boyutlarda- yayımlandı: Bana sorulsa bir gün “Kamburunun düzelmesini mi istersin, yoksa tüm insanların kambur olmasını mı?” diye, herkesi kambur görmek olurdu dileğim.

Mekanik saat ustası Şule Gürbüz’e selam olsun. Kaçırılmayacak bir okuma deneyimi.

5 kişi, 1 gitar: "Somebody that I used to know"

2012-01-13T16:53:00.001+02:00

Gotye'nin, "Somebody that I used to know" şarkısını daha önce Fil Uçuşu'nda paylaşmıştım. Kimbra'nın konukluğuyla ve ilginç videosuyla daha da güzelleşen şarkının kısa sürede çok sayıda "cover"ı yapıldı. Kısa zaman önce YouTube'da izlediğim Walk off the Earth projesi "cover"ı ise hem faklı, hem heyecanlandırıcı hem de zekiceydi. Fil Uçuşu'nda paylaşmak istedim. Bir gitarla bile güzel müzik yapmak mümkün; buyurun izleyin...

Emma Peel: "Şapka"

2012-01-13T10:42:00.001+02:00

Emma Peel: Bir antikacıdan aldım bu pembe lamba başlığını. Anneannemden kalma perdelere uyumlu bir şey arıyordum kaç zamandır. Öyle sevindim ki bulunca, ne kadar güzel değil mi?

Karşıdaki Adam: Mutlu olmak için beyhude çabalar bunlar.

Emma Peel: Hep kontrollüsün, hep diğer insanlar ne der kaygısı taşıyorsun… İçinden geldiği gibi yaşayamaz mısın sen? Rahatla biraz. Yoksa sana da mı bir şapka alsak?

Birinci TekilŞahıs.13

2012-01-13T10:11:00.000+02:00

Ben bir kuştüyü yastığım; çift kişilik yatağın orta yerinde, tek başına duran.

Ölüme gülerek bakmak

2012-01-13T09:58:00.000+02:00

Türkiye’de özellikle 1996 tarihli Ridicule filmiyle tanınan Patrice Leconte’un, 2012 ilkbaharında vizyona çıkacak yeni filmi İntihar Dükkânı (Le Magasin de Suicides) bir animasyon. Film yapım aşamasındaki kimi sorunlar yüzünden bir erteleme yaşadı ama fragman görüntüleri, dinamik, dünyası özel, dili farklı ve eğlenceli bir animasyon izleyeceğimizi fısıldıyor bize. Beklentiyi animasyon severler için özellikle heyecanlı kılan ise İntihar Dükkânı’nın aynı adlı romandan yola çıkan konusu. 1953 doğumlu Fransız yazar, senarist ve karikatürist Jean Teulé’nin bu romanı, İsmail Yerguz çevirisiyle Sel Yayıncılık tarafından yayımlandı.

Distopik bir hikaye anlatıyor Jean Teulé. Evrenin Madam Indira Tu-Ka-Ta adında bir diktatör tarafından yönetildiği, dünyaya açılan tek pencerenin Üç Boyutlu Algılar televizyonu olduğu, tümüyle yok olan ozon tabakasını yeniden oluşturabilmek için Sibirya’ya altı yüz metre yüksekliğinde sekiz yüz bin bacalı komplekslerin yapıldığı, sülfürik asit yağmurlarının dinmediği, para biriminin avro-yen olduğu (Avrupa-Çin birleşmesinde ABD’nin ve doların devre dışı bırakılışı ayrı bir konu), insanların Unutulmuş Dinler sitesi benzeri sitelerde yaşadığı ve istedikleri intihar tarzını seçmek için kapısında “Hayatta başarılı olamadınız mı? Bize gelin, ölümünüzü başaracaksınız!” yazan küçük bir dükkândan medet umdukları, alışveriş torbalarına ipler, zehirler, tabancalar koyarak evlerine döndükleri bir dünya. Yazar hikayesini tümüyle o dükkâna, Tuvache ailesi tarafından işletilen İntihar Dükkânı’na odaklıyor. Hikaye bir kırılma noktasıyla, baba Mishima, anne Lucrece ve çocuklar Vincent ile Marilyn’den oluşan aileye, yeni bir üyenin Alan’ın katılmasıyla başlıyor. Ailenin isimlerindeki Yukio Mishima, Lucrece Borgia, Vincent Van Gogh ve Marilyn Monroe göndermelerinin üstüne, yeni üyeyle bir de Alan Turing göndermesi ekleniyor böylece. Ama Alan’ın aralarına katılması, hayatlarına son vermek isteyen insanlara her tür olanağı sunan Tuvache ailesi için bir felaket oluyor. Çünkü Alan, ailesinin diğer üyelerinin aksine güler yüzlü, günün her anından keyif alan, dükkâna gelen bütün müşterilere yaşamanın güzelliklerini anlatan bir çocuk. “Dünya ne kadar çivisinden çıkmış olursa olsun, yaşamaya değer,” diyen bir çeşit Polyanna. Yıllar geçip ağzı daha fazla laf yapmaya başladıkça, Tuvache’ler için ciddi bir tehlike olmaya başlar yaşama sevdalısı çocuk. Dükkânda işlerin “kesatlaşmasına” neden olunca, kin ve nefret dolu insanların arasına, Monako’daki “İntihar Komandoları Eğitim Merkezi”ne yollanıyor. Ama sonuçta tahmin edileceği gibi oranın ölüme odaklı dirliğini ve düzenini de bozuyor ve apar topar geri yollanıyor. Hem de daha büyük cümleler etmeye başlamış olarak: “Hayat neyse odur. Değeri neyse odur. Hayat da beceriksizliler ve sakarlıklarıyla yapabileceğini yapar. Hayattan da çok fazla şey istememek, beklememek gerekir. Dolayısıyla hayatı yok etmek gibi bir şeyi de istememek gerekir. Her şeyi iyi tarafından almak gerekir.”

Jean Teulé’nin küçük romanı tam da bu noktalarda zayıflamaya başlıyor işte. Kurduğu distopik yapının bütün elementlerine boş verip, “ne olursa olsun hayatı ve kendinizi seviniz” düsturuyla ilerleyen, giderek “sevgi her sorunu çözecek bir anahtardır” demeye başlayan bir kişisel gelişim kitabı havasına büründüğünde, içtenliğini yitiriyor. Dünyanın içinde bulunduğu durumun suçunu siyasi iktidarlara yükleyen “Yetersiz ve suçlu olduğunu kabul eden yönetim bu akşam televizyonda canlı yayında intihar etmeye karar verdi,” gibi bir çözüm de, açıkçası çocukça kalıyor. Böylece yazarın, çok kalın hatlarla çizdiği ve bir karikatüre dönüşen intiharın karşısına koyduğu yaşam sevgisi de, kendiliğinden karikatüre dönüşüyor.

Ama romanı başka bir okuma dinamiği içinde ele alabilirsek, zayıflık olarak değerlendirilebilecek bu durum, ortadan kalkıyor. O okuma dinamiğinin adına da; bir çizgi roman ya da animasyon filmi senaryosunu okuma deneyimi diyebiliriz. Dört-beş sayfalık 34 kısa bölümden oluşan roman, daha başından itibaren filmleştirilmesi amacıyla yazılmış sanki. Her bir bölüm, kendi içinde bir olay örgüsü taşıyor ve bir filmin bütünlüklü sahneleri için kaleme alınmış hissi veriyor. Aslında bunda şaşılacak bir yön yok. Çünkü Jean Teulé dergilerde çizdiği karikatürlerle popüler olmuş, uzun yıllar televizyon için çalışmış, ilk romanı sinemaya uyarlanmış bir isim. Ayrıca efsanevi Fransız aktris Miou-Miou’nun hayat arkadaşı. Dolayısıyla bu romanı da, en başından sinemaya uyarlanması amacıyla, hatta yakın dostu yönetmen Patrice Leconte’un önerisi-yönlendirmesi ile yazdığını düşünebiliriz.

Yine de Alan Turing’e saygı duruşu niteliğindeki bölümler ve adaşının aksine bedeniyle, güzelliğiyle sorunlar yaşayan Marilyn’in, mezarlık bekçisi Ernest’le (bir başka intihar eden yazara, Hemingway’e selam olsun) yaşadığı aşk okuma sürecini ilginç kılıyor. Ayrıca çizgi roman veya animasyon senaryosu yazmak isteyenler için, film hikayesini kurma konusunda bolca ipucu veren bir kılavuz olacağını, bu gözle bakıldığında ilginç bir okuma deneyimi vaat ettiğini de söylemeliyim.

Kitabını okuduk; sırada film var. Onun için kısa bir süre daha beklememiz gerekecek.

O esnada başka bir yerde...

2012-01-11T13:29:00.000+02:00

...Sylvia Plath, Sırça Fanus'u yazmaktadır.

Sylvia Plath

(1932 - 1963)

Schopenhauer'den Haklı Çıkma Hileleri

2012-01-11T10:00:00.002+02:00

HİLE 14:

Zafer Narası Atma
Muhalifimize şöyle utanmazca bir oyun oynayabiliriz: Eğer birçok sorudan sonra, hedeflediğimiz çıkarım yararına cevaplar ortada yoksa, istediğimiz vargıyı sanki kanıtlamış gibi zaferle öne süreriz. Eğer muhalifimiz çekingen ya da aptsalsa ve biz de yüksek sesle saygısızca konuşuyorsak, bu hile gayet başarılı olur.

Bu HİLE alıntısı Alman filozof Arthur Schopenhauer’ın Eristik Diyalektik kitabından. Eristik kelimesi, Yunan mitolojisindeki anlaşmazlık tanrıçası Eris’ten geliyor ve kazanma amaçlı tartışma bilgisi, tartışmaları kazanma sanatı anlamına geliyor.

Sel Yayınlarından çıkan Eristik Diyalektik, Kant’ın öğrencisi Schopenhauer’ın 1830’da yazdığı bir metin. Tam da kelime anlamının üstüne notlar, fragmanlar, detaylar ve özellikle tanımlamalardan oluşan, hadi daha açık söyleyelim, hile’lerden oluşan bir bütün. Bir tartışma ortamında karşı tarafı alt etmenin ipuçlarını veren “felsefi hileler” bunlar. Otuz sekiz hileden bazılarının başlıklarını vermem yeterli olacaktır daha iyi anlatabilmek için: Oyunu Gizleme, Yanlış Önerme Kullanma, Bir Anda Çok Soru Sorma, Kızdırma, Zıddını Sorma, Zorluk Çıkarma, Kendi Silahıyla Vurma, Gerekçeyi Terse Çevirme… Kitap bütün bu hilelerin nasıl kullanılacağını bir paragraf ya da bir sayfalık metinlerle açıklıyor. Daha da ötesi bu açıklamalar kapsamında, Scopenhauer kendinden önceki filozofların hem izini sürüyor hem de yorumluyor.

Kitabın bugün okunmasının derin bir anlamı var. Sadece Türkiye’de değil, dünyada da siyaset söyleminin giderek daha sakilleştiği bir dönemde, hem siyasetçilerin hem siyaset yorumcularının saptırma metotlarını, yanlış bilgilendirme dinamiklerini, sorunun arkasından dolanma tercihlerini anlayabilmek ve ötesine geçip maskelerini düşürmek için bu 80 sayfalık cep kitabını özellikle tavsiye ederim. Bu kitabı okuduktan sonra, özellikle televizyondaki tartışma programlarının çoğunu, bir komedi programı izler gibi izleyeceksiniz.

Felsefe iyidir.

Arthur Schopenhauer

(1788 - 1860)

Mehmet Güreli: "Kimse Bilmez"

2012-01-09T12:19:00.000+02:00

Jülide Özçelik, uzun zamandır merakla beklenen "Jazz İstanbul Volume 2" albümüne, bir Mehmet Güreli klasiği olan "Kimse Bilmez"i de almış. Etkileyici bir yorumla söylüyor şarkıyı. Önümüzdeki günlerde konuşulacak, paylaşılacak, dinlenecektir. Ben de fırsat bu fırsat, şarkıyı orijinal haliyle, Mehmet Güreli'nin "alıp götüren" yorumuyla dinletmek istedim.

İşte Hayyam'dan sözlere unutulmaz bir Mehmet Güreli bestesi: Kimse Bilmez.

Not: YouTube'daki görüntü http://ku-ba-ba.blogspot.com/ adresindeki blogdan geliyor. Şarkıyı Mehmet Güreli'nin resimleri eşliğinde dinleten dosta selam olsun.

O esnada başka bir yerde...

2012-01-08T22:34:00.000+02:00

... Ayhan Işık ve Sadri Alışık, şezlonglarına kurulmuş, bir yandan demlenmekte bir yandan da hayatın ve dostluğun anlamı üzerine konuşmaktadırlar.

Ne de olsa 1951'de başlayan bu dostluk, Ayhan Işık'ın ölümüne (ve belki de sonrasına) kadar sürecektir.

Zordur bunu başarmak. Her daim zoru başarmış bu iki isim için bile...

Ayhan Işık (1929 - 1979)

Sadri Alışık (1925 - 1995)

Merak ettiğim halde hiç okumadığım yazarlar listesi

2012-01-08T22:16:00.001+02:00

Kimilerini yabancı edebiyat dergilerinde gördüm bu isimlerin, kimilerini internette. Kimilerini çok merak ettim, kimilerinin adları öylesine kalıverdi defterimde. (Aralarında en çok ilgimi çekenler: Tucholsky, Regener, Franzen ve Boyle...) Belki sevmeyeceğim okuduğumda, belki hemen diğer kitaplarına saldıracağım; bilemiyorum. Sadece merak ettiğim halde hiç okumadığım yazarlar listesinden on isim.

T. Coraghessan Boyle

Thomas Pynchon

Henning Mankell

Jonathan Franzen

Jonathan Lethem

Michael Chabon

Matt Ruff

David Sedaris

Kurt Tucholsky

Sven Regener

Kafka'nın Bebeği

2012-01-08T17:30:00.000+02:00

Kitabın başındaki kısa biyografisinden Gerd Schneider’in, Kafka üstüne yoğun çaışmalar yapan bir edebiyatçı ve gazeteci olduğun öğrenince, daha büyük bir merakla okumaya başladım “Kafka’nın Bebeği”ni. Regaip Minareci’nin özenli çevirisi de bu okuma sürecinin artısı olacaktı.

İlginç bir olay örgüsü var kitabın. Franz Kafka, 1923 yılının Ekim ayında, Berlin’deki Seglitz Parkında dolanırken, küçük bir kıza rastlar. Kız bebeğini kaybetmiştir ve Kafka, bu küçük kızı teselli edebilmek için kıza her gün –bebeğin ağzından yazılmış- bir mektup götürmeye başlar. Bütün bu sürecin tanığı da, ölümünden önce ilişkide olduğu Dora Diamant’tır. Bu olay örgüsünü ilginç kılan bir başka nokta da, Dora’nın mektuplarına ve kimi biyografların çalışmalarına bakınca, parkta karşılaşılan küçük kız hikayesinin gerçek oluşu. Bütün bu veriler, bir Kafka takipçisi olarak okuma iştahımı daha da kabartı tabii.

Ancak daha ilk çeyrekte kitaptan kopmaya başladım. Akıcı bir dille yazılmış olmasına ve Kafka’nın büyük romanlarından öykülerine, notlarından kısa anlatılarına, çok sayıda metne gönderme yapmasına karşı gerçekleşti bu kopuş hem de. Çünkü Gerd Schnieder, hikayenin yapısındaki duygusallığı ve romantik tonu parlatırken, elinin ayarını biraz kaçırmış gibi geldi bana. Kafka’yı, öylesine klişelerle dolu bir hüzün dünyasının öznesi haline getirmiş ki… Bu tercih yer yer ilgi çekici oluyor olmasına ama doyurmuyor. Küçük kıza yazılan mektuplardaki kimi Kafkaesk numaraları ve iyi çizilmiş Dora karakterini takdir etmeyi de unutmamalı elbette.

Sonuçta “Kafka’nın Bebeği” beklentimin altında bir okuma zevki verdi. Ama altı çizilmiş bir cümleyi de paylaşmak isterim. Yere düşen bir çocuk, ortamdakileri kahkaya boğmuşken Franz, alçak ama kararlı bir sesle “Ne kadar da ustalıkla düşüp ve ne kadar da ustalıkla ayağa kalktın sen öyle!” der. Sessizleşir herkes.

Hayat da böyle işte; ustalıkla düşüp, sonrasında ustalıkla ayağa kalkabilmek. Ayakta durmak kadar, düşmeyi de bilmek.

Franz Kafka

(1883 - 1924)

Sözlük.34

2012-01-08T00:48:00.000+02:00

MİÇYA: Bir denizkızı tablosu. Islak sarı saçları omuzlarına dökülmüş bir kadın. Çıplaktı. Belinden aşağısı klasik denizkızı tablolarında olduğu gibi bir balık kuyruğu ile nihayetleniyordu. Kırmızı ve yeşil iki renk bu mavi fonlu suluboya tablonun üzerinde o kadar fazlaydı ki, insana garip bir ürperti veriyordu. İsmini okudum: Agra Miçinska. Kısaca Miçya!

Asfalt yola kavuştuktan sonra ruhu değişen sayfiye yerine gelen bir trup ve o trubun en ilgi çeken gösterisinde, özellikle erkeklerin aklını başından alan Miçya! Yağmurun kasabayı avucunun içine aldığı bir gecede, izleyenlerin gözlerini bağlamışçasına dans eden Miçya!

Miçya denizden mi geliyorsun? Yağmurun içinden? Belki de bir bulut seni aramıza bıraktı? Belki de sedef kabuğundan dışarı çıktın? Güneş ve köpükle yıkanmış gibisin, Miçya!

Küçük bir sayfiye kasabasından, yağmur bulutları gibi geçerken, Kenan Hulûsi’nin kalemiyle öykümüzde iz bırakan Miçya!

(Kenan Hulûsi, Sayfiyede Bir Numara)

Emma Peel: "Okumak"

2012-01-06T11:17:00.001+02:00

Kimse yok çevrede. Emma, yalnız başına kitabını okuyor. Sandalyesinin kolçağında, her an düşecekmiş gibi duruyor kahve bardağı. Her an düşecekmiş gibi duruyoruz hayatın tahterevallisinde. Sol elindeki sigaranı külü uzadıkça uzayacak, önemsemiyor.

Kitaplarının ilk sayfasına adını yazıyor, sonra tarih atıyor. Bu kitabın ilk sayfasında bir de not var; Edgar Allan Poe'nun bir sözünü, ince uçlu tükenmez kalemiyle yazmış Emma Peel:

"Bazı kitapları okurken yazarın düşüncelerine dalıp gideriz, bazı kitapları okurken de kendi düşüncelerimize."

"Ben hayatı kaçırmışım..."

2012-01-06T11:03:00.001+02:00

Eczacıbaşı Fotoğraf Sanatçıları Dizisi’nin ikinci albümü Ara Güler için yayımlandı. Bülent Erkmen’in etkileyici tasarımıyla, usta foto muhabirinin en etkileyici karelerini bir araya getiren bir retrospektif. 21 Aralık günü, İstanbul Modern’de buluştuk Ara Güler’le. Hem bu albümü hem fotoğrafçılığı hem de hayatı konuştuk. Fotoğrafta “an’ı yakalamak”ı, vahşi batıdaki kovboyun tabancasını hızlıca çekmesine benzetti üstat. “Zor ışıkları severim ben, ters ışıklardan çıkarırım istediğim kareleri,” diyor, “çünkü ben resim severim, o ışığı bulmak isterim. Örneğin Rembrandt bu zamanda yaşasaydı, ressam değil fotoğrafçı olurdu, çünkü ışığı kullanan adamdır. Bir-iki fotoğrafının üstüne konuşuyoruz; kompozisyonu önce zihinde sonra vizörde hızlıca oluşturmanın dersini veriyor ayak üstü. Sonra Ara Güler’in sıklıkla tekrar ettiği bir cümleyi, soru olarak yöneltiyorum: “Size göre fotoğraf neden sanat değildir?” Cevap şöyle:

“Sanata benzer. Sanat yalandan doğar. Bir ressam bir yere mavi koyduğunda, orada gerçekten mavi mi vardır, bilemeyiz. Ya da her akşam bir Hamlet ölüyor, kaç tane Hamlet vardır? Oysa ben fotoğraf çekerken, etrafımda yaşanmakta olan bir an’ı görüyor ve bunu zihnimdeki bir kompozisyonun içine yerleştiriyorum. Bu da realite değildir, realitenin kopyasıdır, an’ın durdurulmasıdır. “

Düşük ensantaneleri çekiş anlarından söz ediyor sonra. Sinirliyken, yorgunken o enstantanelerde istediğin kareyi yakalayamazsın deyince, “Hiç çok bekleyip kaçırdığınız bir kare oldu mu?” diyorum. Cevabını hiç unutmayacağım: “Ben hayatı kaçırmışım, bir kare ne ki?”

Sonrasında foto muhabirliği, fotoğrafçının vicdanı ve günümüz dünyasında fotoğrafçılık üstüne de konuşuyoruz. (Konuşmanın tamamı bu linkte: http://video.ntvmsnbc.com/#gece-gunduz-21-aralik-2011.html )

Ara Güler’in albümü uzun uzun incelenmesi gereken, benzersiz bir bütün.

O esnada başka bir yerde...

2012-01-03T01:23:00.000+02:00

... Adile Naşit "Gulyabani"yi görür.

Ertem Eğilmez'in, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Gulyabani isimli romanından uyarladığı, 1976 tarihli Süt Kardeşler filminde, Adile Naşit'in "Gulyabani"yi gördüğü sahne.

Bilmezsiniz Aşk Nedir

2012-01-03T01:10:00.001+02:00

Raymond Carver

25 Mayıs 1938 - 2 Ağustos 1988

Raymond Carver’ın What We Talk About When We Talk About Love isimli harika öykü kitabını 2008 yılında okudum. Kitap “Aşktan Sözettiğimizde Sözünü Ettiklerimiz” adıyla ve Zafer Aracagök çevirisiyle 1994 yılında İletişim Yayınları’nca yayımlanmış ama o çeviri ne yazık ki bende yok. (Keşke yeniden basılsa da, hem ben alsam hem daha çok öykü tutkunu okusa.) Carver, kalemini bir kamera olarak kullanırken, gerçek dünyayla kurmaca arasındaki dengeyi hassasiyetle kuran, kalem-kamerasıyla yazıya döktükleri arasındaki mesafeyi hep koruyan bir yazar. Bütün o parıltıdan arındırılmış anlatısının göz alıcı bir ışık kaynağına dönüşmesine izin vermez ama bir öyküsünü bitirdiğinizde lezzetli yemeklerle dolu bir sofradan (hem de doymamış olarak) kalkmışlık hissi kalır geriye. Bir öykü daha okumak istersiniz. Sonra bir daha, bir daha… Bu fısıltıyla konuşan yazarın, Türkiye’de yeteri kadar okunmadığını düşünmüşümdür zaman zaman. Kasım ayında Can Yayınları’ndan çıkan bir kitap sayesinde öyküleri kadar özel bir hayatın içinden çıkıp gelen Carver’ın şiirleri de derli toplu bir bütünlükle kütüphanelerdeki yerini aldı. Cevat Çapan’ın çevirisi ve önsözüyle yayımlanan kitabın adı “Bilmezsiniz Aşk Nedir”.

Alkole yatırılmış, biraz da bu yüzden bozulmadan yılların içinden geçen olağanüstü şiirlerden birinde, “Sessiz Geceler”de diyor ki usta; “Bir kumsalda yatıp uyuyorum, / bir başka kumsalda uyanıyorum. / Tekne açılmaya hazır, / çekiştirip duruyor halatını.”

Tıpkı öykülerinde olduğu gibi yalın, çoğu zaman gündelik ve hatta giderek yazarın varlığını unutturan bir şiir dünyası kuruyor Carver. Bir yandan da, okur olarak en sevdiğim şeylerden birini yapıp, yazarlığı yolunda yanında olan pek çok isme selam çakıyor dizelerden dizelere geçerken. Günlerdir önerebileceğim çok sayıda şiirden birini, İspanyol şair Antonio Machado için yazdığı “Radyo Dalgaları” şiirini okuyorum döne döne.

(…) Buraya geldiğimde her şeyden uzaklaşmaya çalışıyordum. Özellikle edebiyattan.
Onun gerektirdiği şeylerden ve sonuçlarından.
İnsan ruhunda düşünmek diye bir istek var.
Sakin olmak. Bununla birlikte de
titiz olmak ve sert olmak isteği, Ama ruh
hinoğluhin bir orospu çocuğudur aynı zamanda,
her zaman güvenilmez ona. Bunu da unuttum. (…)

Şiirin başını, sonunu ve çok daha fazlasını okumak isteyenlere “Bilmezsiniz Aşk Nedir”i büyük bir iştahla tavsiye ediyorum.

O esnada başka bir yerde...

2012-01-02T11:23:00.000+02:00

... Boris Vian, trompetine Günlerin Köpüğü'nü üflemektedir.

Boris Vian

(1920 - 1959)

1949 yılında, Paris'te düzenlenen bir caz festivalinde.

Emma Peel: "Alışkanlık"

2011-12-30T13:49:00.000+02:00

Emma Peel: Bu gümüş kase anneannemden kalma. Bu alışkanlık da... Her yılın son günü çiçek ekerdi bu kasenin içine. Yıl boyunca o çiçekleri canlı tutmaya çalışır, bir gün bile eksik etmezdi ilgisini.

Karşıdaki Adam: Romantik ama boşa bir çaba... Yılın sonunu göremeden solacaktır o çiçekler.

Emma Peel: Haklısınız. Solacaklar. Belki yarın akşamı bile göremeyecekler. Tam da bu nedenle devam ettiriyorum anneannemin alışkanlığını. Kimi zaman başarısızlığın da mutlu edebileceğini unutmamak için...

Chick Corea Akoustic Band: Round Midnight

2011-12-29T16:12:00.002+02:00

Chick Corea Akoustic Band, benim için üstadın Return to Forever'dan sonra (hatta kimi parçalarda ondan öne geçebilir) en iyi grup çalışmalarından. Bu beğeninin üç eşit parçası var elbette; diğer parçalar da John Patitucci ve Dave Weckl'a ait. Weckl'la Türkiye'ye geldiğinde tanışmış ve kısa süren söyleşi sonunda sadeliği, içtenliği ve yaptığı işe adanmışlığına hayran kalmıştım. Tekniğinden söz etmiyorum bile. Aynı şeyi Patitucci için de söylemeliyim tabii. 80'li yıllarda müzik dinleyişimi etkileyen isimlerden birdir bu olağandışı basçı. Üç usta bir araya gelince çıkan yapı etkileyici olmuştu. Bu etkileyici sonucun müthiş bir örneğini YouTube üstünden paylaşıyorum. Görüntü kalitesi çok yüksek değil ama bu parçaya değer. Her dönemimin vazgeçilmez Monk klasiği Round Midnight, Akoustic Band'in benzersiz yorumuyla geliyor. Girişteki enerjiye ve kısa bas solosunun kalıcı etkisine dikkat çekerim. İyi dinlemeler.

Önemli Not: Bu video linkteki Blue Note kaydında çalan davulcu Vinnie Colauita... (Bu bilgiyi veren Serdar Barçın'a da ayrıca teşekkür ederim.)

Emma Peel: "Ahlak"

2011-12-29T00:34:00.001+02:00

Emma Peel: Demek meşhur Torino Atı'nın torunu bu!

Karşıdaki Adam: Aslında torununun torunu demek daha doğru olacak.

Emma Peel: Elbette. Yine de ona dokunduğumda biri kulağıma "Ahlak, bireydeki sürü içgüdüsüdür,"* diye fısıldıyor sanki.

* Friedrich Wilhelm Nietzsche

Gustavus

2011-12-28T18:07:00.000+02:00

Gustavus, Dargay-Nepp-Jankovics üçlüsünün yarattığı Ildiko Sz. Szilagyi ve Marcell Jankovics'in yönettiği ve 1950'lerde kurulmuş bir stüdyo olan Pannonia'nın Macar Televizyonu için ürettiği bir çizgi film. Dünya onunla ilk olarak 1964 yılında tanışmış. Arada bir eski teknikleri ve üç boyut çılgınlığının öncesindeki "fikirleri" hatırlamak lazım diyerek, Gustavus'u Fil Uçuşu'na konuk etmek istedim.

Sözlük.33

2011-12-28T17:17:00.000+02:00

Sözlük, daha önceki maddesinde Orhan Duru'nun Ernesto öyküsünü ele almıştı. Aşağıdaki madde, bu öyküye bir cevap olması açısından ve 1950 kuşağı öykücülerin ruhunu anlatması bakımından ilginç ve edebiyatımızın önemli bir deneyi-deneyimi. (bkz: Sözlük.32)

ERNESTO: Orhan Duru’nun “Ernesto” isimli öyküsünün yayımlanmasından üç ay sonra, 5 Eylül 1970’de, yine Cumhuriyet gazetesinde Erdal Öz’ün bir öyküsü yayımlanır; cümle tamamlaması, saygı duruşu, süreklilik, edebiyatın paylaşım alanında çoğalma/çoğaltma… Önce Ernesto Che Guevera’nın işbirlikçi Bolivya ordusu askerleri tarafından ayaklarından yaralanarak yakalanışını, savunmasız bedeninin makineli tüfekle taranmasını, cesedinin sergilenişini tüyler ürperten bir dille anlatır Erdal Öz… Öyküsünün ikinci bölümünde ise Ernesto’yu yazmak için masasının başına oturmuş “az gelişmiş, çok sömürülmüş uzak bir ülkenin” yazarı vardır; hem de Ernesto’nun konuşan/yorumlayan/itiraz eden/şaşıran hayaliyle birlikte… Orhan Duru’dur bu yazar… Erdal Öz, Orhan Duru ile Ernesto’yu konuşturarak, hem gerçek/kurmaca tartışması yapar, hem de sevgili dostunun öyküsünü baştan aşağı çözümler. “Bir kere şunu iyi bilmeni isterim,” der yazar/Orhan Duru, Ernesto’ya: “Sanatçıya karışılmaz. Özgürdür sanatçı. Üstelik her öykünün bir iç mantığı vardır.” Öykünün ilk bölümünde tüm gerçekliğiyle anlattığı ölüm sahnesini, bir kere de kurmacanın iç mantığında yineler Erdal Öz. (Öykünün sonunda bir de “Yararlanılan kaynaklar” listesi verir Erdal Öz; listenin en önemli metni olarak da elbette Orhan Duru’nun öyküsünü gösterir.)

“Ernesto” ve “Ernesto’ya Sataşma Var” edebiyatımızın birlikte güçlenen iki seçkin örneğidir. İki ustanın “dar alanda kısa paslaşmalarla” okuru büyülediği iki seçkin örnek…

(Erdal Öz, Ernesto’ya Sataşma Var)

Emma Peel: "Hafıza"

2011-12-27T11:44:00.002+02:00

Emma Peel: Bu düzenek bana pek inandırıcı gelmese de, diyelim başarılı oldunuz. Diyelim, hafızamı boşalttınız... Her gece, her uykuda yeni rüyalar üretebileceğimin farkında değil misiniz?

Karşıdaki Adam: (kötü kötü güler) Ha! Ha! Ha! Beni hala tanımamışsınız. Bu müthiş cihazın rüyalarınızı da emeceğini anlamamış olmanıza şaştım doğrusu.

Emma Peel: (sadece tebessüm eder) ...diyelim ki bunu da başardınız. Peki, her gece, her uykuda rüyanızda beni görmekten nasıl kurtulacaksınız? Bir rüyayım ben ve bu tümüyle gerçek bir cümle.

Cenaze Evi Şenlik Evi: Bir Aile Trajikomedisi

2011-12-26T17:05:00.002+02:00

James Joyce’un 1916 tarihli eseri Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’nin (A Portrait of the Artist as a Young Man) son cümlesi Murat Belge çevirisiyle şöyle: Koca ata, koca düzenci, şimdi ve her zaman yardımcı ol bana. Orijinali “Old father, old artificer, stand me now and ever in good stead” olan cümlenin girişi, Alison Bechdel’in mükemmel çizgi romanı (grafik roman demek daha doğru olacak elbette) Cenaze Evi, Şenlik Evi’nde Barış Gümüşbaş tarafından “Ey koca baba, ey koca sanatkâr,” olarak çevrilmiş. Okumaya başlamadan önce bu iki farklı köşede duran anlam üzerinde düşündüm. Kitabın sayfalarını çevirip hikayenin dünyasına daha fazla nüfuz ettikçe, Bechdel’in bakış açısının “Koca ata, koca düzenci,” ile “Koca baba, koca sanatkâr” sarkacının ortasında bir noktada durduğunu düşündüm.

Kitabın orijinal adı, Funeral Home yani cenaze evinden yola çıkarak, Fun Home. Türkiye’de Ocak 2010’da Ankara merkezli BilgeSu Yayıncılık tarafından yayımlanmış. (Bu yayınevinin bastığı Kiki hakkında da bir yazı yazmıştım daha önce.) Ben kitapla, oldukça geç, neredeyse bir yıl sonra tanıştım. Daha ilk sayfalardan itibaren bu gecikmenin üzüntüsü yaşamaya başladım. “Bir Aile Trajikomedisi” alt başlığıyla yayımlanan 234 sayfalık kitap, gerçekten uzun zamandır okuduğum en farklı, en cesur, en içten grafik romanlardan (hatta kitaplardan) biriydi.

Okuru rahatlatan, yumuşak hatlı, aydınlık alan bırakmaya özen gösteren, yer yer komiği fazla çizgileriyle, aile kavramı, orta sınıf ahlakı, Amerikan hayat tarzı, yaşam, edebiyat, cinsellik ve kişilik hakkında yutması zor ağırlıkta ve karanlıkta bir hikaye anlatıyor Bechdel. Hikayesini kurarken sinemadan ve özellikle edebiyattan büyük destek alıyor. Homeros, Joyce, Hemingway, Fitzgerald, Conrad, Camus ve Proust’un satırları, düşünceleri neredeyse hikayenin birer karakteri gibi görev üstleniyor. Üstelik bütün bu entelektüel bilgiyi hikayesine yerleştirirken, okurla aynı seviyede durmaya, burnu büyük davranmamaya özen gösteriyor yazar.

Hikaye de hikaye ama… Bechdel, aile kavramının üstündeki tabulaşmış tozları aldıkça ortaya çıkan, zehirli bir çiçeğin yaprakları gibi açılan otobiyografik hikayede, iki erkek kardeşi-annesi ve babasıyla yaşadıkları cenaze işleri evindeki tüyler ürpertici gerçekler sayesinde kendi “gerçekliğine” uzanıyor. Ergenliğinin son döneminde eşcinselliğini itiraf eden Bechdel, bu süreçte, hem cenaze evini işleten hem de lisede edebiyat dersleri veren babasının yıllarca erkek öğrencileri ve kendilerine bakıcı olarak gelen küçük yaşta erkeklerle ilişkiye giren bir eşcinsel olduğunu keşfediyor. On yaşındayken tutmaya başladığı günlüğünün önceleri kırılgan, sonrasında kafası karışık ve giderek cesurlaşan satırlarıyla, okuru da bu hikayenin bir parçası haline getirmeyi başarıyor.

İkinci bir okuma turundan sonra, yeni notlar alacağıma inandığım bir kitap “Cenaze Evi Şenlik Evi”. Mutlaka okuyun derim.

Emma Peel: "Sol elim..."

2011-12-26T10:17:00.001+02:00

Karşıdaki adam: Beni o elindeki oyuncakla vurabileceğini mi sanıyorsun?

Emma Peel: Bu bir oyuncak değil, bir laser tabancası. Üstelik görünen değil, görünmeyendir vurucu olan. Sol elimde ne olduğunu göstereyim mi?

Birinci Tekil Şahıs.12

2011-12-25T13:45:00.001+02:00

Ben bir yemek tarifiyim; artık malzemesi bulunmayan.

Sakin ve cesur: Youn Sun Nah

2011-12-24T11:58:00.004+02:00

"Same Girl" Youn Sun Nah'ın yedinci stüdyo albümü. Son yıllarda tanımadığım sanatçılarının albümlerini bile gözü kapalı aldığım ACT'den 2010 yılında çıktı. (Bu albümü bana hediye eden ve daha önce de ECM ailesinden Mathias Eick'le tanışmamı sağlayan "müthiş" caz tutkunu Serhan Lokman'a teşekkür ederim.) Youn Sun Nah, bu albümde de öncekilerdeki çizgide ilerliyor; dinleyicisini "yakalayan" ve "rahat dinlenen" bir yapının içine davet ediyor ama her an "tekinsiz" seslerle karşılaşabileceğimizi de hissettiriyor. Kimi zaman pop şarkılarının, kimi zaman caz standartlarının kıyılarında dolaşan, çoğu kulağın ezberinde olan, hatta sıradanlaşma tehlikesine yakın duran melodiler ve o rahat dinleme ezberi, Youn Sun Nah yorumlarında her an yön değiştirebiliyor. Tıpkı efsanevi Metallica şarkısı "Enter Sandman" için yaptığı cover'da olduğu gibi.

Ulf Wakenius'un akustik gitarının akışkan sesine eşlik eden bir huzurla başlayan şarkı, bir anda yön değiştirip, farklı coğrafyalardan türkülere, pagan ayinlerinden süzülmüş seslere ve hatta yapılmasına o anda karar verilmiş gibi duran gırtlak tınılarına kapısını açıyor. Björk'ten Kate Bush'a, Suzanne Vega'dan Aziza Mustafa Zadeh'e uzanan bir "tanıdık sesler" dizisi içinde farklı yerlere götürüyor dinleyicisini. Özellikle bu şarkıda "Smells Like Teen Spirit" cover'ıyla Tori Amos'u sıklıkla akla düşürüyor Youn Sun Nah. (Bu arada YouTube'da aynı şarkının sadece basçı Lars Danielsson eşliğinde bir canlı performans kaydı olduğunu da hatırlatayım: http://www.youtube.com/watch?v=dZ-4Rg6Fatg&feature=related )

"My Favorite Things" gibi bir standartta Batılı bir edayla, hatta Amerikan bir tavırla şarkılarını söyleyen Youn Sun Nah, köklerine gidip geleneksel bir Kore şarkısı "Kangwondo Arirang"ı söylerken bambaşka sedalara uzanıyor. Repertuarında "Besame Mucho" da var, "Ne Me Quitte Pas" da... Ama bir şekilde her birini "başka bir şarkı" haline getirmeyi başarıyor. Bence bu başarının temelinde, beklenmedik yerlerde beklenmediği yapabilme cesareti var. Sakin ve cesur.

Gelelim bu yazının müjdeli cümlesine. Youn Sun Nah, 21 Ocak'ta gitarist Ulf Wakenius'la birlikte Borusan Müzik Evi'ne geliyor. Merak edenlere, bu farklı sesi sahnede izlemek isteyenlere duyurulur...

Duyuruyla birlikte Youn Sun Nah'ın sadece kalimba eşliğinde söylediği muhteşem "My Favorite Things" yorumunu da paylaşıyorum. İyi dinlemeler...

İstanbul'un Kedileri

2011-12-24T01:56:00.001+02:00

Nota nota gezer sokakları, İstanbul’un kedileri. Cihangir’dekiler caz tutkunudur, bir saksafon sesi duyduğunda kuyruğunu havaya dikmeyenini zor görürsünüz. Ne zaman bir caz standardının notaları yayılsa evlerin yüksek tavanlarına, Cihangir’in kedi ahalisi mırıldanmaya başlar.

Akmar Pasajı çevresinde şöyle cayır cayır bir gitar sesi duyduğunda gözlerini kısarak uzakları izlemeyen kediye, kedi demezler bu alemde. Bütün rock albümlerini çıkış yıllarıyla, kadrolarıyla ezbere bilir onlar. Hangi gitarist hangi pedal setini kullanır, hangi basçı penayla çalar hangisi nasır tutmuş parmakla abanır tellere, bir davulcu bir konser boyunca kaç baget kırar merak ediyorsanız, Akmar kedilerine danışmanız lazım.

Kumkapı’nın masa altı kedileri, dokuz sekizlik duydular mı boyunlarını sağa sola kırarlar. İnsanoğlu masanın artıklarından çöplenmek için şaklabanlık yaptıklarını düşünebilir bu oynak hallerini görünce; varsın düşünsünler. Güneş geç doğar Kumkapı kedileri için.

Az yukarı çıkıp Yenikapı sahiline vurunca, başı önde kediler görürsünüz; dertli bir uzun hava dinlemenin raconu böyledir. Gözler yumuk yumuk, yürekler gümbür gümbürdür.

Beşiktaş kedileri marş ritminde yürürler. Patileri nasır bağlamıştır bu yüzden.

Ortaköy kedilerinin kulakları, gün boyu insan gürültüsü, martı çığlığı, güvercin kanatlarının pata patası derken zor duyar hale gelmiştir. Yine de engel değildir bu, protest bir şarkıya eşlik etmelerine.

Bebek sahilinin kedileri biraz daha oynaktır, cıvataları gevşetilmiş gibi patiler havada dolaşırlar. Nişantaşı kedileri oda müziğine öyle meraklıdır ki, dörtlü gruplar halinde gezmeyi adet edinmişlerdir. Grubun önündeki ufak tefek Sarman, istediği orkestrada birinci kemanın notalarında yürüyebilir.

Beyoğlu kedileri, slogan atmayı sever. Beyoğlu kedileri, küfretmeyi sever. Beyoğlu kedileri, polis arabalarının sirenlerini bastıracak kadar yüksek çığlık atar gerekirse. Beyoğlu kedileri, özgürlüklerine düşkündür. İstiklal Caddesi dükkanlarından yayılan günün popüler şarkılarını bilirler bilmesine de, akılları aslında özgürlüğü ellerinden alınan notalardadır.

İstanbul’un ana sütü emmeden çöplük kenarına bırakılan kedileri, koca şair Ece Ayhan’ın dizelerine saygı duruşuyla “Dudullu’dan tâ Salacak’a koşarak alkışlar, fazla sahipleriyle kuru mama yiyen ev kedilerini.” Onların bildiği müzik, boş midelerin gurultusudur. Banka kredisiyle aldıkları evlerin çevresinde aç kediler görmek istemeyen hanımefendilerin-beyefendilerin, kapıcılarına kiralık katil rolü verip şehir dışına attırdıkları kediler, bitmez bir isyan şarkısı söylerler Beylikdüzü soğuğunda.

Maltepe sahilinde bir Tekir’in bıyıkları titreşir, yetmişli yılların Türk filmlerinden kalma bir şarkı, taş plaktan yükselen tarihin sesine karışır.

Sultanahmet Meydanında dünyanın dört bir yanından gelen turistlerin şarkılarını çarpıştırır nice kedi.

Kuzey güneye, doğu batıya geçer ilmek ilmek. Yedi tepeye karşılık gelir yedi nota. Ve İstanbul semalarına yayılan her şarkının her notasında bir kedinin pati izi vardır.

Not: Aktüel dergisinin Aralık 2011 sayısında yayımlanan bir yazı...

100+ retweet alacak cümleler...

2011-12-23T17:57:00.000+02:00

Kediler Güzel Uyanır hakkında Aycan Aşkım Saroğlu'nun yazdığı ve Sabit Fikir'de yayımlanan yazının başlığını ilk gördüğüm anda gözlerimi şöyle bir kısıp anlamaya çalıştığımı itiraf etmeliyim. Akılda kalıcı bazı imgeler; evet tamam. Ya da akılda kalan sözler; ona da tamam. Ama bana fazlaca "şekerli" gelen bu "günümüz gerçekliği" konusunda çekincemi bir kenara bırakarak başladım okumaya. Yazının muradının üstüne ışık düşmeye başladıkça, başlığın en az benim kadar muzip olduğuna karar verdim.

Yazıyı Fil Uçuşu okurlarıyla paylaşıyorum ama hem bu yazının orijinal tasarımını, hem de daha fazlasını okumanız için sizi www.sabitfikir.com adresine davet etmeyi de unutmuyorum.

Önemli not: Bu yazıda Burçin Öztunç Yıldırım'ın PIOVE OnAir adlı blogundaki fotoğrafı kullanırken, onun yazısını ve blogunu da tavsiye ediyorum.
http://burcinyildirim.blogspot.com/2011/12/kediler-guzel-uyanr-icin.html

Yekta Kopan, son kitabı Kediler Güzel Uyanır’da usta bir ‘an fotoğrafçısı’ gibi kalemiyle bol bol deklanşöre basıyor. Anlar yığılıyor; bireysel ve toplumsal belleklerimizde. Pat yakalıyor bir anı, sonra bir diğerini. Geçmişimizden, bilinçaltımızdan, gelecek endişemizden ve nadiren de bugünün ruhumuza yansımasından doğanların fotoğrafları yakalıyor. Hem andayız, hem anıların zamanındayız. Zaman sadece belleklerimizde var.

Siyah-beyaz çalışıyor yazar. Siyah beyaz fotoğrafın estetiği, kontrastları, yapısından gelen doğal hüzünlü hali, nostaljisi var bu 41 öyküde. Kimi zaman farklı üslup denemeleri yapsa ve ‘Geometri, Matruşka’ gibi öykülerde o fotoğrafları fazla süslü efektlerle bezese de, diğer anlar, diğer öyküler mükemmelce fotoğraflanmış. Ancak, bu öykülerde de diğer öykülerdekine daha yakın bir üslup tercih edilseydi, daha etkileyici olurdu kanımca.

Estetize edilmiş bir hüzün, yaşayan, hareket eden bir hakikat halinde öykülerde. Öyküler ne denli hüzün, bir varamama hali ile kuşatırsa kuşatsın bizi, gizli bir kurtarıcıdan ümidi kesmiyoruz yine de. O kurtarıcı salt okumak ve yazmaktan ibaret olsa da ve anlatmaktan. Salt kitabın adının ruhumuzda yarattığı imge bile- bir kedinin uyanışının küçük mutluluklar bahşeden o zarif fotoğrafı- ferahlatıyor içimizi. İyi başlıyoruz kitaba… Zaten o da iyi başlamamızı istiyor.

Kitap, anları fotoğraflayan minik öykülerle bezeli… Bu incelikli fotoğraf çalışması için maharetli bir dil kıvrıla kıvrıla ilerlemiş kitap boyunca. O yüzden her öyküde mutlaka unutulmayacak birkaç satır, mıh gibi aklımızda kalan bir imgelem var. Günümüzün gerçekliğiyle ifade edersek; twitter’da 100+ retweet alacak cümleler bunlar.

Kediler Güzel Uyanır’da ruhumuzun, şehirlerimizin, eşlerimizin, git gide uzaklaştığımız düşlerimizin, hayli yaklaştığımız karabasanlarımızın, hayat içinden kaçırıp saklayabildiğimiz satırlarımızın, eriyip ufalan hayallerimizin, yaşlanan evliliklerimizin, silikleşen çocukluğumuzun, endamı kaybolan gölgelerimizin fotoğraflarına bakıyoruz… Elbette çoğunlukla iç açıcı değil fotoğraflar… Hatta bir gülüşe rastlayabilmek için epey bir yol kat etmen gerektiğini anlıyorsun. Çok anı kucaklamış her şey gibi dikenli bir güzellikle uzanıyorlar…Bir küçük öyküden, diğerine sıçrarken kendini bıçaklamak istemiyorsun fakat, minik kesiklerini kabul ediyorsun, hatta biraz uzaktan bakabilmeyi başarıyorsun kendinin ve ötekilerinin hayatına, anılarına, ürpertilerine, takıntılarına, endişelerine… Yaşam ve ölüm korkusuna.

Ama insan öyküleri ardı ardına okurken, kaçınılmaz olarak kendine şöyle sorular soruyor: Evet bu öykülerde benden çok şey var, annemden de babamdan da çok şey var, bizim mahalledeki bakkaldan da hatta, üniversiteden sonra görüşmediğim o arkadaşımdan da… Sadece eskiyen benim hayatım mı? Yoksa hayat dediğin başladığı anda eskimeye yüz tutan bir anı mı? Benim evliliğim mi sıradanlaşan yoksa hayatın doğal ritminin intikamını evliliğimden mi almak istiyorum, yaşlanan ben miyim gerçekte yoksa aşk mı; soruyorsun kendine kusurlu imalat ben miyim, sen misin, yoksa hayatın kendisi mi?

Altı çizili bir özlem

Bazen eski mahallelerde dolaştırıyor bizi, artık bu şehrin en işlek yerlerinde hükmü kalmamış mekânlarda, adı sanı yitmiş, neonların olmadığı sokaklarda… Özlem var belki o eski günlere; “Bakkal büyük dağıtıcıların dağıtım sorumlularına sipariş veren satıcı kimliğinden sıyrılıp bakkal amca olacaktı, adını öğrenecektim ona ‘ağabey’ diyecektim” derken Anadolu Hisarı adlı öyküde bir döneme, bir yaşantı haline, geçip gitmiş bir toplumsal hayata dair bir özlemin altı çiziliyor. Ancak yine de temkinli olmalıyız… Zira bir önceki ‘Tarçın Kokusu’ adlı öyküde “Sobalı evlerin kömürlüğünde geçen çocukluğumdan başlayıp sensiz kaldığım geceye kadar tanığı olduğum tüm haksız vedaları hatırladım” dememiş miydi? Aynı döneme ait iki imge; sobalı evlerle bakkal amca aynı duygularla hatırlanmıyor çünkü. Kömürlük yoksunluksa, bakkal amcanın da gönlü zengin. Oysa ikisi de aynı zamana ait değil mi? Aynı toplumsal hayata... Ama bunun bir önemi yok, çünkü hepimiz geçmişi ne olduğu ile değil ona karşı ne hissettiğimizle hatırlamıyor muyuz zaten?… Hep öyle yapmadık mı? Geçmişimize ait aynı resim, hayatımızın farklı dönemlerinde farklı anlamlarla takılmaz mı belleğimize?… Başka yaşlardan, başka yaşantılardan, başka birikmişliklerden sonra geriye dönüp o resme baktığımızda, bütün duygularımızın aynı kaldığından emin olabilir miyiz resmin çekildiği anla? Özlediğimizi sandığımızı özlemez kızgın olduğumuzu özler olduğumuz hiç olmadı mı sanki? Duygular da zamanın ruhuyla yolculuk etmez mi? Değişmez mi? Değişir elbet, bir hayat yaşıyoruz, çok şükür ölü değiliz. İyi ki de değişir, yoksa gerçekten yaşamamışız, hiçbir şey öğrenmemişiz demektir… Kızgın olduğumuz babamızın o sert gözleri zaman geçtikçe aynı fotoğrafta yumuşar, adını siyah bir kurşunla kalbimize diktiğimiz sevgili unutulmuş bir şarkıya dönüşür. Hatta fotoğraflarda hiç yaşlanmadan eskir ve yaşlanır.

Belki de her şey yazarın ‘Beş Duyu’ adlı öyküsünde söylediği şeye varmak içindir; “Bileceksin ki ancak anlatarak kurtulabilirsin evrenin bitmeyen işkencesinden… Ama devam edeceksin yaşam denen oyunda gölgenle birdirbir oynamaya. Güleceksin. Şarkılar söyleyeceksin. Bir sokak ressamının yaptığı tabloda aşkın ne olduğunu göreceksin. Çocukların olsun isteyeceksin, hikayelerin kulaktan kulağa kırıla döküle yayılsın diye. Rüyalarının açık bıraktığı musluktan akacak günün irini. Her ne kadar kendine itiraf edemesen de, uykularına sızan o paramparça imgelerin seni koruduğunu, ayakta tuttuğunu bileceksin”.

Takıntılı şehir insanları küçük kaçışlarıyla kendi yalnızlıklarını unuturlar bir müddet ‘Pazar Günü’ öyküsünde olduğu gibi: Pazar günleri sabah kahvaltısını bir an önce bitirip güzel filmlerin olduğu televizyonun başına geçmek isterler. Annesiyle babasını arayan çocuklar, bir köpeğe bir sürü numara öğretip onun sayesinde hırsızları yakalayan kardeşler, silahını şimşek hızıyla çeken kovboylar vardır o filmlerde. Küçükken kahvaltımızı bir tepsiye koyup o güzel filmleri izlemeyi düşlediğimiz, büyüyünce yere kırıntı dökme korkusu duymadan o filmleri izlemeyi hayal ettiğimiz filmlerdir onlar. Ama büyüdüğümüzde yere kırıntı dökmekten öte dertlerimiz olduğu için ‘Tensikat’ öyküsünde olduğu gibi başka kaçışlarla korumaya alırız kendimizi, obsesyonlarla batıl itikat arası bir yerlerde dönüp durarak, öylece emin olmak isteriz hayattan. Şirket tensikat dedikodusuyla çalkalanırken; kendimizi korumak için çocukluğumuzdan beri uyguladığımız bir deneye sığınıveririz: “İşten atılıp atılmamam bu deneyin başarısına bağlı, oturduğumuz apartmanın kapısından yola kadar olan mesafeyi yedi adımda aşmalıyım”.

'Yürümek. Denize’ adını taşıyan öykü muhteşem bir soru sorar mesela, bunun cevabını verebilsek iyi olurdu; “Neden en mutlu olunabilecek anlarda bile geçmişten çaldığımız bir meşalenin geleceğimizi yakmasına izin veriyoruz?” Ve artık her şeyi ‘google’yabileceğimiz bir ‘Bilgi Çağı’nda sevdiklerimizin ölümüne de rastlayabiliriz bir anda, ki bu aynı zamanda bizim ölümümüzün de bir internet sayfasında hep durabileceği anlamına gelir, bir gün.

Her şeye rağmen ‘Muasır Medeniyetler Mertebesi’nde her şeyi unutabiliriz çok şükür. Duyduklarımızı, okuduklarımızı, yaşadıklarımızı ve yaşattıklarımızı…

Algıladığım dünyanın merkezinden sesleniyorum...

2011-12-23T00:46:00.000+02:00

"Kediler Güzel Uyanır" için BirGün gazetesinde yapılan ve Yağmur Yağmur imzasıyla yayımlanan söyleşi...

"Beklenmedik bir anda, bir kitapla yaşadığın şaşırtıcı buluşma. Kütüphanede, rafta, çalışma masasında öylece durmakta, seni beklediğini bilmeden; zaten sen de farkında değilsin yaşanacakların. Karşılaşıyorsunuz. O senden daha cesur, sınırları yok. Sonrası kendiliğinden geliyor. Mutlusunuz. Hepsi bu.” Kediler Güzel Uyanır... Öyküler çok kısa ve yalın öyküler… Biçimsel anlamda öz, yalın ama yoğunluklu bir yapıt okuyoruz. Kitabın çıkış noktasından bahsedebilir misiniz?

Aslında Kediler Güzel Uyanır’daki öykülerin, daha önce Karakedi’nin Gölgesi isimli kitabımda okurlarla buluşan öykülerle kan bağı vardır. Öykünün şiire yaklaştığı bir tonda, yazarlığımın kenar süsleri dediğim metinlerle bir bütün oluşturmuştum o kitapta. Kediler Güzel Uyanır’daki kimi öyküler-metinler de yıllar içinde yayınlanmış ya da demlenmeyi beklemiş metinler. Ama birçok yeni öykü de var. İşte o öykülerin de yazılmasına giden süreç biraz sessizlik istediğim bir süreçtir. Daha az konuşan, daha çok boşlukların izinde bir okuma yolculuğu sunan öyküler yazmak istiyordum uzun zamandır. Olay örgüsünün giderek silikleştiği, dilin içinde eriyip gittiği öyküler yazmak için oturdum masaya. Sonunda yıllara yayılan bir üretim süreci sonunda ortaya çıktı Kediler Güzel Uyanır.

Öykü, Türk Edebiyatı’nda –romana oranla- daha az yapıt çıkaran bir tür. Bir edebiyatçının tür olarak ya da ifade biçimi olarak öyküyü seçmesindeki kırılma noktası nedir?

Yazma sürecimin de yazıyla ilgili düşüncelerimin de türler arasında sıkışıp kalmasını sevmem. Açıkçası kemikleşmiş bir seçim yok benim için. Daha önce roman yazdım, bir gün yine yazacağım. Ama şurası da bir gerçek ki, öykünün dil ve kurgu denemelerine daha açık bir tür olduğunu düşünüyorum. Edebiyatın oyun bahçesini seven bir yazar olarak, o denemelerin içinde yer almak benim için önemli. Öyküden vazgeçeceğimi sanmıyorum bu yüzden. Ayrıca bir nokta daha var; öykü hiç de az yapıt çıkaran bir tür değil bence. Olağanüstü kalemler var. Sadece öykü, sesine daha az kulak verilen bir tür. Ama bu sadece Türkiye’de değil, dünyada da böyle.

Öykülerde bir yandan kent insanının düştüğü çıkmazların incecik ayrıntıları, diğer yandan da çok dozunda nostaljik göndermeler var. Eskiye özlem hissiyatı –özellikle Anadoluhisarı, Piknik Havası gibi öykülerde- baskın. Zamanın geçirdiği evrimler ve insan yaşamındaki dönüm noktaları… İkisi arasındaki bağın yansımasını nasıl bu kadar kuvvetli aksettirebiliyorsunuz?

Ben sadece algıladığım dünyanın içinden konuşmak istiyorum. İçinden, mümkünse merkezinden. Eğer bu noktada okura kuvvetli bir hisle geçiyorsa duygularım, ancak mutlu olurum. Bu noktada da okurun algısının gücüne inanırım. Bir metin, ancak okurun algısında karşılığını bulursa edebiyatın kalıcı alanında yer bulur kendine.

Yapıtta şehrin müzikal tınısını yansıttığınızı düşünüyorum. İyi yazarların müzikle olan yoldaşlığında harfleri nota gibi işlemelerine aşinayız. Yaratım sürecindeki bu yolculukta nelerden besleniyorsunuz?

Bildiğim bilmediğim ne varsa her şeyden. Beni ben yapan her şeyden. Arızalarımla, yanlışlarımla, bilgisizliklerimle, ilgisizliklerimle, hayata karşı yenik düştüğüm anlarla her şeyden. Okuduğum kitaplardan dinlediğim şarkılara, sevdiğim tablolardan izlediğim filmlere uzun mu uzun bir kaynak listesi sayılabilir. Ama sadece bu kaynaklara değil, onlarla buluşma anlarımdaki farklı hallerime de odaklanmaya çalışırım yazarken. Dedim ya, beni ben yapan her şey.

Eserlerinizde hem hayatın içinden hem de hayatın taklidi olma tehlikesine düşmeden öz metinler yaratıyorsunuz. Fildişi Karası ve Bir de Baktım Yoksun’da da bu form dikkat çekiyor. Hayatla öykü arasındaki ince çizgi nerede başlar ve nerede biter?

Bir kurmaca metin, gerçek dünyanın verilerinden yola çıkılarak yazılsa bile, yazarın tercihleriyle sınırlarını belirler. Baktığımız manzarada ışığın nerelere düşeceğini yazarın bakış açısı belirler. Gerçeği anlatma iddiasındaki metinler hep şaşırtıcı gelmiştir bu yüzden. Orada kurmacayı küçümseyen bir ton vardır. Oysa kurmaca, yaşamdan daha zorlu bir yokuşa davet eder okuru. “Yaşam da kurgulanmalıdır,” diye yazmıştım… Oradaki bakış da bu söylediklerimin bir uzantısıdır. Bir kurmaca metin okunup, okurun algısında karşılığını bulduğu andan itibaren, yaşamın gerçekliğine katılmıştır zaten.

Kitapta Matruşka, Geometri, Matematik gibi öykülerde postmodern bir hava hissettim. Sayılar kullanılarak özel bir tarz yakalanmış. Proust, Pavese Nabokov gibi yazarlara kah alıntılarda, kah ise satır aralarında göndermeler var. Kimlerden ilham aldığınızı merak ediyoruz?

Az önce de dediğim gibi yazma sürecimde, beni ben yapan her şey çalışma masamın üstünde olur. Etkilendiğim yazarlar, kitaplar, müzisyenler, ressamlar, sinemacılar neredeyse her kitabımda adlarıyla sanlarıyla metnin birer parçası haline geldiler. Orson Welles’in Yurttaş Kane’ine saygı duruşunda bulunan İçimde Kim Var adlı romanımın sonunda künye vardır örneğin. Karbon Kopya adlı öykü kitabımda yapıyı tümüyle bu isimlerin üstüne kurdum elimden geldiğince. Kısacası okur-yazarlıktaki yol arkadaşlarım zaten her kitabımda yanımda oluyor.

Kitabınızı nasıl okursunuz?

2011-12-21T14:46:00.000+02:00

Size "bakılmasına" izin veriyorsunuz, sonsuz sayıda yoruma da hazırlıklı olmanız gerekir. Kimilerini seversiniz, kimilerine şaşırırsınız bu yorumların. Kimi canınızı sıkar, kimi yalanlarlar doludur... Hazır olmak lazım. Hem bu gerilimin de insanı ayakta tutan bir yanı vardır. Fazlaca mesafeli davrandığınız zaman soğuklukla, içten bir kahkaha attığınızda sululukla suçlanabilirsiniz örneğin. İfadeniz ciddi, sözleriniz fazlaca kendinden eminse “kibirli”, günün neşesiyle büyükçe bir kahkaha ve gevşek dokulu sözler sarf ediyorsanız “civelek” olursunuz birilerinin gözünde. İkisinin de insana dair olduğunu unutmadan yaşamak gerekiyor. Ruh halimize, dış görünüşümüze, davranış kalıplarımıza ve bunlardan yola çıkarak kim olduğumuza karar veren insan topluluğuna saygı duymalıyız. İyidir aslında onlar. Çünkü birileri de onların kişiliklerini aynı verilerle tanımlamakta. Birilerinin bilgisini ve insanlığını bizim üstünüzden belirlemesine izin vermeliyiz. Nasıl olsa kim olduğumuzu biliyoruz aslında. Bu duruş kibirli gelirse, varsın gelsin. Aksi de bir kalıba sokulacak nasıl olsa. Elbette, bir başka yol da, birilerinin sizin için siyah ya da beyaz diyemeyeceği gri alanda yaşamak. (Ama çoğu kişi, kimi zaman sonucu can sıkıcı olsa da siyah ya da beyaz alanda olmayı tercih edecektir.)

Bütün bunları çalışma odama bakınca düşündüm. Bu odayı görenlerin bir kısmı fazlasıyla derli toplu görür ve bu “düzenli” halimden nefret ederler. Ama kimi zaman da öyle dağınık olur ki oda, o haliyle görenlerin de "pasaklı" halimde sinir olduklarını söylememe gerek yok. Ben oyum işte, o düzenli ve pasaklı adamım. Kitaplarıma baktıklarında da aynı yorumlar gelir... Gençlik yıllarımda okuduğum kitapların çoğunun ciltleri kırılmamış, özenle okunmuş, olabildiğince altları çizilmemiştir. Daha sonraki yıllarda hoyrat davranmaya başladım kitaplara. Ciltlerini kırdım, sırtlarında iz bıraktım, kapaklarını çizdim, sayfalarında türlü lekeye neden oldum. Temiz kalmış kitaplarıma bakıp, "Bu kadar kitap almış ama okumamış," diyenleri de severim, kirli kitaplarıma bakıp "Bu kadar kitapsever olduğunu söylüyor ama nasıl da kötü davranıyor kitaplarına," diyenleri de. Ben oyum işte, kitaplarını okumayan ve okurken parça parça eden adam.

Merak ediyor insan, bir diğerinin hayatını. Parçalamak istiyor kendisinin dışında yaşananları. Doğaldır. Şimdi de ben merak edeyim o zaman, siz nasıl okursunuz kitaplarınızı? Yatarak, oturarak, metroda, ayakta, yüksek sesle, çizerek, karalayarak, özel kağıtlarla kaplayarak, çizerek, çizmeyerek, parçalayarak, parmak izi bile bırakmayarak...

Nasıl okuyorsunuz?

Tabii eğer okuyorsanız...

Birinci Tekil Şahıs.11

2011-12-21T14:41:00.000+02:00

Ben bir sinema koltuğuyum, aylardır kimsenin üstüne oturmadığı, aylardır bir film bile izlememiş olan.

Karanlık duyguların “Anahtar”ı

2011-12-19T09:30:00.000+02:00

Uzun sürmüş bir evliliğin yorgunluğunda oynanan bir oyun gibi başlıyor Tanizaki'nin "Anahtar"ı. Seçkin sınıfın temsilcisi elli altı yaşındaki profesör, Kyoto'lu geleneksel bir ailenin kızı olan kırk beş yaşındaki karısı İkuko ile cinsel yaşamını sorgulamak için eskiden günlüğüne aktarmaya çekindiği konulara girmeye karar veriyor. Yeni yılın ilk gününde karısının kuralcılığı, rahatsız edici ahlakçılığı ve yatak odası konularını konuşmaktan kaçınan kişiliği yüzünden, günlüğünün sayfalarına sığınıyor.

İkuko, kadının hangi konuda olursa olsun pasif kalması, erkeğine karşı kendiliğinden harekete geçmemesi gerektiğine inanan eski kafalı bir anne baba tarafından büyütülmüş, mahremiyete inanan bir kadın. Dolayısıyla kocasının günlüğünü bulduğu anda, okumamaya karar veriyor. Bu gizli günlük, onda da bir karşı günlük tutma isteği doğuruyor. Böylece biz okurlar da orta yaşı geçmiş bu karı-kocanın, varlıklarını bildikleri halde okumadıkları iki günlük üstünden, modernleşme süreci içindeki geleneksel Japon toplumunun erotik zihninde bir yolculuğa çıkıyoruz.

Cuniçiro Tanizaki'nin "Anahtar"ını okurken Japon edebiyatından ilgimi çeken diğer yazarları düşündüm. Akutagawa'dan Mişima'ya, Yoshimoto'dan Murakami'ye farklı dönemlerin ve üslupların kalemlerinde erotizm baskın bir izlek. Japon sanatında erotizm ve hatta daha ötesinin egemenliği sadece edebiyatla sınırlı değil. Günümüz Japonya'sının şiddete ve pornografiye dokunuşunu düşündüğümüzde, genetik bir harita çıkarmak daha kolay oluyor. 1886 doğumlu Tanizaki de, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası eserlerinde, uçlarda dolaşan bir erotizmin peşine düşüyor. Batı Edebiyatından yoğunluklu olarak etkilenmiş Tokyo doğumlu bir yazar olan Tanizaki, daha tutucu bir bölge olan Osaka'ya yerleştikten sonra Japon toplumundaki ikilem ve değerler sistemindeki değişim temel meselelerinden biri oluyor. Erken dönem eserlerinde de, erotizmin yoğunlaştığı son dönem eserlerinde de tuhaf, tekinsiz bir atmosferin içinde yürütüyor okurlarını.

Dönelim kitabın sayfalarına; tutucu bir aile ortamında yetişen İkuko, bütün bu bastırılmış cinsellik algısına rağmen, şehvete yatkın bir bünyesi olduğunu itiraf etmekten de çekinmiyor. Evet, İkuko arzulu ama kocasının gereksiz hareketlerine de dayanamıyor; cinsellik yorgan altında, karanlıkta yaşansın istiyor. Evlilik çağına gelmiş kızları Toşiko'yla da mahremiyete önem veren bir ana-kız ilişkisi kurmuş durumda. Derken bu tekdüzeleşmiş ama öyle ya da böyle rayında giden ilişki trenine bir yabancı biniyor; Toşiko'yla evlenmesi muhtemel damat adayı Kimura. Bir yandan geleneksel bakış açısından ödün vermeyen, bir yandan da yüzlerini batıya dönmenin hazzını yaşayan karı-koca, James Stewart'a benzerliği ve beyaz teniyle sanki Japon değilmiş gibi duran Kimura'nın varlığıyla duygusal ve cinsel bir fay hattı kırılması yaşıyor. Kimura'ya karşı duyduğu kıskançlığın kendisini tahrik ettiğine inanan koca, bu yabancı erkeğin afrodizyak etkisiyle cinsel hayatlarındaki tatminin süreceğine inanıyor. Üstelik bu süreçte karısının alkol konusundaki zafiyetini de keşfediyor. Kimura afrodizyağıyla başlayan cinsel özgürleşme sürecine, konyak gibi bir ilaç ve gizlice çekilen çıplak fotoğraflar eşlik ediyor. İkuko ise, fotoğraflarının çekildiğini anladığı anda bile "kocam bu çılgınca eğlencesiyle tahrik olmadıkça beni tatmin edemiyorsa, üzerimi düşeni yapmam, fotoğraflarımın çekilişine ses çıkarmamam gerekir, çünkü bu sayede sınırsız şehvetim doyuma ulaşıyor" düşüncesinde. Bu çıplak fotoğrafların Kimura tarafından tabedilmesi, yabancının cinsel oyuna dahil edilmesi karı-kocayı daha da tahrik ediyor. Oyun, giderek tehlikeli bir hal alıyor. Doymak bilmez bir cinsel açlığı olduğunu her fırsatta günlüğüne yazan İkuko da bu batılı görünümlü, taze bedenli adama ilgi duymaya başlıyor. Bu ilgi bir süre sonra kızları Toşiko'nun da dikkatini çekiyor ve genç kız, anne-babasının mutluluğun anahtarı olarak gördükleri bu hastalıklı oyunlarına dahil oluyor. Dört kişilik bu garip denklemde, kocası ve genç Kimura, İkuko’nun hayallerinde birbirlerine dönüşüyor; üstelik Toşiko’nun yön vericiliğiyle. Böylece "Anahtar" feodal köklerine sıkı sıkıya bağlı bir toplumda cinselliğin ve ahlakın nasıl ikiyüzlü yaşandığının izini sürmeye devam ediyor. Bu iz sürme, şaşırtıcı ve soruları artıran bir finale kadar uzanıyor. Okur finale giden yolda, şu soruyla sürekli karşı karşıya: Bir evlilikte, karşılıklı tatmin, cinsel mutluluk, süreklilik için inandığınız değerler sistemini nereye kadar esnetebilirsiniz? Tanizaki, hikayesini bu sorunun izinde yürütürken, kahramanlarının bütün karanlık yönlerini yansıtmak ve okuru sahte bir ahlakçılıkla yüzleştirmek isteğini açıkça belli ediyor.

Ancak bir yandan da Tanizaki yetmiş yaşında yazdığı bu romanda sırtını fazlasıyla cinselliğe yaslarken diğer duyguları göz ardı ediyor. Üstelik günlükler üstünden kurduğu anlatı yapısında çoğunlukla "okura doğru konuşan" bölümlerle Profesörün ve İkuko'nun gerçek iç seslerinden uzaklaştırıyor biz okurları. Hikayesinin olay örgüsünü okura net geçirebilmek kaygısı, yazılmakta olan günlükleri değil, bir üst-anlatıcının metnini okuduğumuz hissini veriyor çoğu zaman. Yine de akıcı bir dil ve olay örgüsüyle bezediği roman, bir solukta okunan psikolojik gerilimler arasındaki yerini alıyor.

Can Yayınları daha önce Cuniçiro Tanizaki'nin "Çılgın Bir İhtiyarin Güncesi" ve "Sazende Şunkin" isimli kitaplarını yayımlamıştı. Yayınevi, H.Can Erkin'in yetkin çevirisiyle yayımladığı "Anahtar" ile hem Tanizaki külliyatına hem de kütüphanelerimizin Japon edebiyatı rafına bir katkıda daha bulunuyor.

2011'in en önemli sanat olayı!

2011-12-19T09:25:00.000+02:00

Bir yıl biterken yapılan genel değerlendirmeler, biraz hafıza tazelemeye, biraz arşiv bilgilerinden faydalanmaya, biraz kolay yoldan sayfa doldurmaya, biraz da değerlendirmeyi yapanın bakış açısına göre değerli olan işlerin üstüne, son bir umutla ışık düşürmeye yarar. Değerlendirme verileri ve bu verilere dayanılarak oluşturulan listeler konusuna hep mesafeli (ne yalan söyleyeyim, biraz da şüpheli) yaklaşmışımdır. Ama benim de içime girdi o virüs ve yılın son ayında sayfa doldurma kolaycılığına sırt yaslamak, sosyal medyanın nabzını tutmak gibi düşüncelere karşı koyamadım. Twitter kullanıcılarına 2011’in en önemli sanat olayını sordum. Sözü sıkça geçen konulara şöyle bir bakalım:

Nuri Bilge Ceylan’ın 150 dakikalık güçlü anlatısı Bir Zamanlar Anadolu’da ve filmin önce Cannes’daki, ardından Asya-Pasifik Ödülleri’ndeki başarısı twitter kullanıcıları tarafından açık ara 2011’in sinema alanındaki en iyi haberi olarak görülüyor. (Önümüzdeki ay bu başarılara bir Oscar yolculuğu başarısının eklenmesini bekliyorum. Sanat dergilerinin kapakları şimdiden tasarlanabilir.) Kaybedenler Kulübü, Celal Tan Ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi, Zenne, Bizim Büyük Çaresizliğimiz yılın diğer adı geçen filmleri oldu.

Edebiyatta ise beğeni ışıkları Hakan Günday’ın Az’ını ve Murathan Mungan’ın Şairin Romanı’ını aydınlatıyor. Burhan Sönmez-Masumlar, Ayhan Geçgin-Son Adım, Zülfü Livaneli-Serenad, Ayfer Tunç-Suzan Defter, Doğu Yücel-Varolmayanlar listede yer alan diğer kitaplar.

Gelelim alkışlanan konulara: Gaziantep Mozaik Müzesi'nin sonunda açılabilmiş olması, Yorgun Herkül heykelinin evine dönmesi, 12. İstanbul Bienali, Kevin Spacey’i İstanbul’a getiren Sam Mendes yönetimindeki III.Richard, bir mahalle festivali olan Genç Klasikçiler Festivali, SALT Beyoğlu’nun ve SALT Galata’nın açılması, Türkiye'nin ilk ofis müzesi Borusan Contemporary, hepsini tek tek saysak sayfaların yetmeyeceği, birbirinden önemli isimlerin verdikleri konserler…

Ama ne yazık ki, twitter kullanıcılarından gelen cevapların çoğunda yaşanan olumsuzluklar vardı: Mehmet Aksoy’un Kars’taki İnsanlık Anıtı’nın “ucube” olarak tanımlanması ve sonrasında da yıkımı 2011’in en çok konuşulan ve düşündüren kültür-sanat olayı. AKM’nin hala açılmamış olması herkesin canını acıtıyor. Elbette olumsuzluklar listesinin ön sıralarında Emek Sineması’nın durumu var.

Emek Sineması'nı Yıktırmıyoruz

2011-12-14T20:30:00.001+02:00

9. İstanbul İdare Mahkemesi 12.05.2010 tarihinde Emek Sineması için öngörülen projenin “uygulanması halinde telafisi güç ya da imkansız zarar doğuracak nitelikte olduğu” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar vermişti. Kararın ardından, 14.12.2010 tarihinde üç uzmandan oluşan bilirkişi heyeti, incelemesini yapmış ve 18.04.2011 tarihinde mahkemeye sunduğu raporda iki uzman dava konusu projenin kültür dokusuna uygun olmadığını belirterek yürütmeyi durdurma yönünde karar vermişti.

01.12.2011 tarihinde, bilirkişi raporuna ve 2010 baharından itibaren devam eden kamuoyunun verdiği mücadeleye rağmen, 9. İdare Mahkemesi yürütmenin durdurulmasını iptal etti! Bu karardan sonra hukuki olarak bir itiraz hakkı bulunmasına rağmen, benzer dava süreçlerinde gördüğümüz üzere bu itiraz hakkı bir sonuç vermemiştir.

Uzun lafın kısası 1 Aralık 2011 itibarıyla yargı Emek Sinemasını yıkıma teslim etmiştir!

Bundan sonra Emek’in geleceği artık sadece kamuoyunun direnme gücüne bağlı!

Bu bir acil durum çağrısıdır. Artık her an Emek Sineması’nda yıkım başlayabilir. Türkiye’de yargının demokrasiyi, insanları ve kentleri yapayalnız bıraktığı bugünlerde dayanışmaktan başka bir çaremiz, sokaktan başka bir mücadele alanımız yok! Parsel parsel yitirdiğimiz yaşam alanlarımıza bir yenisini eklememek, her türlü mücadelenin kamusal alanı olan Beyoğlu’nu parça parça elimizden alınmasına sessiz kalmamak için bir araya geliyoruz.

24 Aralık Cumartesi günü saat 16:00’da Taksim Meydanı’nda buluşuyor, Emek Sineması’nın önüne yürüyerek basın açıklamamızı okuyoruz. Sonrasında ise müzik dinleyerek, sohbet ederek, sessiz sinema oynayarak Emek Sineması’nın önünde sabahlıyoruz.

Çadırınızı, uyku tulumunuzu, battaniyenizi, çayınızı, kahvenizi ve isyanınızı alın, gelin!

Emek bizim, sokaklar ve meydanlar bizim, İstanbul bizim!

İsyanbul Kültür Sanat Varyetesi

http://www.emeksinemasi.blogspot.com/
twitter.com/@emekbizim
iksvaryetesi@gmail.com

Benzersiz Nefes: John Coltrane

2011-12-05T23:32:00.001+02:00

İddialı bir söz olacak ama neyse ki iddia bana ait değil. Sadece caz müziğinin değil, yenilikçi ve farklılığa-deneye açık bir çok müziğin öncülerinden biri kabul edilir John Coltrane. Coltrane, kendisi kadar benzersiz dostlarıyla bundan tam 47 yıl önce bu ay içinde, müzik tarihinin önemli kayıtlarından birini yapmış: A Love Supreme.

Kadro müthiş: Piyanoda McCoy Tyner, davulda Elvin Jones, basta Jimmy Garrison ve elbette Coltrane.

Bu kadro albümün tek canlı performansını, 1965 yazında Fransa’da yapmış. YouTube’dan gelen görüntüler, bu çok özel ve tekrarı olmayan buluşmanın görüntüleri. John McLaughlin’den Santana’ya, Joshua Redman’dan Bono’ya çok sayıda ismi etkilemiş “Acknowledgement” kaydı ile 47 yıl öncesine, Coltrane Quartet’e ve farklıyı arayan her sese selam olsun.

Sevginin, sevişmenin, öfkenin, kargaşanın, cümbüşün öyküleri

2011-12-05T22:55:00.000+02:00

Kediler Güzel Uyanır için yapılan söyleşileri Fil Uçuşu okurlarıyla paylaşmaya ve kişisel bir arşiv oluşturmaya devam ediyorum. Bu söyleşi de Gülenay Börekçi'nin HaberTürk Gazetesinin Kitap Eki için yaptığı söyleşi.

Bir de Baktım Yoksun adlı kitabıyla birkaç ödül alan Yekta Kopan’ın Kediler Güzel Uyanır adlı kitabı çıktı.Onu bir popüler kültür şahsiyeti olarak tanıyanlar var ama Yekta Kopan her şeyden önce iyi bir edebiyatçı, dahası çok önemli bir öykücüdür. Kopan, onunla röportajımızda, bir edebiyatçı olarak yapmak istediklerini şöyle anlattı: “Uzun sürmesini istediğim bir yazın yolculuğunda, haritasını benim çizdiğim bir coğrafyada, rotayı kendim belirleyerek yürümek istiyorum, hepsi bu…”

Çok sevdiğim önceki kitabınız Bir de Baktım Yoksun, İyi Uykular adlı öyküyle bitiyordu. İyi Uykular, kaybettiğiniz babanıza yazdığınız bir mektuptu aslında. Şimdi Kediler Güzel Uyanır adlı kitabınız var elimde... Bu uyumak, uyanmak meselesi iki kitap arasındaki bir organik bağa mı işaret ediyor?

Yazma aşamasında benim de fark etmediğim bir süreklilik durumuyla yüzleşmiş oldum bu soruyla. Uyumak-uyanmak, aslında sadece bu iki kitapta değil, genel olarak yazıyla ve ne yalan söyleyeyim, hayatla ilişkimde baskındır. ‘Kediler Güzel Uyanır’daki çoğu izlek, önceki kitaplarımın ve elbette ‘Bir de Baktım Yoksun’un izlekleriyle kesişiyor, örtüşüyor. Ama bu kez, büyük resimden çok resmin içindeki detaylara yoğunlaşmaya çalıştığım gibi, o izleklerin de bizdeki izdüşümlerine, an’larına yoğunlaşmaya çalıştım.

Uyku hayatımızın nasıl bir zamanına işaret eder? Onu hayatımızın diğer deneyimlerden ayıran şey nedir?

Bilimsel bir cevap veremem. Sadece uykunun bendeki karşılığını söyleyebilirim; Genel olarak geceleri çalışan bir insanım. Öncelikle bu nedenle uyku saatlerim azdır. Ama yıllar geçtikçe uykuyla ilişkim sadece çalışmaktan öte bir yere evrildi. Çoğu gece derin uykusuzluklar çekiyorum. Üstelik bunu bir sıkıntı olarak yaşamamayı da öğrendim; üretim sürecimin bir parçası haline geldi uykusuzluk. Neredeyse eski öykülerimden ‘Yayınlanmamış Bir Söyleşi’nin uyur-yazar karakterine dönüştüm. Uyuyabildiğim anlardaysa, bir bütün günün ve üretim sürecinin bir özetini yaşıyorum. Uyku, yaşamdan bana kalanlarla yüzleşmek için cesaretle girmem gereken bir alan yani.

Siz de rüyalar sayesinde ayakta duranlardan mısınız? Yoksa zaten hepimiz farkında olsak da olmasak da öyle miyiz?

Rüyaların yaratıcılık üstünde önemli bir etkisi olduğuna inanırım. Zaman içinde sadece yaratıcılıkla ilgisi değil, kendimizi anlayabilmemiz konusundaki verileriyle de üstünde düşündüğüm bir alan oldu. Rüyalarıyla samimiyetle yüzleşebilmelidir insan. “Ben hiç rüya görmem,” diyen insan da bunu sorgulamalı, düşünmelidir. Doğrudan bir ilişkiden söz edebilirim kendim için; ben yazdıklarımla ayakta duruyorum ve hayatımdaki diğer pek çok alan gibi rüyalarımın alanı da bu yazılara kaynaklık ediyor. Aslında bu sorunun doğrudan cevabı ‘Kediler Güzel Uyanır’daki ‘Beş Duyu’ öyküsünde.

“Ve ben 'anlar'daki yerimi bile koruyamıyorum...” Yaşadığınız, tanık olduğunuz an'ları kaydetmenin bir şekli olarak mı yazdınız bu öyküleri? Onlarda deneyim mi baskın, hayal gücü mü?

Yazarken deneyimlerim, hayal gücüm diye bir ayrım yapmam. Bu ikisi arasında bir denge kurmaya da çalışmam. Hatta yazma eyleminin bir noktasından sonra cümlelerimin hangisinin deneyimden, hangisinin hayal gücünden geldiğini bilmem. Çünkü bilirim ki, hayal gücümün kaynağında deneyimlerim ve deneyimlerimin kaynağında da hayal gücüm vardır. Gerçek hayatı, kurmaca bir evrene dönüştürürken, beni ben yapan her şey devreye girer. Gayet iyi hatırladığım mutlulukla, nedenini bilmediğim korkular, kaynağımı yıllardır aradığım tedirginlikler, kahkahalar, bilgiler, bilgisizlikler… Yazdıklarımın hepsiyim ve henüz hiçbiri değilim.

İçinde ölü bir yazar var son öyküdeki anlatıcının. Sizin içinizde de ara sıra belirir mi o ölü yazar, demek istediğim yazamadığınız, yazmak için kendinizle mücadele etmeniz gereken dönemler var mıdır? Bu dönemlerin sonunda ne olur?

Belirmez mi? Nasıl da sıkıntılı zamanlardan geçer insan bazen. Günlerce defterin başında elimde kalem boş boş otururum. Hatta suçu kaleme atarım kimi zaman, “Öbür dolma kalemi alsaydım elime, akar giderdi cümleler,”derim. Alırım başka bir kalem ama faydası olmaz. Zihnimi açan kitaplara sığınırım. Bir tablonun karşısında otururum dakikalarca. Bir müzik parçasından medet umarım. Daha neler neler… Ama yıllar içinde şunu da anladım; o sürecin önemli bir katkısı var o anda yazmakta olduğum metne. Yazdıklarımla arama bir mesafe koyabilmemi sağlıyor bu sıkıntılar. Yazdığım bir satıra koşulsuz inanma zaafını alıyor benden. Metinle soğukkanlı bir ilişki kurmak, öylesi dönemlerin güzelliği olarak kalıyor bana.

Sizin çalışma masanızın çekmecesinde neler gizli? Cennetkuşu mu, cehennemin sazlı sözlü cümbüşü mü yahut başka bir şey mi, bize söyleyeceğiniz kadarını anlatır mısınız?

En çok defterler ve kalemler var. İçinde her tür kuşun, karmaşanın, öfkenin, sevginin, sevişmenin, cümbüşün, duygunun yazılı olduğu defterler. Arada bir defterlerimi imha edeyim diye düşünüyorum; sayfalarını karıştırdığımda o duygu yükü ağır geliyor. Sonra geçmişin bir duygusuyla yüzleşmek iyi geliyor vazgeçiyorum imha fikrinden. Geçenlerde Murat Gülsoy’a “Ben öldükten sonra, bu defterlerle çok uğraşma, at çöpe gitsin,” dedim. Gülüştük.

Hayır adlı öykünüz kelimelerden, tek kelimelik cümlelerden oluşuyor. Okurken tek bir kelimenin bile ne kadar etkili olabileceğini bir kez daha idrak ediyor insan. Kelimelere anlam kazandıran, ruh kazandıran nedir?

Okurun algısı. Okurun zihninde bütünleyebilme yeteneği. Ben okura çok güvenen bir yazarım. İyi okurun, metne girebilmek için elinden geleni yapacağına inanırım. Aynı şekilde bir kitabı, bir metni sevmediyse de, kaldırıp atabilmesini isterim. O kadar çok konuşuyoruz ki bazen, hele ben günlük hayatımda o kadar gevezeyim ki, yazarken azalmak istiyorum. O azalmanın okurun algısında yeniden çoğalacağına inanıyorum çünkü. ‘Hayır!’ bu kitabın en konuşkan öyküsüdür belki. Her okurun algısında farklı bir bütüne ulaşabilecek kadar konuşkan.

“Edebiyatın en değerli parçası olan kısa öykü...” Yazar olarak öyküye bağlılığınız bir yana, okur olarak da edebiyatta en kıymet verdiğiniz tür müdür öykü?

Bir türü bir diğerinin önüne koymam. Zaten “en değerli, en iyi, en çok okunan, en çok alkışlanan” meselesiyle de ayrıca sorunum vardır; neyse. Uzun sürmesini istediğim bir yazın yolculuğunda, haritasını benim çizdiğim bir coğrafyada rotayı kendim belirleyerek yürümek istiyorum. Öykü okumayı ve yazmayı seviyorum. Hepsi bu, diyelim.

Bir kitabı tamamladığınızda ne hissediyorsunuz, ondan ayrılıyor musunuz, yoksa kurtuluyor musunuz?

Büyük bir boşluk. Bu duyguyu anlatmak gerçekten kolay değil. Ama kurtulmak olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim. Yıllar içinde sıklıkla karşılaşacağımı bildiğim bir dostla yaşadığım kısa süreli ayrılıklar belki de.

Yazarken kendinize dair neler keşfediyorsunuz? Yazdığınız bir öyküde ya da romanınızda doğrudan kendinizi gördüğünüzde, hissettiğiniz şey ne oluyor? Nasıl bir ayna oluyor size o?

Ben hayatı ve kendimi anlayabilmek için yazıyorum. Ama eğer ayna metaforunu kullanacaksak, o aynayı kendimden çok okura çevirmeyi seviyorum. Doğrudan kendimi aramam hiçbir satırda. Eğer kendimi arayacaksam, yazdıklarımda değil okuduklarımda aramayı tercih ederim. Aslında iyi okur dediğimiz her okur için böyle değil midir? Siz de kendinizi okuduklarınızda aramıyor musunuz? Okumak bu yüzden de vazgeçilmez güzellikte bir eylem değil mi?

Sözlük.32

2011-12-05T22:48:00.000+02:00

ERNESTO: Orhan Duru’nun öyküsü 2 Haziran 1970 tarihli Cumhuriyet’te, Sanat Edebiyat Eki’nin 2. sayısında yayımlanır: Görünüşte çelimsizdi ama güçlüydü yüreğinde Ernesto, sakalları ve bıyıklarıyla birlikte, sırtında Hergele meydanında satılan ucuz ve eski bir parka, ayağında Amerikan botu. Müthiş bir yoksulluk içindeydi ama alıyordu yaşama gücünü inancından ve kadınlar katındaki çekiciliğinden. Gene de sonu hüzünlü bitiyordu bütün aşklarının. Şimdi ise seviyordu çılgınca Tanca Pavyon’dan Cemile’yi ki vardı onun dünya sorunlarını kapsayan bir göğsü… Böyle başlar öykü; Ernesto’nun kalleşçe, insafsızca öldürülmesi ve beline kadar soyulu, göğsünden kurşun delikleriyle soğuk morg masasına uzatılmış fotoğrafının dünyaya dağılışı, yazarın kaleminde başka bir düzleme, kurmacanın uçsuz bucaksız “özgürlük” alanına taşınır. Saygı duruşunun, özgürleştirmenin, içselleştirmenin, kurgunun, dilin, kısa öykünün en seçkin örneklerinden biridir Ernesto!

(Orhan Duru, Ernesto)

Orhan Duru

1933 - 2009

"Edebiyat dünyanın en eğlenceli şeyidir"

2011-12-02T00:20:00.001+02:00

Kediler Güzel Uyanır sonrasındaki söyleşilerden biri de, Can Yayınları binasında Ümran Avcı ile Habertürk Gazetesi için yaptığımız söyleşiydi. Bu söyleşileri Fil Uçuşu'na alma nedenim, biraz da kendime arşiv oluşturmak gayesinden geliyor. Ümran'la uzun bir sohbet gerçekleştirdik, o sohbetten gazete sayfasına sığacak ölçüye gelen sözlerimiz 24 Kasım'da yayınlandı.

Kitapta, kısa, çok kısa öyküler var. Ama ne çok şey anlatıyor...

Bu kitabın metinlerin bazısının kısalığına rağmen çok geveze olduğuna, bazılarının da bir öncekinden daha uzun bile olsa daha sessiz olduğuna inanıyorum.

Derleme bir öykü kitabının hazırlığında eski öykülerle yenileri birleştirme çalışması yaparken geriye dönük okumayla ortaya çıkan geçmişle yüzleşme nasıl bir duygu?

Eski defterleri karıştırarak yazı üzerinden yapılan yüzleşmenin iki boyutu var. Bir, profesyonel bakabiliyorsun. Geçmişte yazdığınız metinleri şimdiki zihninizle, yazarlık bilginizle, donanımınızla, geçmiş yıllarda edindiğiniz tecrübelerle değerlendirerek kendinizden not kırabiliyor veya bütünlemeye bırakabiliyorsunuz. İkincisi, o notların alındığı zaman, defterdeki bir leke, o defterin elinizde, çantanızda dolaştığı günleri hatırlamak falan gibi bütün geçmiş zamandan, hayattan not kırıyorsun.

"Kim Önce Kırpacak Gözünü" adlı öyküde atama bekleyen öğretmenler de var. Neden girdiler öyküye diye sorarak edebiyat üzerinden de olsa onlardan bahsetmiş olalım istiyorum...

Yazarken o anki en derin hissimi ararım. O anki en derin hissime kadar gitmek isterim. O öyküyü yazarkenki dönemde, atama bekleyen öğretmenlerin gayet içten bir şekilde gür çıkardıkları sesin bile duyulmuyor olmasının isyanı, öfkesi vardı içimde. İnsana göz kırptırmayacak derecede gözümüzü tümüyle açık tutmamızı sağlayacak ciddi bir konu. Çıkarılan içten, canhıraş, yüksek bir ses ve bu sesin duyulmasını engellemek için kulaklara tıkılan tıkaçlar. Bir yandan da neden az okuyoruz sorusunun karşılığı kültür sanat politikalarının eksikliği tamam ama eğitim politikalarındaki hatalar işte. O yüzden de gözümüzü kırpmadan oraya bakmamız gerekiyor.

Aynı öyküde, "şiirin kaderinde yanan şairler" var. Hemen aklıma Metin Altıok geldi. "Tekinsizim size göre, ibret için yakılması gereken" diyen ve Sivas'ta yakılarak öldürülen şair...

Elbette ki bir simge isim olarak Metin Altıok ama onunla birlikte Türkiye'de fikri yakılmaya çalışılan, bu başarılamayınca bedenine kibrit çakılan onlarca, yüzlerce ne yazık ki aydın. Metin Altıok bu kaderi doğrudan kelime tanımıyla yaşamış bir insan. Ki, o hem şair, hem de yaşamı şiir olmuş bir isim. Ayrıca ne güzel bir bağlantı ki, - yazdıktan sonra ilişkilendirmiştim - atama bekleyen öğretmenler ve bir öğretmen Metin Altıok. O eğitimcilerin belki de simge ismi. Belki de aralarında Altıok gibi çıkacak öğretmenleri de biz kendi kaderlerine gömüyoruz. Metin Altıok tüylerimi diken diken eden bir günün, bir kaderin, o dönemin hala isini, pasını, o yangın yağını üstümüzde taşımamıza neden olan bir zihniyetin bizden aldığı çok önemli bir isim.

Bunlar bizim gerçekliklerimiz. Hemen arkasından tam da kitapta yer aldığı gibi "kitaplardan başka nefes alacağımız balkon kalmadı" galiba...

Bu gerçekler şehri bizi bizden o kadar alıyor ki. Bizim bu söyleşiyi yaptığımız gün, eksi 5 - eksi 10 derecede donan Van'daki insanlara uyanıyoruz. Bu röportajı yaptığımız gün, töre illetinin takip ettiği bir kurşunla ölmüş adamın cansız bedeni görüntüsüne uyanıyoruz. Kişisel hikayelerimizi insanların gündeminden ayrı tutamayız. Dolayısı ile o hikayeleri yarına ulaştırabilmenin neredeyse tek yolu oldu kitaplar, sanat... Gerçekten nefes almamız lazım ki bir yarın oluşturalım kendimize. Bizi sanattan daha iyi anlatacak birşey bilmiyorum. Birden konuşurken kendimi çok kibirli hissettim. Sanki birşeyleri anlamış, çözmüş de onlar üstüne büyük, küreklerle laf eden bir adam gibi hissettim kendimi. Ama aslında bunlar kibirden değil, çaresizlikten ettiğim laflar. Röportaj yaparken ben de, karşımdaki de ne halde olduğumu biliyor ama sonradan okuyunca o kadar soğuk ve kibirli geliyor ki. Yaşadığım gün karşısında kendimi çaresiz hissediyorum. Soğuktan ölen çocuk için kendimi çaresiz hissediyorum.

TÜYAP'ta "Edebiyatın gayrımeşru çocuğu öykü" adlı bir tartışmaya katıldınız Ayfer Tunç ve Murat Gülsoy ile bereber. Tanımlama üzerine konuşmak istiyorum.

Bu başlık Ayfer'in bulduğu bir başlık. Öykünün edebiyat algısı içindeki yeri, zaman zaman konuştuğumuz bir konudur. Şunun çok net farkındayız ki, öykü romanın yancısı ama şiire ulaşamayacak kadar da arada kalmış bir tür olarak gözü bağlanmış olarak - piyasa koşulları tarafından – kendi yolunda nereye gideceğini bilmeden yürümeye bırakılmış gibi. Bir yandan sorduğunuzda öyküyü çok severim, çok okurum diyen bir okur kitlesi görüyorsunuz, bir yandan Türkiye'nin gürül gürül akan iyi bir öykü damarı vardır. Ama bir yandan da öykü kitapları çok da okunur durumda değil. Çok da satmıyor. Ya da öykü basan dergiler çok büyük ilgiyle karşılaşmıyorlar. Ki, öykünün asıl yaşadığı yer benim bakış açımla dergilerdir. Öykülerin nefes aldığı yerdir dergiler. Ve şunu biliyorum ki edebiyat insana iyi geliyor. Bana iyi geliyor en azından. Öykü ana bakabilme yeteneğini kazandırır bize. Edebiyat dünyanın en eğlenceli şeyidir. Hüzünlü, acı, bizi bizle yüzleştiren bir kitabı okuduğumuz zaman da ruhumuzun bir yerinde bir eğlence kırıntısı vardır.

http://www.haberturk.com/kultur-sanat/haber/691093-edebiyat-dunyanin-en-eglenceli-seyidir

Egoist Okur

2011-11-29T23:30:00.000+02:00

Gülenay Börekçi, yıllardır kültür-sanat konusunda hassas işlere imza atmış bir gazeteci, bir yazar ve hepsinden önemlisi iyi bir okur. Bir süredir Egoist Okur ile hem internet ortamının üreticilerini hem de kültür sanat yayıncılığı yapanları kıskançlık krizlerine sokuyor. Egoist Okur gerçekten çok iyi bir iş. Hem de bunu sadece çok sayıda takipçisinden biri olan ben söylemiyorum. Sitenin, Hürriyet Gazetesi’nin sosyal medya reklam platformu Bumads’in lansman gecesinde aldığı Bumerang Ödülü hepimizi bu harika sitenin gerçekliğiyle yüzleştiriyor. Kültür-sanatla, özellikle de edebiyatla ilgiliyseniz bu siteye kayıtsız kalmanız mümkün değil. Her şeyden önce “Güzel Haber: Bumerang’dan Egoist Okur’a Ödül” başlıklı yazısında da olduğu gibi, içten ve sıcak bir site. Samimi. Gerçek.

Gülenay Börekçi, beni çeşitli nedenlerle birkaç kere konuk etti sitesine. Son olarak da, “Bir De Baktım Yoksun” için yaptığımız söyleşiden bir bölüm koymuş. Okumak isteyenleri doğrudan Egoist Okur sayfalarına gönderiyorum. Daha sonra “Kediler Güzel Uyanır” için yaptığımız söyleşiyi Fil Uçuşu okurlarıyla paylaşacağım.

Büyümenin zamanı geldi: “O öldü. Senin bir baban yok artık!”

Kendimle didişiyor ve eğleniyorum

2011-11-29T20:33:00.000+02:00

Kediler Güzel Uyanır yayımlandıktan sonra bir söyleşiyi de Sibel Oral'ın Taraf'taki "Edebiyat Söyleşileri" köşesi için yaptık... İşte 15 Kasım tarihli söyleşi...

Kitabın kapağından başlayayım; kapağı, kitabı okuduktan sonra gördüm ve hikayeleri okurken hayal ettiğim kapakta çok başka bir duygu vardı. Kitabın kapağında ise dağılmış bir yatak, kırmızı bir hediye paketi... Neyi imliyor bu kapak?

Kapaktaki fotoğraf, kitabın adından bağımsız bir hikaye anlatsın istedim. Okurun zihninde bir kısa öykü yazdırsın, daha kitabın sayfalarını çevirmeden okur kendi yazdığı hikayeyle baş başa kalsın istedim. Cansu Boğuşlu’nun fotoğrafı tam da bu isteğimi karşılıyordu. O yatak kime aittir, o dağınıklığın tam orta yerinde duran hediye paketi kime verilmiştir, içinde ne vardır, ne amaçla alınmıştır, nasıl bir duyguyla açılacaktır? Daha pek çok soru sorulabilir. Bilinmedik bir dolulukla gelir hediye paketleri, açana kadar bir hikaye yazdırır bize. Ayrıca fotoğraf kadrajının dışında neler yaşandığını da okur zihninden tamamlasın istedim. Belki de o yatağın ayak ucunda, görmediğimiz bir kedi, bütün güzelliğiyle uyuyordur o anda.

“Belki de Bu Son öykünüz”... Kitabın en son, en tuhaf kederi sırtlanmış anlatısı. Geveze hayatın ortasında sessizliğin suçunu üstlenen ölü bir yazar ve diyor ki; “Ruhum kalemini çoktan kırdı.” Size de böyle olur mu hiç?

Sıklıkla olur. Ama bir vazgeçiş değildir bu, yeni bir hesaplaşma döneminin başlangıcıdır. Öyle zamanlarda önce büyük bir yorgunlukla kendime sığınırım. O yorgunluktan ve çaresizlikten çıkışın en iyi anahtarı kitaplardır. Okudukça önce kabuğum çatlar sonra o yorgunluk kaybolur gider. Zamanla kırılan kalemin yerine yenisi gelir. Her bir satırı yazdığım son satır gibi yazarım, giderek o duygu da geride kalır. Ama bir yandan da er ya da geç tekrar o duygu haline, tekrar o hesaplaşma sürecine gireceğimi bilirim.

Yazmanın hesaplaşmak olduğunu söylemiştiniz daha önce. Peki, en çok dünyayla mı yoksa kendinizle olan bir hesaplaşmadır?

Her zaman dediğim gibi dünyayı, her yönüyle dünyayı anlayabilmek için yazıyorum. Bunu yaparken de en çok kendimle hesaplaşıyorum. Kendimle didişiyorum, kavga ediyorum, eğleniyorum, oyunlar oynuyorum. Bildiklerimi unutup yeninden öğrenmeye çalışıyorum, o bitmeyen öğrencilik halini seviyorum.

Öyküleriniz ve romanlarınız arasında nasıl bir ilişki var size göre?

Barış Bıçakçı’nın son romanı “Sinek Isırıklarının Müellifi”ni okudum. Yeri gelmişken herkese tavsiye edeyim. Romanın ana karakteri Cemil’in edebiyatla hesaplaştığı bir bölümde çölün ardında yaşayan Büyük Yazar şöyle diyor: “Gençliğimde kendimi tekrar etmekten korkardım ama sonra bunun bir zorunluluk olduğunu gördüm.” Bu satırları okurken, bütün kitaplarımda tekrar eden meseleleri düşündüm ben de. O meseleleri tekrar tekrar yazmak, her farklı dönemimde farklı bir noktasına bakmak, onlarla hesaplaşmak benim için bir zorunluluk. Bütün yazdıklarımın arasındaki ilişki de bu zorunluluğa gelip dayanıyor: Bütün metinlerimde aynı bedeni farklı neşterlerle açarak otopsi yapıyorum aslında.

Genel olarak kitaptaki öykülerin toplamında bir dinginlik ve hatta içten içe bir sessizlik olduğunu düşündüm. Öyküleri fısıldamışsınız sanki...

İçime konuşmak istediğim bir dönemin kitabı oldu “Kediler Güzel Uyanır”. Önceden yazmış olduğum kimi öyküler de böylece bu kitabın bütünü içinde yerlerini bulmuş oldular. Sessizlik vurgusu önemli. Aslında daha da sessiz kalmak istediğim metinler de olmadı değil. Hatta yeterince “azalmadığını” düşündüğüm bazı öyküler doğrudan çöpe gittiler. O kadar çok konuşuyoruz ki, ya da kendimden konuşayım, o kadar çok konuşuyorum ki, kendimi iyi hissettiğim tek limanda biraz sessiz olmak istedim.

Kediler Güzel Uyanır’da öykülerin birçoğu minimal. Bu tarz anlatımın biraz riskli olduğunu düşünürüm, tüm parçalar yerli yerinde olmalıdır ve çok az zaman vardır okurun zihnine girebilmek için... Değil mi?

Böylesi bir anlatımın zorlu olduğuna katılıyorum. Türk ve Dünya edebiyatında minimal öykünün öyle mahir örnekleri var ki; Ferit Edgü’nün “İşte Deniz, Maria” kitabındaki herhangi bir öyküyü, örneğin “Yılan” adlı öyküyü düşünün. O ne muhteşem bir anlatımdır. Ya da Thomas Bernhard’ın metinlerini düşünün. Öylesine nakış gibi işlemek elbette uzun bir yolculuk gerektiriyor. Ama ben de tüm parçaların yerinde ve kararınca olmasına özen gösterdim. Okurun zihnine girmek meselesine gelince, açıkçası bugüne kadar yazarken okuru hiç düşünmedim. Okurun metni okuyuş sürecini, tamamladıktan sonra düşünmeye başlarım. Çünkü o noktadan sonra bilirim ki, metin aslında ben yazdığım anda değil okur okuduğu anda tamamlanacak.

“Ünlem ve Mat” öykünüzde sizi, kendimi ve kitapları gördüm. Kitapla okurun arasına dışardan bir ses, başka bir kitabın yazarı olarak girmek nasıl? Şöyle de sorabilirim: bu öyküyü yazmaya başladığınız da Yekta Kopan yazar mıydı, okur mu?

Her zaman öncelikle bir okur olduğumu söylüyorum. Hatta iyi bir okur olmaya çalışan bir öğrenci. Ama bir yanımla da her okuma anında yazıyı düşünen adam olduğumu unutmuyorum. Dolayısıyla ikisi arasında bir önceliğim yok. “Ünlem ve Mat”ı yazan kişiyim ben, ama o yazıya başlamadan önce ve bitirdikten sonra okur olan bir kişi. Böyle söyleyince biraz delilik gibi geldi, farkındayım. Ama ne yapayım, ben de o delilik halini seviyorum işte.

“Çoğu insandan farkın yok; sen de rüyalar sayesinde ayakta duruyorsun” diyorsunuz, öyle miyiz sahiden?

En azından ben öyleyim. Rüyaların sadece sanatsal üretim için değil, kendimizle yüzleşebilmek için etkili olduğuna inanırım. İster psikolojik verilerle yorumlayalım rüyalarımızı, ister en geleneksel rüya tabirlerine başvuralım, aslında her rüya okumasında bir yüzleşme vardır. Rüyanızı anlattığınız kişi, bir anda size sizi anlatmaya başlar. Hatta kimi zaman duymak istemediğiniz sözcüklerle. Yüzleşmekten hep korktuğunuz yönleriniz, gündelik bir sohbetin ortasına yerleşiverir. Giderek daha rahat taşımaya başlarsınız bu yüzleşme anlarını. Giderek kendi rüyalarınızın okuyucusu haline gelirsiniz. Aslında her uyanışta kendimizi okumaya başlarız yani.Gün boyu sakatlanan zihinlerimiz, rüyalardan yapılma koltuk değnekleriyle yeniden yürümeye başlar. Her gün yeninde, yeniden…

Sizin öykülerinize baktığımda geceyle ve belki de uykuyla alıp veremediğiniz şeyler var gibi. Neler oluyor zihninizde uyku, rüyalar ve geceyle ilgili...

Uykusuzluk çeken birine bu soruyu sorduğunuz zaman, alacağınız cevaplar dertlidir. Ama ben bu dertli ruh halini, varoşlumun bir parçası olarak görmeye başladım uzun süredir. Zihnimde neler olduğunu tam olarak bilsem uykusuzluk çeken bir olmazdım herhalde. Ayrıca dürüst olayım, tam olarak bilsem, gevezelik etmez bu bilgiyi de kendime saklardım. Arada bir de olsa sessiz kalmalı insan.

Biz hep merak ediyoruz; seslendirme, TV programı, eminiz bilmediğimiz başka birçok iş ve öyküler, romanlar. Çok mu çalışkansınız yoksa?

Televizyonda yaptığım işler ve diğer işler hayatımı kazanmak için yaptığım, yaparken de elimden geldiğince, gücüm yettiğince kendimi verdiğim işler. Ama sonuçta onları hep bir iş olarak görmüşümdür. Okumak ve yazmak ise iş değil benim için, varoluşumun parçaları. Çok çalışan biriyim ama çalışkan mıyım bilmiyorum? Çevremde öyle çalışkan insanlar var ki, onları düşününce kendime çalışkan demem açıkçası. Sadece biraz daha öğrenmek için, gücü yettiğince çalışan bir öğrenciyim ben.

Not: Fotoğraf twitter kullanıcılarından İpek Şenol'dan @peksenol geldi. Kedisi Kozmik ve Kediler Güzel Uyanır!

Birinci Tekil Şahıs.10

2011-11-29T20:21:00.001+02:00

Ben bir tiyatro oyunuyum, genel provası yapılmamış...

Gerilimsiz bir davulcu: Nick Mason

2011-11-28T21:53:00.000+02:00

Bir süredir döne dolaşa Pink Floyd dinliyorum. Bu dinleme seanslarında olabildiğince Nick Mason’a yoğunlaşmaya çalıştım. Aslında bunu sıklıkla yapmaya çalışırım; iyi bildiğim bir kaydı, sadece bir enstrüman ya da sadece sözler üstünden dinlemeye çalışırım kimi zaman. İyi bildiğim bir bütünü parçalayıp, o parçalardan yeni bir bütüne –ya da yeni bir bütün algısına- ulaşmaya çalışma isteği diyelim. Nick Mason’a odaklanmış bir dinleme isteğinin altında, iyi gazeteci-iyi müzik yazarı-iyi müzik dinleyicisi dostum Zülal Kalkandelen’in Temmuz 2011’de Mason’la yaptığı röportaj yatıyor. Röportajın tamamını ve daha pek çok güzel yazıyı okumak isteyenlere Zülal’in blogunu hararetle öneriyorum: http://zulalmuzik.blogspot.com/

Röportajın bir yerinde “…eski kayıtları dinlediğimde yaşadığım hisse örnek vermek gerekirse, Time’ın girişindeki Intro’yu söyleyebilirim. Oradaki fikri seviyorum ama bugün çalsaydım çok başka çalardım. Nasıl yapardım bilmiyorum ama oradaki vuruşlar başka türlü olurdu,” diyor Nick Mason. Bu sözünü uzun uzun düşündüm. “Gerçi kendisi de bilmiyor ama acaba ne yapardı?” dedim kendi kendime. Ayrıca bu “bilmeme” hali de çok heyecanlandırdı beni. Sonra da “Acaba ne yapmıştı?” diye düşünmeye başladım. Nick Mason, hiçbir zaman rock dünyasının en kalburüstü davulcuları arasında sayılmadı. Keith Moon’un ya da Bonzo’nun aldığı alkışı almadı. Ne kendi dönemindeki kimi davulcular gibi konserlerdeki uzun sololarıyla tanındı, ne de kendisinden sonraki kuşağın varyetesi bol davulcularından oldu. Ama yine de rock tarihi dendiğinde her zaman saygın bir yeri oldu. Bu noktada bir parantez açmalı: Ankara’da, Levent Gönenç’le sabah akşam demeden Pink Floyd dinlediğimiz gençlik yıllarında kimi dostlar, Nick Mason’un “zenginliği” yüzünden bu sevdamızı aşağılardı. “Adamın evinde bilmem kaç tane Ferrari’si varmış,” diye başlayan sohbet, “Ferrari’nin yüzde bilmem kaç hissesi bu herifin zaten,” diye devam ederdi. Biz de adamın cebinin ya da böylesi zevklerinin bizi hiç ilgilendirmediğini, sadece grup içindeki varlığına odaklanmaya çalıştığımızı söylerdik. O zamanlar bilseydik biz de, müziğin teknolojik yönündeki bilgisi, Pink Floyd’un ses efektlerinin –Rick Wright ile birlikte- uzmanı olduğu hakkında konuşur, o da yetmezse mimari konusundaki bilgisinden dem vururduk. Geçmiş gün…

Davul tekniği konusunda “gerilimsiz” olduğunu söyleyen, yaptığı ataklara zaman zaman kendisini bile şaşırdığını itiraf etmekten çekinmeyen bir isim Nick Mason. Şimdi, Pink Floyd’u onun vuruşlarına odaklanarak dinlediğimde, sadece gruba değil bir dönemin müziğine ne büyük katkı yapmış olduğunu düşünüyorum. Öncelikle çok temiz bir tonu var, tuşeleri çok sağlam ve ataklarında şarkıları beslemekten öte bir amacı yok. Tekniğinin yeterli olup olmaması umurunda değil çünkü onun için önemli olan sonuçta ortaya çıkacak olan bütün.

Zülal Kalkandelen’in röportajını okurken heyecanlandığım bir başka nokta ise, Nick Mason’un –bunun asla mümkün olamayacağını bildiği halde- Pink Floyd’un yeniden birlikte çalması, hatta yeni şeyler üretmesi konusundaki istekliliği oldu. “O eski grup ruhu”nu kaybetmemiş olması, yetmişine merdiven dayamış bu adama çok daha büyük bir saygıyla bakmam neden oldu.

Gençlik yıllarında nereden bulduğumuzu bilmediğim, çamur gibi bir VHS kaydında izlemiştik Pompeii konserini. Şapkamız kafamızdan uçmuştu. O zihin zorlayıcı görüntüler, uzun süre rüyalarıma girmişti. Bugün düşünüyorum da Pompeii kayıtlarında Nick Mason dışında bir davulcuyu izleseydik, hiç kuşkusuz bu kadar etkilenmeyecektik. Üstelik bende sadece bir dinleyici olarak karşılığını bulan bu etkinin, günümüz yenilikçi müzik adamlarının çoğunun üstünde, daha kalıcı izler bıraktığını söylemek de mümkün.

Bu düşünceler kafamda uçuşurken, Live at Pompeii’den “One Of These Days” görüntülerini Fil Uçuşu’nda paylaşmaya karar verdim. Görüntüleri izlemeye başlamadan küçük bir not düşeyim: Çalarken baget düşüren davulcuları severim. Yeni bageti çekme anı, kontrolsüz bir duyguyla çaldığını hissettirir bana.

Yıllar geçse de, parçadan bütüne tüm elementleriyle, hala Pink Floyd…

Birinci Tekil Şahıs.09

2011-11-16T14:42:00.002+02:00

Ben bir çocuk şarkısıyım, sözleri unutulmuş.

Kimbra bu kez konuk...

2011-11-16T13:20:00.000+02:00

Geçenlerde Fil Uçuşu'na Kimbra'yı konuk edince, bu genç ve delişmen sesi çevremdeki pek çok kişinin sevdiğini fark ettim. Bir başka Kimbra seansını farklı yaşamak için, bu kez Gotye'nin "Somebody that I used to know" şarkısının klibine gidiyoruz.

İlginç klip, farklı şarkı ve Gotye'nin konuğu Kimbra...

Kunegond'un Penceresinden "Kediler Güzel Uyanır"

2011-11-16T11:54:00.000+02:00

Sibel Kaçamak ya da sosyal medya ve blog dünyasındaki adıyla Kunegond - Qunegond, takip ettiğim en etkileyici bloglardan birinin yazarı: Kunegond’un Penceresinden. Sibel Kaçamak edebiyat algısı güçlü bir okur, bu okurluk katmanlarını günlük hayatın her evresine taşıyan bir isim. http://qunegond.wordpress.com/ adresinden ulaşabileceğiniz blogu da bu çerçevede etkili, etkileyici. Sürekliliği, içtenliği, görsel kullanımı, konuları, dili ve en önemlisi bakış açısıyla, okuduğum çoğu yazıda bana yeni bir kapı açıyor. “Kediler Güzel Uyanır” bu bloga konuk olunca sevindim ve merakla okudum. Yazıyı asıl mekanında okumanızı öneriyorum:

http://qunegond.wordpress.com/2011/11/06/kediler-guzel-uyanir-yekta-kopan/

Ama kendi tarihime kalmasını istediğim için, Sibel Kaçamak’ın affına sığınarak Fil Uçuşu’na da kopyalıyorum.

İşte Kunegond'un Penceresinden "Kediler Güzel Uyanır"

Kitabı yine caddede hani şu ismi lazım olmayarak geçen yılın bir takım ajanda skandalına karışan, bir çokları tarafından her zamanki gibi geçici ablukaya alınan kitapçıda Steve Jobs’ların arasına sıkışmış bir halde buldum. Güneşli bir öğleden sonraydı. Artık iş yapmayan kebapçının yerine açılan Saray’da Vişneli Tiramisu ve açık çay eşliğinde üzerindeki plastiğini çıkardım, uzun süre bakıştık. Yastığın kenarına bırakılmış bir hediye paketi. Bitemeyen öykünün son sayfaları.

Elinde bir sürü kitap var niye aldın şimdi bunu? Önce onları bitireydin!

Cevap yok. Heves ettim.

Ne olmaz, ne olmaz. Ben alayım da evde yanı başımda bulunsun. Ya savaş çıkarsa, ya kıtlık baş gösterirse, ya deprem olursa, ya başıma taş düşerse, ya çukura düşersem… Belki hemen okumam. Belki önce elimdekileri bitirmeyi beklerim ki sakin kafayla tadına varayım.

Uzun süre bakıştıktan sonra sayfalarını araladım. Kısanın da kısası öyküler. Az ve öz. Belki de kendim bunu başaramadığımdan, belki başka sebepten en sevdiğim tarz. Kara Kedinin Gölgesi’nin de ayrı bir yeri vardır iç kitaplığımda. Merdivenli satırlar, formülsü başlıklar, Tarçın Kokusu. İçine daha fazla dalmadan hemen kapadım. Ama artık biliyorum, bu kitap sırasını beklemeyecek.

Akşamları pek okuma modunda olmuyorum son zamanlarda, yine de yatarken başucuma götürdüm. Fakat öyle belli ki iki sayfa sonunda uyuya kalacağım, elime New Scientist dergisini aldım. İsrail’deki özürlü doğan çocukların beni niye dünyaya getirdiniz davalarını, avukatlar, doktorlar, anne babalar ve lafa karışan din adamlarının çarpışmaları vs eşliğinde okurken dalmışım. Bu sabah saat altıda kalktım. Tatil sabahları sessiz olur. Bir müddet bekler sanki her şey. Bakalım ne olacak? Tedirgindir hayat başlamak için. Bilemez nasıl davranacağını, ne yöne akacağını. Günler evvelinden yapılan programlar vardır ama yine de gafil avlanır o derin sessizliğe her tatil başlangıcı. En sevdiğim zamanlardır böyle günlerinin ilk saatleri. Kediler Güzel Uyanır bu saatleri daha da güzelleştirdi. En azından bir iki öyküyü kahvem bitene kadar okuyup sonra güne başlarım diyordum ki, hepsini bir solukta bitirmeden yerimden kalkamadım. Bir solukta derken lafın gelişi, bir çoğu üzerinde düşüncelere daldığım da oldu. Bir kısmını Fil Uçuşu’ndan tanıdım. Bir tanesinde öyle bir kahkaha patlattım ki uyuyanların uyanarak sessizliğimi bozacağından ölesiye korktum. Korktuğum başıma gelmedi.

Okuduğun bir şeyi beğenmediğin zaman öyle kolaydır ki nedenini açıklamak. Şurası olmamış, burası sakil durmuş, yukarıda pot yapmış, boyunu biraz almak lazım, kupu bozukmuş zaten, kumaş dikişe fazla gelmiş, kalçaya bir pens daha atmalı, canım kalıbı burda’dan işte, vs gibi atar tutarsın ancak metni sevdiysen eğer, nedenini açıklamak zordur. Kendini de açığa çıkaracağını zanneder susarsın bazen öyle kişiseldir, bazen de hissettiğini kelimelere dökemezsin elinde yeterince malzeme araç gereç yoktur. Her zamanki gibi donanımsız yakalanmışsındır. Ya çok beğendim işte dersin.

Evet, BEĞENDİM İŞTE!

İştesine gelince…

Madde madde mi yazsam? Son zamanlarda oldukça maddesel olmaya başladım biliyorum ama elimde değil öylesine rahat ki… Böyle edebiyat türü çıkarsalar ilk yandaşlarından olurum.

1- Sevdim çünkü; Kopan’ın şimdiye kadar yazmış olduğu en uzun öykü işte bu kitapta: Tarçın Kokusu. Bembeyaz sayfa üzerindeki o başlık tek başına yeterli. Gerisini okumama gerek bile yoktu. Nağmeleri kulaklarını çınlattıkça yaşanmışlığın buruk sevinciyle hüzünlendiğin unutulmayan bir ayrılık şarkısı.

2- Sevdim çünkü; Matruşka’da metinlerin giderek daralmasındaki oyunu, sonunda kaçınılmaz çıkarıma erişini hiç şüphe duymadan şaşkın gözlerle takip ettim.

3- Sevdim çünkü; Pazar Günü’nü kendi mahallemde geçen bir zamanların pazar gününe çok benzettim. O öyküdeki saf ve masum kini, nefreti, intikam ile aşkı sevdim.

4- Sevdim çünkü; Kim Önce Kırpacak Gözünü’de kendimi buldum. Fil Mezarlığı’nda hüzünlendim. Brüksel’deki Öküzler’e çok güldüm. O zamanlarda ben de oralardaydım üstelik. Son satırında başımı sallayarak acı acı onayladım.

5- Sevdim çünkü; Salyangoz’daki kavunun haddinden fazla sarı olmasındaki gerilimi hissettim.

6- Sevdim çünkü; Geometrideki g’lerin oyununu ancak beşinci cümleye gelince fark edebildim, öylesine kaptırmışım kendimi ustalıkla dizilişlerine. Bu arada G fetiş harflerimden birisidir.

7- Sevdim çünkü; anlatımın sıra dışılığı çarptı.

8- Sevdim çünkü; öyküler nesir yazılsa da hepsi birer şiir duyarlığında.

9- Sevdim çünkü; Alışkanlık’ı okurken “Kadının kirpik dipleri kaşınıyor.” cümlesiyle bir anda Kim Önce Kırpacak Gözünü’ye geri döndüm. Parantez içinde belki bir gün anlatırım şimdi sırası değil, kirpiklerin özel yeri vardır hatıralarım arasında.

10- Sevdim çünkü; tüm öyküler ve başlıkları çok sesli. Kitap başlı başına çok sesli. Daha açık anlatayım; öykü kitaplarında bir öykülerdeki kelimelerin dizilişinin anlattıkları vardır, iki kelime seçimlerinin tek başlarına söylemleri vardır, üç başlıklar ayrı bir ses verir, dört öykülerin tümü toplaştığında sesin rengi değişir ama bu öykülerde bir de beşinci söylenmeyenin, boşlukların sesi var. Sevdim çünkü bu sesi duydum. Kopan da öykülerinden birinde bir tür ipucu vermiş :

[...] dört dörtlük bir okur olmak gibi bir kaygım yok. Böyleyim ben; “bildiğimi okuyorum”…

19 Kasım: Kitap Fuarında bir gün...

2011-11-14T16:47:00.000+02:00

19 Kasım'da TÜYAP tarafından düzenlenen 30. İstanbul Kitap Fuarı'nda olacağım.

Önce Murat ve Ayfer'le birlikte bir söyleşi yapacağız. Söyleşinin künyeri tam olarak şöyle:

19 Kasım Cumartesi

TÜYAP Kitap Fuarı

Heybeliada Salonu

14.30-15.30

Söyleşi: " Edebiyatın Gayrımeşru Çocuğu Öykü / Can Yayınları 30. Yıl Öykü Şenliği"

Konuşmacılar: Ayfer Tunç, Yekta Kopan, Murat Gülsoy

Düzenleyen: Can Yayınları

Söyleşinin ardından, 15.30-17.30 arasında, İmza Salonu 1B'de kitaplarımı imzalayacağım. "Kediler Güzel Uyanır"dan sonraki ilk imza olacak bu. Ayrıca "Fildişi Karası" ve "İçimde Kim Var"ın yeni kapaklarını da basılı olarak -dilerim- ilk kez göreceğim.

Bütün bu etkinliklerden arta kalan zamanda da kendime kitap alacağım.

Bir “büyüme töreninin” hüzünlü tanıkları

2011-11-14T16:17:00.000+02:00

Yalçın Tosun’un ikinci öykü kitabı “Peruk Gibi Hüzünlü” yine YKY etiketiyle çıktı. Bu noktada Tosun’un öyküleriyle tanıştığım derginin ve yazarın her iki kitabının editörü Murat Yalçın’a teşekkür etmeliyim. (Benzer övgü cümlelerini Notos, Özgür Edebiyat ve daha küçük ölçeklerde yayın yapan sınırlı sayıda derginin editörleri ve öyküyü yücelten yaklaşımları için de kurabilirim.) Murat Yalçın ve dergisi kitap-lık, uzun zamandır biz okurları yeni isimlerle tanıştırmaya özen gösteriyor. Öykü türünün gerçek anlamda nefes aldığı alanın dergiler olduğuna inanan biri olarak, bu konuda kararlılık gösteren yayıncı ve yazarlara şapka çıkarıyorum.

Tıpkı ilk kitabı “Anne, Baba ve Diğer Ölümcül Şeyler”de olduğu gibi yine çok etkileyici bir isim vermiş kitabına Yalçın Tosun. “Peruk Gibi Hüzünlü” hem çok sarsıcı hem de hüzün vurgusuyla , okuma pusulasını baştan veren bir isim. Bu isimle aslında daha önce Mabel Matiz’in bir şarkısıyla tanışmıştık. Yalçın Tosun’un daha ilk kitabı yayımlanmadan, 9 Nisan 2008’de Üsküdar’da yazdığı bir şiire, Matiz’in yazdığı notalar, şu anda bu yazıyı yazarken fonda dolaşıyor. Daha ilk akorun tınılarıyla, gitarın o hüzünlü arpejiyle bir yara büyüyor dinleyenin ruhunda. Sonra Yalçın Tosun’un dizeleri geliyor:

çocuklar tekinsizdir, annelerse uçurum;
olur olmaz düşülür
bitmemiş bir sevişme, paslı bir iğne gibi
doğrudan kalbe yürür
söz bitimi gibidir, odanın her köşesi
bir kuşatma büyütür
gece sona ermeden, peruk takan birini
öpmezsem yaram büyür.

Bu dizeler, aynı adlı kitabın bölüm aralarında soluklanma noktası oluyor okura. Sadece bir soluklanma değil bu, okunacak yeni öyküler öncesinde bir yüzleşmenin de anahtarları. Yüzleşme, Yalçın Tosun öykülerinin temel izleklerinden biri. Daha başlangıç öyküsü “Muzaffer ve Muz”dan başlayarak kendini hissettiren bir izlek bu. En çok da çocukluğun kırılganlığıyla hoyratlığı arasındaki ipte yürümeyle hesaplaşıyor Tosun’un öykü karakterleri. Çocukluk ve korunaklı çekirdek aile ortamının sahte bütünlüğü üstünden yetişkin hayatların arızalarıyla hesaplaşmak, Yalçın Tosun’un ilk kitabı “Anne, Baba ve Diğer Ölümcül Şeyler”de de karşımızdaydı. Aile ve çocukluk, her zaman tekinsiz bir atmosferin içinde karşılıyor okuru. Üstelik yazar, böylesi bir ortamı bütün renkleriyle satırlarına yayarken, rahat okunan, heyecanı ayakta tutan, an’a odaklanırken büyük resmi de gözden kaçırmayan bir olay örgüsünün içine yerleştiriyor okuru. Kısa bir anlatıda bu dengeyi tutturmanın zorluğunu, nasıl bir maharet gerektirdiğini, has öykü okuru gayet iyi bilir.

Çocukluğun en mahrem anlarını öykülerinin satırlarına sığdırmayı seven Yalçın Tosun, 1977 Ankara doğumluymuş; yaklaşık 10 yıllık bir zaman kaymasıyla aynı yerlerden geçmiş, aynı yollara bakmış, aynı gri havayı solumuş olabiliriz. Belki de, bunlar okur olarak kuruntularım, orada doğmuş olması sadece bir tesadüf olabilir. Ama şundan eminim ki, benim okur duygularım, Tosun’la aynı şehirlerden geçmemiş her okur için geçerli olacaktır. Çünkü bu öyküler fiziki bir coğrafyadan değil, ruhsal bir atmosferden sesleniyor. “Baban ne iş yapıyor?” sorusuna “Serbest meslek,” diyen çocukların ruhsal ortaklığından konuşuyor. Yalçın Tosun’la hiç tanışmadık. Hatta karşılaşmadık bile. Sosyal medyanın olanaklarını kullanarak bir-iki satır yazmışlığımız var birbirimize, hepsi o... Ama, okuduğum her bir öykü, bana yıllara dayanan bir tanışıklığın satır aralarında gezdiğim hissini veriyor.

Yalçın Tosun öykülerinde sarsıcı bir aşk vurgusu var. Öznelerin cinsiyetlerinin ötesinde bir ruha haline, bir beden bütünlüğüne işaret ederken, karakterlerle okurun arasındaki mesafeyi kısaltmaya özen gösteren bir detaycılık var anlatısında. “Hantal Köpek”, “Üç Adamlı Zaman” bu bakışın vücut bulduğu öyküler. Tanık edildiğimiz an’ların hepsi derin bir huzursuzluk bırakıyor tenimizde. Çocukluktan çıkışın labirentlerinde kaybolan, bir “büyüme törenine” tanıklık eden algımızı sarsan öykülerin dünyasında ilerliyoruz.

Yazarla öykü karakterinin dili arasındaki makas açığı sıklıkla kapanıyor Tosun’un öykülerinde. Bu kapanış kimi zaman okurun algısında yeni bir katman yaratırken kimi zaman da beklenmedik bir kesiğe yol açıyor. Bu anlamda, okumakta olduğumuz öykünün, “yazılmakta” olan bir metin olduğu gerçeği ile her an karşı karşıyayız. Kimi zaman da, “Altın Günü” öyküsünde olduğu gibi, öykü karakterinin zihniyle, yazarın dış sesini birbirinden ayırmayı tercih ediyor. Bu tercih sayesinde, öykülerin içinde farklılaşmayı, karakterlerini farklı dil özelliklerinden konuşturmayı da başarmış oluyor. Sonuç olarak “Peruk Gibi Hüzünlü”nün okunma süreci bittiğinde , atı çizilecek cümleler yazmak kaygısından uzak yazarın, altı çizilmiş cümlelerle dolu kitabı kalıyor okurun elinde.

Yalçın Tosun, henüz ikinci kitabında, önümüzdeki yılların en dikkat çekici öykücülerinden biri olacağını kanıtlamış durumda. İlk kitabıyla aldığı 2011 Notre Dame de Sion Edebiyat Ödülü de bunun kanıtlarından biri. Öykü okurları Yalçın Tosun adını uzun yıllar duyacak, takip edecek kanımca.

Not: Yazarın fotoğrafı Çağlar Yerlikaya'nın sitesinden alınmıştır.

Kimbra

2011-11-10T23:49:00.000+02:00

Gecenin bir vakti Yiğit Varol aklıma düşürdü Kimbra'yı. Biletsiz sitesinde "Gözlerden Kaçan 10 Harika Şarkı ve Klipleri" başlığı altında nefis bir liste yapmış. Kimbra da tartışmasız en iyi performanslarından biriyle, Plain Gold Ring ile beşinci sırada yerini almış. (Yiğit Varol'un sitesini ve listesini ziyaret etmek isteyenler için adres: http://biletsiz.com/gecmisten-bugune-gozlerden-kacan-10-harika-sarki-ve-klipleri/ )

Ben de Fil Uçuşu'na bir şarkısıyla konuk etmek istedim bu Yeni Zelanda'lı genç ve kendine özgü sesi. Çoğu kişi gibi benim de kendisiyle tanışmama vesile olan Settle Down gecenin seçimi oldu.

Ama ne yalan söyleyeyim, tavsiyem Sing Sing Studios canlı kayıtlarıdır. YouTube'da bulabilirsiniz...

Birinci Tekil Şahıs.08

2011-11-10T00:01:00.000+02:00

Ben bir odayım, hiçbir eve ait olmayan.

‘Kahkaha diye bellediğim hüznün ta kendisiymiş meğer’

2011-11-09T19:10:00.001+02:00

Burcu Aktaş'ın 4 Kasım tarihli Radikal Kitap Eki için yaptığı söyleşi. Söyleşinin fotoğrafını Muhsin Akgün çekti...

‘Kediler Güzel Uyanır’da, detaylarla haşır neşir karakterler ile senin buluşların birleşiyor. Bu öykülerinde detayın daha ağırlıklı olduğunu söyleyebilir miyiz?

Elbette. Aslında başka bir noktadan yola çıkarak cevaplamak isterim sorunu. Resim sanatında çerçeve meselesi her zaman ilgimi çekmiştir. Ressamın boyama alanı çerçevenin içiyle sınırlıdır. Ama öyle resimler vardır ki, kompozisyonuyla, renkleriyle, detaylarıyla biz bakanlara hikâyesinin çerçevenin dışına taşan kısmını düşündürür. Örneğin, Van Gogh’un “Arles’teki Yatak Odası” tablosuna bakıp odadaki sandalyeler, komodinin üstündeki nesneler, duvardaki askıda sallanan havlu üstünden bir yaşamın hikâyesini kurmayan var mıdır? Ben de ‘Kediler Güzel Uyanır’daki öykülerde, yazılanın, sayfalara sığdırılanın dışında kalanlar okurun algısında oluşsun istedim. Her okur kendi öyküsünü yazsın, her algıda farklı bir anlam kazanacak detaylar, nesneler, an’lar, üstünden çok sayıda farklı okumaya ve öyküye ulaşmak istedim. Bütün o detayların, nesnelerin, öykünün içinde nefes alıp verdiği atmosferin birer karakter olmasını ve görünmeyen hikâyelerini okura yazdırmasını amaçladım. Öncelikle de metinlerin ilk okuru olan bana…

Minimali yakalayan bir kitap olmuş ‘Kediler Güzel Uyanır’. Edebiyatta minimale doğru yol alış ustalık devri sinyali gibi geldi bana...

Yazarken bir paye beklemiyorum açıkçası. Ama mutlaka bir şey denecekse, sadece yazarken değil, hayatımda da sevdiğim ruh hali, sürekli öğrenci olma halidir. Minimal bir anlatının kurulması, dilini bulması daha zorlu bir süreç gerektiriyor, kabul ediyorum. Bu kitabın yazılması sürecinde, çok sayıda öykü, dilediğimce “yalınlaşamadıkları” için çöpe gitti. Kimi zaman da bir kelimeyi bulabilmek için günlerce dört döndüm.

Metinlerinde okuru koluna takıp onunla birlikte oyun oynamayı sevdiğini biliyorum. ‘Matruşka’ adlı öykünde bu oyun durumu biçimsel olarak da var…

Öncelikle şu “okuru koluna takıp, birlikte oyun oynama” benzetmesi için teşekkür edeyim Burcu. Kitapların sayfaları, çocukluğumdan beri kendimi mutlu hissettiğim tek oyun bahçesi. Yazdıklarımı okuyanlardan başka oyun arkadaşım da yok. İlk kitabımdan bu yana o oyunbaz ruh halim beni hiç yalnız bırakmadı. ‘Karbon Kopya’ adlı kitabımda bu oyunbaz ruh yüksek sesle konuşuyordu. Bu kez daha fısıltılı olmasını istedim. “Matruşka” ve benzer metinlere gelince, dünya edebiyatında nice mahir örneğini gördüğümüz biçimsel denemelerin, bir okur olarak bendeki izdüşümleri olduğunu söyleyebilirim. Aklıma gelmişken sorayım; sen de bir kitap kurdusun, yazmaktan ve okumaktan daha eğlenceli bir şey biliyor musun?

Gerçekten bilmiyorum. Oyundan şuraya geleyim. Bu kitapta seni besleyen şeyler var. “Korkak ruh iflah olmuyor”, “Rüyalar, gün boyu sakatlanan zihinlerimizin koltuk değnekleri” diyorsun. Ve rüyalar sayesinde ayakta duranlardan bahsediyorsun. Rüyanın ve korkunun seni besleyen yanı nedir?

İnsanın rüyalarıyla yüzleşmesinde hep korkutucu bir yan olduğunu düşünürüm. İster psikolojik çözümleme yapalım ister geleneksel rüya tabirleriyle açıklamaya kalkalım, her rüya yorumunda, ruhumuzun karanlık ve belki de duymak istemediğimiz bir yönüyle yüzleşiriz. Üstelik bu yüzleşmeye neden olan kendi zihnimizdir. Rüyalar hem gün boyu sakatlanan zihinlerimizin koltuk değnekleridir, hem de bütün korkularımızın bir arada yaşadığı karanlık bir evdir. Ben yazarken, o evin koridorlarında dolaşmayı seviyorum. Rüyalar ve korkularla yüzleşen anlatının, yazarı çıplak bırakan, samimi bir anlatı olduğunu düşünürüm. Hayat denilen karmaşayla başa çıkmanın bir yolu bu benim için. Kitaptaki ‘Beş Duyu’ öyküsünün giriş cümlesini kendime de söylüyorum bu noktada: “Çoğu insandan farkın yok; sen de rüyalar sayesinde ayakta duruyorsun.”

Yine senin cümlelerinden gideyim. “İnsan en kolay kendinden utanıyor. O yüzden sevmem aynaları,” diyor bir karakterin. Böyle bir hesaplaşmayı yapabiliyor. Bu bana şunu düşündürdü. Metro kullanırken en çok dikkatimi şu çeker: Trene giden koridorlarda yürürken, duvardaki aynalara büyüğünden küçüğüne, gencinden yaşlısına çoğu insan bakar. Etraftan çok kendilerine bakarlar. Bence bu modern hayatın getirdiği bir şey… Hesaplaşmamakla, umursamazlıkla, kendini önemsemekle, bir tek kendinle ilgilenmekle alakalı. En çok da kendinden utanmamakla alakalı. Son zamanları da göz önünde bulundurursak, insanların kendinden utanmaktan imtina ettiği bir dünyada hesaplaşmaya açık, utanmaya açık metinler yazmak, karakterler yaratmak benim ilgimi çok çekiyor.

Anlayabilmek için yazıyorum ben. Anladıklarımı anlatabilmek için de kitaplaştırıyorum yazdıklarımı. Anlayabilmek dediğim o fena halde sivri uçlu ve keskin bıçağı ruhuma saplamaktan, kendimle hesaplaşmaktan bir an çekinmeyerek. Giderek o hesaplaşmayı, kendimden taşırıp ayna tuttuğum karakterlere, nesnelere ve sonunda bir bütün dünyaya göstermekten bir an vazgeçmeyerek. Edebiyat, bitmek bilmez bir hesaplaşma. Kurallarını okurla yazarın birlikte koyduğu bir oyunun içinde, kendi bildiğim dünyanın sesiyle yazarak hesaplaşıyorum ben de. O dünyanın en çok yüzleşmesi gereken duygulardan biri değil mi utanç?

Yekta Kopan’ın yazın hayatının başında çocukluğa dair anlar, “baba”lar dönüp duracak değil mi? Oralardan bize bir şeyler getirmeye devam edeceksin…

Seninle bir sırrımı paylaşabilir miyim?

Sevinirim…

Ben aslında çoğu zaman, neşeli, ruh ferahlatıcı bir şeyler yazmak için oturuyorum defterimin başına. Senin deyişinle başımda kahkahası bol kuşlar uçsun istiyorum. Hatta kimi zaman metin bitene kadar da neşeli, giderek komik bir şeyler yazdığıma inanıyorum. Sonra metnin ilk taslağı bitip de okuduğum anda anlıyorum ki, kahkaha diye bellediğim hüznün ta kendisiymiş meğer. Uzun süredir üstünde çalıştığım bir dosya var elimde, şimdi düşündüm de, onda da sözünü ettiğin “kuş”lar uçuyor başımda. Eh kuş bu, dilediğince kanat çırpar, uçma diyemezsin ki…

Burcu Aktaş'ın kaleminden 'Kediler Güzel Uyanır'

2011-11-09T19:02:00.001+02:00

'Kediler Güzel Uyanır'ın raflara çıktığı gün Radikal Kitap editörü Burcu Aktaş, kitap ekinin 4 Kasım tarihli nüshasında hem benimle yaptığı bir söyleşiyi yayımladı hem de kitap hakkındaki düşüncelerini yazdı. İşte Burcu Aktaş'ın cümleleriyle 'Kediler Güzel Uyanır'.

Rüyalar sayesinde ayakta duruyoruz

Yekta Kopan, 'Kediler Güzel Uyanır'da sıkıntıyı, alışkanlığı, günlük hayattan bazı anları anlatıyor. Bunları anlatırken de insan ruhunun karanlıklarından besleniyor. Rüyalar, korkular, endişeler ve takıntılar yardımcısı oluveriyor. Kitap, edebiyatın cenneti yalınlığın kıyısında değil, ortasında geziniyor.

İlk cümleler, zihne kelimelerle çakılan çivilerdir. İlk cümlelerin güzelliğini es geçmeyen bir yazar Yekta Kopan. Yazarın yeni öykü kitabı ‘Kediler Güzel Uyanır’da yer alan kırk bir öykünün de ilk cümlesi kendine has bir tavır ve güzellik içeriyor. ‘Kediler Güzel Uyanır’ Kopan’ın dokuzuncu kitabı. Yazar, edebiyatın eğlendirici yönünün ağır bastığı postmodern zamanlarda tehlikeli ve cesaret gerektiren bir işe girişmiş. Kısa ve çok kısa öykülerden oluşturmuş kitabını. Belli ki bu tehlikeyi dikkate almayıp bildiği yolda koşmuş Yekta Kopan. Okur için ortalıkta kol gezen tehlikeyi de; okura, okuruna güvenerek savmış başından. İyi ki de böyle yapmış. Ortaya, edebiyatın cenneti yalınlığın kıyısında değil, tam ortasında gezinen bir kitap çıkmış. ‘Kediler Güzel Uyanır’ın en önemli maharetlerinden biri bu.

Buluşları olan bir yazardır Yekta Kopan. Bu kitabında yer alan öyküler de Kopan’ın buluşlarından payını alıyor. Yazar, ‘Kediler Güzel Uyanır’da detaylarla buluşları iç içe geçiriyor. Öykülerinde sıkıntıyı, geçmişe özlemi, alışkanlığı, sorgulamayı, günlük hayattan bazı anları anlatıyor. Tüm bunları anlatırken de insan ruhunun ve zihninin karanlıklarından besleniyor. Rüyalar, korkular, endişeler ve takıntılar yardımcısı oluveriyor.

‘Eşyanın duru tadında’

Yazarın “Müsvedde” adlı öyküsü sözünü ettiğim detayları ve buluşları kusursuzca bir araya getiriyor. Kırtasiye olduğunu anladığımız dükkânda dolmakalem bakan adam ile tezgâhtar arasında geçen öyküye, dükkânda yer alan müsvedde kâdığına karalanmış kadın ismi karakter olarak dahil oluyor! Tezgâhtarın kalemle kurduğu obsesyonlu ilişki, müşterinin obsesyonuyla şahane bir şekilde birleşiyor. “Aniden gözüne montunun çıtçıtlı üst cebi ilişiyor. Açık kalmış. Kapatmaya çalışıyor. Cep kapağına üstten bastırınca, göğüs ucu acıyor.” Hepimizin belki onlarca kez bir kırtasiyede gördüğü müsvedde kâğıtları ve onların üzerindeki isimler Kopan’ın buluşuyla bir öykü malzemesi oluyor. “Eşyanın duru tadında” diyordu Littera Amor’da İlhan Berk. Yazar da kırk bir öyküsünde kimi zaman nesnelerle, kimi zaman anlatımıyla, kimi zaman karakterleriyle “eşyanın duru tadı”nı yakalıyor.

“Our Bazaar!” kitabın dikkat çeken bir diğer öyküsü. Daha ilk cümlesiyle okuru içine çekiyor: “Kadının dükkâna girmesiyle Ahmet’in bildiği dünya değişti.” Halı satan adamın hikâyesi keskin bir sonla bitiyor. Kopan’ın edebiyatını takip edenler onun “baba”ya olan düşkünlüğünü bilirler. “Our Bazaar!” da sonunda “baba”ya dönülen öykülerden biri. Tadında bir mizah ve ironi barındıran öyküler de var ‘Kediler Güzel Uyanır’da. “Evlilik Cüzdanı” onlardan biri. Evlilik cüzdanı yanında olmayan bir çiftin otele kayıt yaptırma çabası bir öykü şölenine dönüşüyor.

“Ünlem ve Mat” kitap ve okur arasındaki ilişkiye değinen bir öykü. Kopan’ın metinlerinden iyi bir okur olduğunu kolaylıkla anlarız. Yazar bunu bizim gözümüze asla sokmaz ama Kopan’ın yaptığı bağlantılarla okur bunu anlar. “Yazarın kurduğu dünyadan daha parlak bir dünya oluşmuyor kafamda,” dedirtiyor karakterine Yekta Kopan. Bana öyle geliyor ki ‘Kediler Güzel Uyanır’da çok sayıda okura bu cümleyi kurdurtabilecek bir kitap.

Kitabın “Yağmur” ve “Pazar Günü” öykülerine özellikle dikkat edilmeli. Yazarın “Yağmur”daki anlatımı okuru bir öykü karakterine dönüştürüyor. “Yüzünle ayna arasındaki boşluğa sıkışıyor ruhun,” derken bir bakıyorsunuz ki Kopan’ın tam da dediği yere sıkışıvermiş ruhunuz. Okumaya devam ettikçe okur üzerindeki etki artıyor: “Korktun. Çay bardağında dönen kaşığın sesi büyüdü içinde. (...) Ensenle ayna arasındaki boşluğa sıkıştı çocukluğun.” “Pazar Günü” öyküsünü mutlaka ve mutlaka okumak lazım. Pazar günü sıkıntısı daha iyi nasıl anlatılabilir bilmiyorum.

Yekta Kopan’ın kitabı, okuyanın zihninde hatırlamalar, esinlenmeler silsilesine dönüşüyor. Hani “Kadının dükkâna girmesiyle Ahmet’in bildiği dünya değişti,” diyordu ya Kopan... İşte ben de, kırk bir öyküyü okumakla “Burcu’nun bildiği dünya değişti,” diye bir not düşüyorum.

Birinci Tekil Şahıs.07

2011-11-08T09:35:00.000+02:00

Ben bir bayram sabahıyım; kapısı hiç çalınmayan bır evde, kendisiyle bile konuşmayan.

Mine Söğüt'ten bir edebiyat battaniyesi

2011-11-08T00:35:00.001+02:00

Kaybetmeyi, kazanmanın bir karşılığı olarak ortaya koymuyor Mine Söğüt. Kazananlar dünyasının öteki ucunda değil kaybedenlerin dünyası onun metinlerinde. Kaybetmenin gücünü, düzenin egemen diline karşı konumlandırıyor; karakterler, nesneler, simgeler dünyasında. Sorguluyor Mine Söğüt. O egemen dilin bütün kalıplarını kıran ters yüz eden bir dille. Edebiyatının ana hattını kendine özgü bir dil üstünden çiziyor. Sevim Burak’tan Sevgi Soysal’a, Tomris Uyar’dan Selçuk Baran’a çizilebilecek bir çizgi getiriyor okurunun aklına. Sadece bu usta kadın yazarlarla sınırlı bir edebi fotoğraflar albümü değil onun satırlarıyla zihnimize düşen. Vüs’at O.Bener, Feyyaz Kayacan, Bilge Karasu… daha nice isim düşüyor sayfalardan okurluk yolculuğumuza. Son kitabı Deli Kadın Hikâyeleri’nde yine kendine has, etkileyici ve zihin açıcı bir dil dünyası var. Bahadır Baruter’in her biri ayrı hikâye yazdıran desenleriyle, hikâyelerin önünde birer yer gösterici edasıyla yürüyen dizeleriyle yirmi bir parçalı el işi bir battaniye. Edebiyatla, hikâyeyle ısınmak ve delilikle yüzleşmek isteyen okurların altına saklanacakları bir battaniye.

Korku nasıl bir şey sevgilim?

2011-11-05T10:01:00.000+02:00

Aslı Biçen, Tehdit Mektupları’nda heybesi yüklü bir vicdan muhasebesine girişiyor. Askeri darbe sonrasında mahkeme tutanakları, gönderilmiş ve gönderilmemiş mektuplar, tehdit içeren pusulalar, günlük sayfaları üstünden hem dönemin toplumsal bir haritasını çizmeye hem de okuru bu haritanın içinde çarpıyla işaretlenmiş yerlere götürerek gizemi çözdürmeye çalışıyor. Yazarın amacı romanın daha başlarında açığa çıkardığı sırrın ardındaki ruh haline ışık düşürmek. Çünkü bu ışıkla birlikte o çok klişeleşmiş “kardeşi kardeşe kırdıran anarşi dönemi” söyleminin bir otopsisini yapabileceğimiz biliyor.

Romanın bence en maharetli, dünya ve karakter kurmada en “eli rahat” bölümü “Cihan Perver’in Mektupları” bölümü. Cihan’ın sevgilisi Hale’ye yazdığı mektuplarda ‘ait olma-ait olamama’ çizgisinde gidip gelen bir izlek üstünden, güçlü ve akılda kalıcı bir karakterle tanışmış oluyoruz. Bölüm, mektup-roman anlatısı üstünden karakter yaratmanın püf noktalarını da içeriyor. Sadece babası tarafından değil, korunaklı bir dünyanın da dinamikleri tarafından sahiplenen ve bu nedenle de kendisini o dünyaya ait hissedemeyen Cihan, aslında sadece “harekete” değil, varoluşuna da mesafeli. Bu mesafe ruhsal olarak “hareketle” hesaplaşmada kendini gösterirken, fiziksel olarak da uzaklardaki Hale’ye duyulan aşkta karşılığını buluyor. Aslı Biçen, ait olma meselesini mesafe üstünden çözerken, okurun metinle arasındaki mesafeyi giderek kısaltmaya, okurla anlatıyı aynı düzleme çekmeye de özen gösteriyor. “Hayat bir sayıklama gibi akıyor,” diyen Cihan, gerçekten de meraklı, eğlenceli, sorgulayan, anlamayan, kıskanan, hesaplaşan bütün düşüncelerini birer sayıklamaya dönüşmesinden çekinmeden paylaşıyor Hale’yle.

Örneğin korkmakla ilgili düşüncelerinde, öylesine güçlü bir düşünce akışına giriyor ki Cihan, bir roman karakteri olmaktan çıkıp giderek etten-kemikten ve kandan (çok fazla kan) bir insana dönüşüyor: “Korku nasıl bir şey? Küçük bir hayvanın üzerinden bir gölge geçtiğinde hissettiği şey mi? Bir an sonraki ölümü haber veren bir şey. Yüksek bir sur boyunca yürürken, çok yakında ani bir fren duyunca, çakmağı çaktığın anda gaz kokusu alınca hissedilen bir şey. Zamanda ölümün bir an öncesi mi?” Üstelik Aslı Biçen, okuru Cihan’ın düşünce git-gellerine ortak ederken olay örgüsünün heyecanlı temposunu da bir an bile düşürmüyor. Gündelik ayrıntılar, detaylar ve göndermeler de okuma zevkini artırıyor. Cihan’ın bir mektubunda “Sen hiç Ankara’ya gitmemiştin değil mi? Aslında bir sokağının fotoğrafını çekip göndersem her yerini görmüş kadar olursun,” diyerek de, bir Ankaralıyı güldürmeyi başardığını söylemeliyim.

Ülkü Öncü’nün günlüğü, anlatının diğer ucunu oluşturmak, “öteki” karakteri yaratmak kaygısını hissettirdi bana. Anlatının “ülkücü” kanalı, daha klişelerle dolu bu nedenle. Bu klişe hissinin iki nedeni var: Bu bölümün “Cihan Perver” bölümündeki anlatı gücünün gölgesinde kalması ve Ülkü’nün farklı söyleyiş-düşünüş-kağıda geçiriş özellikleri gösterememiş olması.

“Bahattin’in Gönderilmemiş Mektupları”yla üçgenin köşeleri birleşiyor, anlatının geometrik yapısı okurun zihnine çiziliyor. Bu bölümle birlikte, Aslı Biçen, vicdan meselesini hikayesinin merkezinden alıp, okurun avucuna bırakıyor. Okuyacak olanların heyecanı kaçmasın diye sonunu söylemiyorum ama romanın tamamlanma çevrimi ancak okurun vicdan muhasebesiyle mümkün olacaktır. Aslı Biçen yazar olarak kendisini unutturup, okuru bir vicdan muhasebesinin eşiğinde bırakıyor. Unutmamak gerek “her tarih gibi şahsi tarih de utançla doludur.”

Aslı Biçen, usta işi çevirilerinin ve önceki kitaplarının başarısına bir yenisini ekliyor. Tehdit Mektupları, başarılı bir mektup-roman çalışması.

Kediler Güzel Uyanır

2011-10-31T08:10:00.000+02:00

Bir süredir Fil Uçuşu’na yazamadım. Arada bir böylesi kopukluklar oluyor. Oysa “süreklilik” önemlidir benim için. Neyse… Uzun bir konu bu. Hayat koşturması denen (ve nedense benim daha çok kovalandığım) o karmaşa içinde kimi zaman nereye yetişeceğini şaşırıyor insan. Kimi zaman zorunluluklar çoğu zaman sevmesek de yapmak zorunda olduğumuz işler…

Bazen farklı oluyor ama… Benim için de bu süreç öyle geçti. Seyahatler, yapmaktan her zaman mutluluk duyduğumu söyleyemeyeceğim televizyon dünyası işleri, yapmaktan her zaman mutluluk duyduğum edebiyat buluşmaları, seminerler, ayrıca sağlık sorunları falan derken başımı kaşıyacak zaman bulamadım. Bu sürecin bir başka özelliği ise yeni kitabın yayına hazırlanış süreci olmasıydı. Düzeltiler, sayfa tasarımı, kapak fotoğrafı seçimi, son okumalar… Yazarın kitabına giderek yabancılaştığı bir süreç. Düşüncelerinizin sizden uzaklaşıp, kitap adı verilen bir nesnenin içine sıkıştığı bir rüya. Her anında mutlu olduğunuz ve içinizdeki sıkıntının giderek büyüdüğü bir ikilem. Neyse, dert yanmak değil amacım. Sonunda bitti.

Yeni öykü kitabım ‘Kediler Güzel Uyanır’, yine Can Yayınları etiketiyle yarın-öbür gün kitapçı raflarındaki yerini alacak. Yeni bir heyecan, yeni bir yürek çarpıntısı. (Üstelik bu kez bir farklılık da var; önceki kitabım ‘Bir De Baktım Yoksun’ hala yeni baskı yapmaktayken, yani hala yeni okurlarla buluşurken çıkıyor bu kitap. Sanki birlikte yürüyecekler gibi geliyor bana.)

Yine öykü yazdığım için mutluyum. Roman bekleyenlere, uzun hikayelerde yürümek isteyenlere inat, minimal öykülerle geliyor yeni kitap. Ayrıca bu kitabın, Fil Uçuşu okurlarının iz sürebileceği bir kitap olduğunu düşünüyorum. Bakalım, göreceğiz…

En güzeli de şu: Yarın bir kitapçıya gireceğim, rafların birinde kitabını göreceğim. Yeni bir kitaba doğru yol almak üzere arkamı dönüp gitmeden, şöyle diyeceğim:

Merhaba ‘Kediler Güzel Uyanır’!

Fantastik Edebiyatçılar bir dernek çatısı altında...

2011-10-20T12:15:00.000+03:00

Fantastik, bilimkurgu ve korku türünde eser veren sanatçıları, yazarları, sinemacıları, çevirmenleri ve bu sanatların gelişimine katkı sağlayan yapımcı, editör, yayıncı gibi insanları bir araya toplayan bir dernek kurma girişimi haberini Barış Müstecaplıoğlu ve Doğu Yücel’den aldım. Altay Öktem, Ege Görgün, Taylan Biraderler gibi isimler de işin içindeymiş. Ayrıca bilgisayar oyunu yapımcılarından çizgi romancılara geniş bir destek ekibi var. Doğrudan bu türlerde ürün vermeyen ama ilgi duyan isimlerin de yoğun katılımını bekliyorlar.

Ekipte biri daha var ki, onun bu türlere ilgi duyanlar için yeri tartışılmaz: Giovanni Scognamillo.

Dostlarımız, henüz derneğin yapısını belirleme aşamasındaymış ama ilk etkinlik konusunda çoktan hemfikir olmuşlar bile. Giovanni Scognamillo’nun adına bir öykü yarışması düzenlemek. Bence harika olur!

Vüs'at O.Bener Sempozyumu

2011-10-20T12:11:00.000+03:00

Yeditepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yrd.Doç.Dr. Ayşe Melda Üner ve Melike Saba Akım’ın girişimiyle, 28 Kasım’da çok değerli bir sempozyuma imza atacak: “Vüs’at O. Bener Sempozyumu”.

(Yüksek lisans ve doktora öğrencilerine yönelik sempozyum için bir de 14 Ekim’de sonlanacak bildiri çağrısı var; bu konunun detaylarını http://vusatobenersempozyumu.blogspot.com/ adresinden takip edebilirsiniz.)

Bildiri çağrısında “Çağdaş Türk Edebiyatı’nın en özgün yazarlarından Vüs’at O. Bener adına düzenlenecek olan bu sempozyum, bugüne dek yeterli akademik ilgiyi görmeyen yazara tüm yönleriyle odaklanmayı hedeflemektedir,” deniyor.

Böylesi önemli ve öncü bir ismin bugüne kadar değerince konuşulmamış olması, edebiyatımızın eksiklerindendir. Üstelik hala yeterince konuşulmamış-değerlendirilmemiş-tartışılmamış olan o kadar çok isim var ki! Edebiyatımızın daha aktif bir akademik ortam beklemeye hakkı yok mu?

Ubor Metenga Oturumları Başlıyor!

2011-10-20T12:05:00.000+03:00

Ayfer Tunç ve Murat Gülsoy ile birlikte önceleri radyo ortamında, ardından Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinde ve kitap fuarlarında, son olarak da Can Yayınları ve İKSV ortaklığıyla Salon’da yaptığımız “Ubor-Metenga Etkinlikleri” başlıyor.

Etkinlikler bu kış da devam edecek ve yine bir öykünün çözümlemesinden yola çıkarak yazarının dünyasını mercek altına yatıracağız.

Önümüzdeki iki oturumu, Türk Edebiyatı’nın genç yaşta kaybettiği iki yazara ayırdık. Kasım ayında Ali Teoman’ın, Aralık ayında Yücel Balku’nun yazarlığı üstüne konuşacağız.

Hepimizin “birazcık” gün ışığına ihtiyacı var!

2011-10-20T11:54:00.000+03:00

Bilinç dışındaki “Harikalar Diyarı”na yaptığı yolculukla sadece çocuk yazınının değil, tümüyle edebiyatın belirleyici karakterlerinden olan Alice, anlatısının daha ilk bölümünde, pembe gözlü bir tavşanın “Eyvah, eyvah! Çok gecikiyorum,” diye mırıldanarak yanından koşup gitmesine tanık olur. Şaşırmaz bu duruma. Meraklanıp tavşan deliğinden atlamasına neden olan koşunun nedeni başkadır; tavşanın yelek giyiyor olması ve yelek cebinden çıkardığı saate bakmasıdır Alice’i şaşırtan. Benzer şekilde Haliç kıyısında yaşayan beş yaşındaki Rojin de, Yeşil Saç’ın marifetlerine, cırcırböceği Lacigale’nin varlığına, takım elbiseli yılan Serpen’in yaptıklarına, Kraliçe’nin sözlerine, Ejderha’nın kuyruğunda sallana balıklara şaşırmaz. Rojin’in aklına takılan sorular bambaşkadır: “Kraliçe evli mi, evliyse bir kral var mı, ne zamandır kraliçelik yapıyor, Yeşil Saç’la geldiğim bu dünya Haliç’te mi, neden onları bir tek ben görüyorum?” diye düşünür, büyük bir ciddiyetle. Tıpkı Alice’in bilinç dışı yolculuğunda olduğu gibi, bir “ön kabullenme” önerir Görkem Yeltan’ın satırları. Böyle bir “anlaşmaya” hangi okur imza atmaz ki? Üstelik yazarın ve Rojin’in bizden beklediği sorgusuz bir kabullenme değildir; “birazcık” ortak olmadan saklambaç oynamanın ne keyfi var ki?

“Haliç’ten Bulutlar Geçerken”, Görkem Yeltan’ın Doğan Egmont etiketiyle çıkan yeni kitabı. Denize ve Haliç’in renklerine aşık Rojin’in, annesiyle, babasıyla, ağabeyleriyle, komşularıyla, sokağın ruhuyla ve büyümeye dair hayalleriyle dolu dünyasında bir yolculuğa çıkarıyor bizi Görkem Yeltan. Bunu yaparken de üst anlatıcıyla, Rojin’in bakış açısı arasında nefis bir denge kuruyor. Bildiğimiz gerçeklikle, Rojin’in gerçekliği arasında gidip gelen hikâyenin, ritminin bozulmadan aktarılmasını sağlıyor böylece. Anlatısını kurarken kısa, düzenli ve gereksiz süslemelerden arındırarak sadeleştirdiği diliyle de, okuru kurmacanın dünyasına hızla ortak ediyor. Her ne kadar çocuk-gençlik romanı diye ayrı bir rafa koymak istemesem de, kitabın belli bir yaş gurubuna yöneldiği gerçeği, bu ortaklığın değerini kat be kat artırıyor.

Kitabın daha ilk bölümünde, büyüdüğünde, ağabeyleri sayesinde adını öğrendiği “evinin her yerinde kitaplar olan, bir sürü şey anlatan, bir sürü resim gösteren, muhteşem ressam” Mehmet Güreli’yle tanışmak istediğini söylüyor Rojin. Bu resim-ressam vurgusu boşa değil elbette. Bir çocuk kitabının en dikkat çekici vurgularından birini, beş duyunun varlığını ustalıklı bir şekilde romanına yayıyor Görkem Yeltan. Bu noktada da resim sanatına, resmederek anlatmaya ve renklere ayrı bir önem veriyor. Rojin’in dünyasının atmosferini, mekan ayrıntılarını büyük bir hassasiyetle aktarırken, sarı saçlı-güzel isimli kahramanımızın da bilinç dışını resimleri aracılığıyla bize aktarmasına izin veriyor.

Kitabı iki ayrı düzlemde okumak da olası. Rojin’in dünyası ve büyüklerin dünyası. Açıkçası bu iki uçluluk, kitabı bir çocuk kitabı olmanın ötesine taşıyor ve yetişkinler için de ilgi çekici kılıyor. Orta halli bir ailenin günlük ilişkileri, dışarıdan bakınca sıradan görülecek mutlu anları, kaygıları ve beklentileriyle Haliç’in kıyısında dolaşıyoruz sayfalar boyunca. Böylece Görkem Yeltan, mekânın edebiyat için ne denli önemli olduğunun altını, sadece çocuk okurun değil, yetişkinlerin de zihnine bir kez daha kazımış oluyor.

Yeşil Saç’ın hayatına girmesinden sonra maceradan maceraya koşuyor Rojin. Çevreci dostlardan mitolojik anlatılara uzanan bir dünyada büyüdükçe büyüyor. Yazık ki o küçücük beden, maceralardan geçerken hüznün ve duygusal yoğunluğun rüzgârı da biz okurların peşini bırakmıyor. Haliç’in sokaklarına deniz kokusu yayan bir yağmur gibi geçiyor sayfalar gözümüzün önünden. Kimi yerde heyecanla nefesimizi tutarken kimi yerde de o yağmurun gelip göz pınarımıza yerleştiğini fark ediyoruz.

“Birazcık” karnı ağrıyan, “birazcık” mutluluk isteyen, “birazcık” hayalleri olan bir kız Rojin. Günün birinde kırmızı-beyaz kareli paltosu, sarı saçlarıyla Haliç kıyısında denizi izlerken görebileceğiniz beş yaşında bir çocuk. Büyümeyi bekleyen yaşıtlarından ayırt edemezsiniz ilk bakışta. Onun farklı dünyasına girebilmek içinse, “Haliç’ten Bulutlar Geçerken”i okumanız gerekiyor. Görkem Yeltan da, bu kitabıyla çocuk edebiyatında ne kadar kalıcı bir imza olduğunu bir kez daha göstermiş oluyor.

Fallara inanan, kahve telvesinde tavus kuşu gören büyüklerin, Rojin’in Yeşil Saç’la, Serpen’le, Lacigale’yle, Altın Boynuz’la, Ejderha’yla, Köstebek’le dostluğunu anlamasını bekleyemeyiz elbette. Büyüklerin dünyası gerçeklerle örülüdür. “Gün ışığı” anlamına gelen adıyla Rojin, karanlık gerçeklerle dolu “yetişkinler hayatımıza” kalıcı bir ışık düşürüyor.

Steve Jobs: Noktaları Birleştirmek

2011-10-06T07:53:00.001+03:00

Meşhur Stanford Üniversitesi konuşması, bütün dünya tarafından bir veda olarak yorumlanmıştı. Bir vedadan fazlası olan bu konuşmanın Fil Uçuşu'nda yer almasını istedim. Bu güne kadar okumamış olanlar, Steve Jobs'un ölümünün ardından farklı bir algıyla okuyacaklardır.

"Kimi zaman başarılı olmanın ağırlığıyla, yeniden başlamanın hafifliği yer değiştirmelidir."

Not: YouTube'dan aldığım videonun Türkçe altyazısı için tamerakin.com 'a teşekkür ederim.

Steve Jobs'a Veda!

2011-10-06T07:38:00.000+03:00

Steve Jobs (1955-2011)

Hayalet Gemi tayfası için büyük önemi, değeri vardı. Tüm dünya için olduğu gibi. "Isırılmış Elma", ölüm haberini dünyaya şu satırlarla duyurdu:

"Steve Jobs'un aramızdan ayrıldığını derin üzüntüyle bildiriyoruz. Steve'in zekası, tutkusu ve enerjisi, hayatımızı zenginleştiren ve geliştiren sayısız buluşun kaynağı oldu. Dünya, Steve sayesinde ölçülemez derecede daha iyi bir yer."

Tam da ona göre bir veda. Kısa. Sade. Öz. Ağırbaşlı. Mesafeli. Kararlı. Anlamlı. Derinlikli. Unutulmaz.

Teşekkürler Steve!

Birinci Tekil Şahıs.06

2011-10-06T07:15:00.001+03:00

Ben bir telefon defteriyim; sayfalarında hiç cep telefonu numarası yazılı olmayan.

Sözlük.31

2011-10-05T10:03:00.001+03:00

Z

ZEMBEREK: Koskoca dünyanın minyatür bir temsilcisi gibidir sınıf; sınıfta zamanın akışını hayatlarının merkezine almış öğrenciler. Gemlikli Celil babasının hediyesi saatiyle sınıfın en önemli şahsiyetidir. Ne de olsa öğrencisinden öğretmenine herkesin tek bir soru vardır aklında: “Kaç dakika var?” Bıkmadan usanmadan cevaplar bu soruyu Celil; “on yedi dakika, beş dakika, üç dakika…” Hatta elli dakikalık dersin içinde “Daha kırk beş dakika var,” diye cevapladığı bile olur. Derken bir gün zembereği kırılır saatin, sınıfın o en önemli şahsiyeti Zemberek lakabıyla dalga geçilen birine dönüşür. Babasına yazdığı mektupta kırılan şeyin ne olduğunu yazmaya bile cesaret edemez; çünkü asıl kırılan saatin zembereği değil Celil’in gurbetteki kalbidir…

(Sait Faik, Zemberek)

The Beatles: Damdaki Efsane

2011-10-04T00:44:00.001+03:00

1969 yılında soğuk bir Ocak günü. Londra'nın göbeğinde, Apple Records genel merkezinin bulunduğu binanın çatısında müzik yapan bir grup adam. John, Paul, George ve Ringo'ya müthiş klavyeci Billy Preston eşlik ediyor. Çevre binaların damları, evlerin pencereleri, sokaklar, fareli köyün kavalcısının melodisine takılan kasabanın çocukları gibi bu müzik sesine yönelmiş insanlarla dolu. Bu izinsiz konser polisin müdahalesiyle kesilene kadar, herkes takılmaya devam ediyor. Ne de olsa bu son "takılma".

Fil Uçuşu, The Beatles'a el sallıyor!

Eylül'ün Ardından

2011-10-04T00:06:00.000+03:00

Eylül: Çocuklukta sonbaharın başlangıcı olarak belletilmiştir de, beden ve zeka yazın sürmekte olduğunun farkındadır. Hem yaz günlerinin yeni düşüncelerle, heyecanlarla dolu birikiminin hem de o tatlı rehavetin arkasından gelir. Bir yanıyla o tatil havasının, bir yanıyla da “dökülen yapraklar romantizminin” çakışma noktasında durur. Bir yanıyla şehre dönüş şarkıları vardır bir yanda da karanlık sayfaların hışırtıları. 6-7 Eylül olayları, 9 Eylül Yılmaz Güney’in ölümü ve derken 12 Eylül. Hangi dünya görüşünden olursa olsun 12 Eylül, düşünebilen insana faşizmin ayak seslerini hatırlatır. Yazara da böylesi inişli çıkışlı bir ruh hali sunar kısacası. Ama bir yazarın, edebiyatla ilişkisini günler, aylar, mevsimler üstünden kurduğunu, farklılaştırdığını sanmam. En azından benim için öyledir. Eylül, okumak ve yazmak için güzel bir aydır; diğer on bir ay gibi.

"Papatyalar" Fotoğraf: Cansu Boğuşlu

Günden Kalanlar.34

2011-10-04T00:00:00.000+03:00

• Adana günleri güzel geçti. Derviş Zaim başkanlığındaki jüri, her anlamda verimli çalıştı. Benim için bir sinema kampında olmak gibiydi. Sabah erken kalkış, hafif bir kahvaltı ve ardından gün boyu film izlemek. İçe dönük bir sürecin içinden geçmek. Film boyunca alınan karışık notların, bir otel odasında temize çekilmesi. Sonra uzun süren konuşmalar. Kimi zaman konuşulan filmden çıkıp sanat görüşleri üstüne fikir jimnastikleri. Üstelik çok eğlenceli bir kadroydu. Kısacası, hayatımın en güzel kamplarından birini yaşadım.

• Adana dönüşü, iş temposu doğal olarak hızlandı. O güzel kamp günlerinden sonra böyle bir yoğunluk olacağı belliydi aslında. En kötüsü, bu koşturma içinde dostlarıma gönlümce zaman ayıramamak. Kimileri gönül koyuyor, biliyorum. Ama tempo ancak bu kadarına izin veriyor. Can sıkıcı haberler de aldım bu arada. Çok yakın bir arkadaşımın bitmek bilmeyen mide sorunları, sevdiğim iki insanın ciddi sağlık sorunları (neyse ki durumları şimdi iyi) canımı sıktı. Hayat koşturması içinde, sevdiklerimizin sağlığını düşünmeyi bile unutuyoruz bazen. Olmuyor öyle, olmuyor.

• Sonunda bitti. Son okumaları da yaptım ve artık benden çıktı. Şimdi en sancılı süreç başladı, en azından benim için öyle. Düşünmeye devam ediyorum.

• Beirut’un “The Rip Tide” albümü son günlerin sıklıkla dinlenen albümü oldu.

Saf Akademisyen, Düşünceli Romancı

2011-10-03T23:25:00.000+03:00

Tam da Orhan Pamuk’un “Saf Ve Düşünceli Romancı”sını okumayı bitirip, Umberto Eco’nun “Genç Bir Romancının İtirafları”na başladığım günlerde, üretimine ve zekasına hayran olduğum bir sinemacı arkadaşımla konuşuyorduk. Arkadaşımın, izleyicinin (okurun) ya da eleştirmenin yaptığı yoruma, özellikle de aşırı yoruma kulaklarını tıkadığını anladım bu konuşmadan. Şaşırdım. Şaşkınlığımın nedeni, bu karşı çıkışı değildi elbette; söyleyişindeki öfkeydi. Ona hemen Eco’yla cevap verdim: “Yaratıcı yazarların (ve diğer disiplinlerde üretenlerin) zoraki bir yoruma karşı çıkma hakları elbette vardır. Ama genelde, yazdıkları metinleri, adeta şişe içindeki mesaj gibi dünyaya fırlattıkları için okurlarına (ve eleştirenlere) saygı göstermelidirler.”

Orhan Pamuk’un Harvard Üniversitesi’nde verdiği Norton Konferansları sayesinde “Saf ve Düşünceli Romancı”yla buluştuğumuz günlerde, Umberto Eco’nun “Genç Bir Romancının İtirafları” adını verdiği komşu raflardaki yerini aldı. Böylece Eco’nun Atlanta Emory Üniversitesi’nde verdiği Richard Ellmann Konferanslarının bir bütününe ulaşabildik. Sinemacı arkadaşımla uzun süren tartışmamızda anahtar görevi gören o birkaç satırlık cümlede olduğu gibi zihin açıcı savlarla ve yaratı sürecine ışık tutan düşüncelerle dolu bir kitap “Genç Bir Romancının İtirafları”. Yaratıcılık üstüne sohbet etmek isteyenler için bir el kitabı görevini üstlendiğini rahatlıkla söyleyebilirim.

Örneğin bir fizikçi arkadaşıma, Eco’nun şu sorusunu sordum ve saatler süren bir sohbetin kapısı aralanmış oldu: “Neden kötü bir şair yaratıcı yazardır da, iyi bilimsel makaleler yazan biri değildir?” Yaratıcı yazarlık nedir sorusuna böyle bir açıdan yaklaşan Eco, bütün bir kitap boyunca ironik hatta tümüyle muzip tavrından, şakacı bir babacanlıkla bezediği anlatı yapısından bir an bile vazgeçmiyor. Her ne kadar 1980’de başlayan romancılık kariyerini “genç” görse de, kendisine olan güveni bu ironik dili daha güçlü kılıyor. Romanlarının ortaya çıkışını anlattığı bölümlerde, o kendine güvenin bütün dinamiklerini görebiliyoruz. Ama bir yandan da açıktan açığa hayat ile kurmaca arasındaki sarkaçta sallanmaktan korkmayan bir yazar var karşımızda. Bunu yaparken de akademisyen bakışı ile romancı bakışı arasında bir denge kurmayı başarıyor. Ne de olsa o sarkacın iki yüzü de keskin.

İlham denen büyülü kelimeye inanmadığımı sıklıkla tekrar etmişimdir. Ancak Eco’yu okuyana kadar, en doğrudan anlatımı bulamamıştım. Artık üstattan aldığım cümleyle cevaplayabilirim “İlham nedir?” diye soranları: “İlham, sanatsal açıdan saygın görünebilmek için hilebaz yazarların başvurduğu kötü bir kelimedir.” Bu keskin tespitten sonra üretim için gerekli olan çalışmanın, ter dökmenin öneminden dem vuruyor Eco. O çalışma sürecinin bütün adımlarını, kişisel pratiği üstünden paylaşıyor okuruyla. Yaratıcı fikrin ya da imgenin belirlenmesi, anlatı dünyasının oluşturulması ve bu dünya ile birlikte romanın dilinin, üslûbunun filizlenmesi, sanatsal girişimlerin olmazsa olmazı olarak tanımladığı kısıtlamaların kurulması noktalarında “içeriden” bilgileri, yeni sorular doğuracak bir dizgede ilerletiyor.

Aslında “yaratıcı yazar” terimini hınzır bulduğunu söylerken, muzip ve soru kapılarını açmaktan bir an bile korkmayan bir “genç” var karşımızda. Bu noktada başlıktaki diğer vurguya dikkat çekmek gerekiyor: İtiraf. İtiraf kavramının bu kitaptaki karşılığı konusunda Kaya Genç, Radikal’deki önemli tespitlerine eklenebileceklerden biri, Umberto Eco’nun içedönük bir üretim süreci olan yazma eyleminin, aslında dışa (okura) konuşan bir sonuca ulaştığı konusundaki bakış açısı. Bu yorumla, roman başlı başına bir “itiraf metni” haline geliyor zaten. Üstelik yorum-aşırı yorum, anlam-alt anlam katmanlarıyla, yaratıcı yazar, kendisine yukarıdan baktığı yeni bir itiraf evresine de girmiş oluyor. Bu anlamda, Eco, bütün üretim sürecinde Orhan Pamuk’un (Schiller’den referansla) “düşünceli romancı” olarak tanımladığı yazar olurken, itirafın son katmanında “saf akademisyen” oluyor. Üstelik buradaki çift uçluluğun farkında olduğunu vurgulayan, böylece kendi üretiminin post-modern okumasını da yapan bir akademisyen.

“Bir roman neden yazılır, yazılanların ne kadarı gerçektir?” soruları, okur olma halinin ortak paydasında yatar. Umberto Eco, gerçek dünya ile kurmaca dünya arasındaki ilişkinin dinamiklerini, otopsi masasına yatırırken, bütün bu soruların, akademik yorumların da “bir kitabın sayfalarında” olduğunun ve yeni bir okuma katmanı yarattığının bilincinde. Aslında psikolojinin alanına girdiğini söylediği özdeşleşmeler ve yansıtmalar üstünden, gerçek dünyadan var olmadığını bildiğimiz Anna Karenina karakterinin hüzünlü sonuna neden ağladığımızın cevabını verirken, kurmaca-gerçek ayrımında zihin açıcı bir noktaya ulaşıyor: “Anna Karenina “gerçekten” ölmüştür, çünkü okurlar olası bütün dünyalarda onun “gerçekten” intihar ettiğini bilir. Kurmaca, okurun zihninde, kendi “gerçekliğini” yaratmıştır çoktan.

Hayatımızın kalanındaki okuma yolculuğumuz karşımıza yeni kapılar çıkaracak. Kimileri tanıdık, kimileri aralık, kimilerinde açılmaz gibi görünen asma kilitler. Umberto Eco imzalı “Genç Bir Romancının İtirafları”nı, Orhan Pamuk’un “Saf Ve Düşünceli Romancı”sıyla birlikte okumak, bu yolculukta yanımızda olmasını isteyeceğimiz çoğu anahtarı şimdiden cebimize koyacaktır.

Kütüphanemizdeki “Öykü Kitapları” Rafı

2011-09-16T09:49:00.000+03:00

Kütüphanenin karşısında durup, donuk gözlerle raflara baktığımız günler olur. “Ne okuyacağımı bilemiyorum,” kaygısı yerleşir içimize. Kimi zaman da okumaktan iyice uzaklaştığımızı, hiçbir kitapla mutlu olmadığımızı düşünürüz. Öyle günlerde kurtarıcı kitaplara, kurtarıcı yazarlara ihtiyaç vardır. En çok da öykülere ihtiyaç vardır. Elbette her okur “biricik” olduğuna göre isimler kişiden kişiye değişebilir ama çoğumuz için kesişim noktasında aynıdır: Anton Çehov.

Çehov öyküleri bugüne kadar farklı çevirilerle farklı yayınevleri tarafından Türkçede yayımlandı. Bu çevirilerin içinde en mahir olanı Mehmet Özgül çevirisi. Mehmet Özgül çevirileriyle “Çehov’un Bütün Öyküleri” serisi Everest Yayınları etiketiyle raflara yeniden çıkıyor. “Memurun Ölümü”, “Entipüften Bir Adam”, “Eczacının Karısı”, “Kırlarda Bir Gün” şimdilik serinin yayımlanmış dört cildi. Yani dört cildi okuduğumuzda, kronolojik sıralanan öykülerde 1880’den yola çıkıp 1887’ye gelmiş olacağız. Daha önce kitaplığında bir Çehov rafı oluşturmamış olanlar için kaçırılmayacak bir fırsat bu. Edebiyatın bütün dinamiklerini kullanarak, eleştirel ve yalın bir dille dünyaya nasıl meydan okunabileceğini görmek için Çehov’un satırlarında kaybolmak gerekiyor.

Everest Yayınları’nın öykü kitaplığına bir diğer katkısı koca bir coğrafyanın edebiyatını “palto”sundan çıkaran Gogol’un “Petersburg Öyküleri”yle geliyor. Yine Mehmet Özgül çevirisiyle yayımlanan kitapta Bir Delinin Güncesi, Kaput, Burun, Fayton, Neva Caddesi adlı beş öykü yer alıyor. Özgün bir öykü dili oluşturmanın ipuçlarını arayan bütün okurlara, özellikle de genç okurlara sıklıkla önerdiğim bir kitaptır Nikolay Vasilyeviç Gogol’un bu olağanüstü kitabı. (Everest Yayınları’na küçük bir not: Çehov kitaplarının kapak tasarımlarını daha çok beğendim. Kişisel bir yorum elbette.)

Kapak tasarımından başlayarak okuru çarpan bir diğer kitap da John Cheever’ın “Yüzücü”sü. Üstelik Everest Yayınları bu kitaba “Toplu Öyküler 1” alt başlığını da koyduğuna göre , Cheever’ın tüm öyküleri yakında kitaplığımızda yerlerini alacak. Kitaba adını veren muhteşem öyküden uyarlanan filmi 1970’li yıllarda TRT ekranlarında izlediğimde zihnimin allak bullak olduğunu çok iyi hatırlıyorum. Masalların soyutlama yeteneği kazandırdığı bir çocuk algısının, ehlileştirilmiş bir yetişkin algısından çok daha inanarak gireceği bir dünyayla karşılaşmanın heyecanıydı bu. Burt Lancester’in başrolünde oynadığı bu Frank Perry filminin, 14 sayfalık bir öyküden uyarlandığını görmek de heyecan verici. Boşuna dememişler “İyi filmler iyi romanlardan ziyade iyi öykülerden çıkar,” diye. Bu kitabın heyecan verici bir yönü daha var. Elimizde bir Tomris Uyar çevirisi tutuyoruz. Usta öykücünün kitabın girişindeki “Neden mi John Cheever?” başlıklı giriş metni o kadar zeki bir finalle bitiyor ki, kitabı okumak isteğiniz misliyle artıyor. Cheever’ın bir güncesinde “Keşke biri çıksa da öykülerimi başka bir düzene göre sıralasa,” dediğini söylüyor ve ekliyor Tomris Uyar: “O isteğe uydum”. Tomris Uyar tarafından düzenlenmiş John Cheever öyküleri; öyküsever okur daha ne ister ki?

Öykü kitaplarında en güçlü ataklardan bir 30.yılını kutlayan Can Yayınları’ndan geldi. Bir “Öykü Şenliği” başlatan yayınevi, peş peşe dünya edebiyatının güçlü kalemlerinden öykü kitapları yayımlamaya başladı. Bu seride beni en çok şaşırtan kitap, açık söylemek gerekirse pek de “yazarım” olarak görmediğim Salman Rushdie’nin “Doğu, Batı” adlı öykü kitabı oldu. Kendini bu kitabın adındaki “virgül”ün durduğu yerde gören Rushdie, tam da bu metafora uygun bir oyun oynamış üç bölüme ayırdığı kitabında. Begüm Kovulmaz’ın çevirisine de teşekkür etmeliyiz.

Thomas Mann’ın “Zor Saat”ini ve Alice Munro’nun “Bazı Kadınlar”ını yaz boyunca önüme gelene önerdiğim için tekrar etmeyeceğim. Ama hala söylemediğim birileri varsa, not almışlardır herhalde. Can Yayınları’nın serisinden altını çizmek istediğim iki kitap Japon Edebiyatından geliyor. Cuniçiro Tanizaki’nin “Sazende Şunkin” adlı kitabını, etkileyici Akutagawa çevirilerini okuduğumuz Oğuz Baykara çevirmiş. Kitabı bana usta öykücü Faruk Duman tavsiye etmişti, iyi ki de etmiş. Ezberlediğimiz düşünce sistemi ve davranış kalıplarının dışına çıkıp, dünyaya başka bir coğrafyadan bakma olanağı veren öyküler insana dair en karanlık duyguların bile satırlara yayıldığı metinleri içeriyor. Şaşırtıcı bir kitap olduğu tartışılmaz.

Japon Edebiyatından öykü kitaplığımıza yerleşen diğer kitapsa, ülkemizde daha çok tanınan bir isimden, Yukio Mişima’dan geliyor. “Yaz Ortasında Ölüm”ü, daha önce Murakami çevirileriyle tanıyıp sevdiğimiz Hüseyin Can Erkin çevirmiş. “Bir Maskenin İtirafları”nı okumuş olanları çok şaşırtmayacak bir kitap. Mişima ile ilk kez tanışacaklar içinse iyi bir “giriş kapısı”. Kitaba adını veren öykü dışında Sirk, Kanatlar ve Bulmaca öykülerine ayrıca dikkat çekmek isterim.

Bu ay Milliyet Kitap için bir tanıtım yazısı yazmaya oturduğumda “Mutlaka öykü yaz!” dedim kendime. Sonra da birini diğerinin önüne koymak istemediğim listeyi olduğu gibi paylaşmaya karar verdim. Şimdilik liste sadece doğusuyla batısıyla dünya edebiyatının örneklerinden oluştu. Önümüzdeki aylarda Türk edebiyatının örneklerini de sıralamak, öykü kitaplığını büyütmek gerekiyor. Amaç kitap tanıtmaksa neden bir taneyle yetineyim ki? Hala öykü raflarıyla dolu değilse kütüphanenizle hesaplaşmaya başlayın. Daha iyisi; kendinizle hesaplaşın ve o rafı bir an önce oluşturun.

Günden Kalanlar.33

2011-09-16T09:11:00.000+03:00

• Yoğun bir çalışma dönemi. Defterlerin ve bilgisayarın başında geçirilen saatler. Mürekkebi biten dolmakalemler, durmadan açılan kurşunkalemler. Sayfalardaki karalamalar, yırtılıp çöpe atılan kâğıtlar. Daha da azaltmak, giderek yok etmek. Dinlenen şarkılar. İçilen kahveler. Şimdi biraz daha sakinim. Biraz daha sakin. Özellikle bayramda Ayvalık-Cunda hattında geçirilen günler ve çalışma saatlerinin bu sükûnete büyük katkısı oldu. O bir türlü noktayı konduramadığım son metinle ancak orada vedalaşabildim. Sonunda bitti. Bitti.

• Orhan Pamuk’un Türkçeye “Saf ve Düşünceli Romancı” olarak çevrilen kitabını İngilizcesinden okumuştum. Ama kitabın içeriğine hakim olmam anadilimde okuma zevkimi azaltmadı. Aksine daha detaylandırarak okuyabildim. Üstelik Umberto Eco’nun “Genç Bir Romancının İtirafları” ile paralel bir okuma yapma olanağı buldum.Ortak noktalar çıkıyor elbette. Hatta bu iki kitabı okumadan kendi derslerimde verdiğim kimi örneklerin bile aynı olması ilginç. Orhan Pamuk, kısa süreliğine İstanbul’daydı. Program için bir araya gelemedik, oldukça yoğundu. Ama sağ olsun, Norton Konferansları’nın kısa bir video kaydını yolladı bana. Burada olduğu sürede TRT Türk’te Semih Gümüş ile birlikte Murat Gülsoy’un konuğu oldu Orhan Pamuk. Murat’ın ve Semih’in soruları harikaydı, çok başarılı bir program yaptılar. Murat’la programın yayını sırasında konuştuk, “Yaparken heyecanlanmamıştım ama izlemek farklıymış,” dedi. O anda anladım ki, bu işi ben yapsaydım bu kadar keyif almazdım, alamazdım. (İçinde olmakla dışında olmak konusunda zihnimi açan bir durum. Bu içinde-dışında meselesi aslında roman okuyan zihnin bir dinamiği. Daha ötesi gerçeklikle kurmaca arasında köprü görevi gören zihnin dinamiği. Televizyonda bir iş “yaptığım” zaman bu ikisi arasındaki dengenin sırlarını biliyorum, denge bozuluyor. Oysa televizyonda bir iş “izlediğim” zaman zihnim o dengeyi sürekli koruyor.) Kısacası sadece okuduğum Pamuk ve Eco kitapları değil, her ikisinin yansımaları da mutlu ediciydi.

• Yoğun dönemlerde gelen serzenişler pek can sıkıcı oluyor.

• Önümüzdeki hafta Adana’da olacağım. Altın Koza’nın jürisindeyim. Derviş Zaim başkanlığındaki jüri güçlü ve zihin açıcı isimlerden oluşuyor: Ebru Ceylan, Taner Birsel, Selim Demirdelen, Beste Bereket, Bülent Vardar. Altı günde on dört film izleyeceğiz. Yine yoğunluk yani. Ama keyif verici. Defter-kitap kamp kuracağım otel odasına. Kolay gelsin bana…

Hrant'ın Arkadaşlarından Başbakan'a Mektup!

2011-09-16T07:58:00.000+03:00

Sayın Başbakan,

Arkadaşımız Hrant Dink'i öldürdüler.

Beşinci yılına yaklaşan adalet arayışımız kadük kalmıştır.

Dilekçe verdiğimiz topyekün devlet, kendini katile yakın gördü.

Zaten; katil, polis, bayrak ve muzaffer gülümseme kahramanlık posterinde poz vermişti.

Bir türlü ilamını malum edemediğiniz o kalabalık güruh, elbirliği ile kıstırmışlar, hain pusuda kurşun sıkmışlar, kaçmışlar, saklanmışlardı.

Şikâyetçiyiz.

"Adalet, namus sözümdür" diye ölü evinde ant içtiğiniz halde, Hrant Dink'i işaret parmağıyla gösterip "Bunu" diyen yardımcınızı "Meclis Başkanı", resmi makamda adamları resmen, "Yakarız canını bak" diyen valinizi vekil, emanet edilen canı kollamayan Emniyet Müdürünüzü vali, 17 yaşındaki O.S.'yi kocaman Ogün Samast ettiniz.

Kan adaletle susar, şikâyetçiyiz.

İsim verdik soruşturun diye, İçişleri Bakanı'nız, "Olmaz onlar bizim çocuklar" dedi.

Dışişleri Bakanınız AİHM savunmasında bu toprakların yiğit evladına Nazi dedi.

Çevik kuvvetleriniz Rakel Dink önlerinden geçerken katillere yazılan methiye türkülerini mırıldanarak Beşiktaş Adliyesi'nde koro yapıverdiler.

Katillerimizi adalet evine getiren jandarma, cezaevi aracına "Ya sev ya terk et" diye yapıştırma asmıştı.

Sayın Başbakan,

Nedir daha derine inmeyi engelleyen o "Büyük kasabanın sırrı?"

Azınlıklardan gasp edilenin birazını geri vermeniz sebebiyle seslendirdiğiniz nutukta, "Bu ülkede hiç kimse ruh tedirginliğiyle yaşamayacak artık" diyordunuz Hrant'ın veda mektubuna atfen...

İnanın, tedirginliğimiz her zamankinden büyüktür.

Sayın Başbakan,

Mala gelenin telafisi bulunur.

Cana gelene de davranınız.

Anadolu toprağından Hrant Dink'in payına bir metrekare toprak düştü.

O da mezarıdır!

Kamera denilen vaka-ü nüvis silinmiş, bize kalan 19 Ocak 2007 tarihli seyirliğinde 5 kişi saydık, Hrant'a pusu kuranlardan...

Kim bunlar Sayın Başbakan?

Görüneni, görünmeyeni, katillerimizi istiyoruz, adalet olsun, hak hâkim olsun diye.

Bizim hakkımız bizde saklı duruyor, helalleşmekten başka çarenin kalmadığı savaş yorgunu memleketimizde...

Suallerimiz cevapsız!

Adalet nöbetçisi "Hepimiz Hrant'ız" diyen yüz binlerin eli hâlâ vicdanında...

Cevaplarımızı almadan susmayacağız.

Sormaya devam edeceğiz.

Hrant için, Adalet için.

Hrant'ın Arkadaşları

Birinci Tekil Şahıs.05

2011-09-15T23:09:00.003+03:00

Ben kirli bir duvarım; her yeni kiracıda tarihi bir kez daha yağlı boyanın altında bırakılan.

Man Booker Adayları

2011-09-11T23:02:00.000+03:00

Man Booker ödülünü kazanan isim 18 Ekim'de açıklanacak. Altı kitaplık listede hem okuru olduğum hem de edebiyatını sevdiğim için gönlümden geçen isim Julian Barnes. Sonucun ne olacağını ise hep birlikte göreceğiz. İşte 2011'in aday listesi:

Julian Barnes - The Sense of an Ending
Carol Birch - Jamrach’s Menagerie
Patrick deWitt - The Sisters Brothers
Esi Edugyan - Half Blood Blues
Stephen Kelman - Pigeon English
A.D. Miller - Snowdrops

Julian Barnes

Değişim İçin Yüz Bin Şair Türkiye’de!

2011-09-11T18:35:00.000+03:00

24 Eylül'de şiir, görkemli günlerinden birini yaşayacak. Bu etkinliğin Türkiye ayağı için Fırat Demir, bir süredir geceli gündüzlü çalışıyor. Basın bülteni, ilk olarak Fil Uçuşu'nda yer alan bu etkinlik, sadece şiiri sevenleri değil, yaşadığı dünya üstüne düşünmek isteyen, yüzleşecek cesareti olan herkesi katılmaya davet ediyor. Çünkü şair düşünüyor, çalışıyor, yürüyor.

Değişim İçin Yüz Bin Şair Türkiye’de!

Basın Bülteni

24 Eylül’de 100’e yakın ülkede ilk kez yapılacak Şiir Festivali “Değişim İçin Yüz Bin Şair”in (100 Thousand Poets For Change) Türkiye ayağı İstanbul ve Mardin’de yapılacak. Festival, Lale Müldür’den Haydar Ergülen’e, Birhan Keskin’den Kemal Varol’a Türkiye’nin önde gelen pek çok şairini bir araya getirecek.

24 Eylül’de 100’e yakın ülkede gerçekleşecek Değişim İçin Yüz Bin Şair (100 Thousand Poets For Change) şiirin, edebiyatın ve sanatın gücünü pekiştirmek için harekete geçiyor. Şairler değişim istiyor, şairler değişim için dünyayı ele geçiriyor.

Amerikalı şair ve editör Michael Rothenberg’in mimarı olduğu Değişim İçin Yüz Bin Şair, Avrupa’dan Ortadoğu’ya pek çok ülkede, farklı şehirlerde düzenlenecek. Ayrımcılık ve nefretin ele geçirdiği dünyada şairlerin ve şiire inananların hala aynı yöne bakabildiğini kanıtlayan Değişim İçin Yüz Bin Şair, sınırları kelimelerle değiştiriyor.

Festivalin Türkiye ayağı ise genç şair Fırat Demir’in koordinatörlüğünde İstanbul ve Mardin’de gerçekleşecek. Türkiye’nin önde gelen şairleri 24 Eylül’de iki farklı kentte bir araya gelecek ve Türkiye’de yaşanan ayrımcılık, sansür, geciken barış ve kültürel kısıtlamalara karşı şiirin gücüyle yanıt verecekler.

İstanbul’da, geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz şair Seyhan Erözçelik’in anmasıyla başlayacak paneller, gün boyunca Akbank Sanat Merkezi’nde devam edecek. Lale Müldür, Birhan Keskin, Haydar Ergülen, Yücel Kayıran, Fırat Demir, Enis Akın, Akif Kurtuluş, Elif Sofya, Anita Sezgener, Süreyyya Evren ve Pelin Özer konuşmacı olarak katılacaklar. Festivalin sürprizlerinden biri de, düzyazıyı şiire yaklaştıran usta romancı Latife Tekin olacak.

Değişim İçin Yüz Bin Şair‘in İstanbul ayağı kumbaracı50’de yapılacak partiyle devam edecek. Yasemin Mori, Mabel Matiz ve Ece Dorsay‘ın festivale özel konserler vereceği parti, şairlerin okumalarıyla bambaşka bir boyuta geçecek. Naim Dilmener ise, unutulmaz şarkılarla geceyi sonlandıracak.

Mardin’de Mardin Sakıp Sabancı Kent Müzesi’nde gerçekleşecek Festival ise Kemal Varol, Azad Ziya Eren, Veysi Erdoğan, Emel İrtem, Habip Can Türker gibi şair ve yazarları bir araya getirecek. Mezopotamya’nın gücünü simgeleyecek bu buluşmada İstanbul ve Mardin, bir ülkenin Batı’sı ile Doğu’su, şiir için birbirine karışacak.

Klasik edebiyat etkinliklerinin aksine, alışılagelmiş kolaycı ve pasif şiir tartışmalarının ötesine geçmek için yola çıkan Değişim İçin Yüz Bin Şair daha yıkıcı bir şiir anlayışı üzerinden Türkiye edebiyatının dününü ve yarınını sorguya çekiyor. Değişim, başlıyor!

100binsair@gmail.com

www.100binsair.blogspot.com

Okula başladığım gün...

2011-09-11T00:08:00.000+03:00

Radikal'den Burcu Aktaş, okulların açılması nedeniyle bir dosya yaptıklarını ve bazı isimlerden "okula başladığım gün" başlıklı kısa bir yazı istediklerini söyledi. Benden de rica etti. Yazıp yolladım. Bugün -yer sorunu yüzünden bir cümle kısalarak- yayımlanan yazıyı, Fil Uçuşu'nda paylaşıyorum.

"Farklıydı Ankara Teğmen Kalmaz İlkokulu. Her şeyden önce siyah önlüklü diğer devlet okullarının aksine mavi rengi tercih ediyordu. Annem elimden tutup götürmüştü. Okula gitmeden okuma yazmayı öğrendiğim için bir ukalalık, bir kendine güven vardı üstümde. Yaşıtlarımdan daha ufak tefek oluşumun eksikliğini, bu bilgiçlikle kapatabileceğimi düşünüyordum herhalde. Üstelik benden yedi yaş büyük ablamın okuluna bir-iki kere gitmiş, o sıralarda oturmanın neye benzediğini keşfetmiştim. Bütün bunlar beni, o en sevilmeyen öğrenci yapıyordu elbette: “Öğretmenin kuzusu”. Neyse ki ruhumun kurt yanı ile kuzu yanı dengedeydi, tahterevalli bir aşağı bir yukarı inip çıktı. Okula başladığı için mutlu olan, zaman geçtikçe bütün o duvarların yarattığı huzursuzluğu damarlarında hisseden çocuklardandım ben. Takdir listeleriyle tekdir listelerini dengeleyen bir öğrenci olacağımı, karatahtaya boyumun yetmediği o ilk gün anlamıştım."

Tişörtünüzde kimin resmi olsun istersiniz?

2011-09-10T23:49:00.000+03:00

İstanbul Şiir Festivali ile ilgili yazıda sözünü ettiğim Cortazar tişörtü, bir nebze de olsa ilgi çekti. Ben de fotoğrafını çekip Fil Uçuşu'na koymaya karar verdim.

Tişörtlerdeki resimlerin, desenlerin, yazıların birer simge olduğu, bir duruşu simgelediği ve çoğunlukla kapitalist dünyanın ürünleri olduğu bilinir. Kimi sever, kimi sevmez. Bu konuda söylenecekler var elbette. Ama yine de şu Cortazar tişörtüne bakınca ve Kafka'dan Pessoa'ya kimi yazar desenli tişörtlerimi düşününce aklıma takılan bir soruyu paylaşmak istedim. Edebiyat severler, bir simge olarak anılsa bile, sevdikleri yazarla-şairle anılacak bir tişört giymeyi isteyemezler mi? Oğuz Atay, Yusuf Atılgan, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sait Faik, Cemal Süreya ya da Can Yücel... Daha nice isim var...

Öylesine aklıma geldi, ben de sorayım istedim: Tişörtünüzde kimin resmi olsun istersiniz?

İstanbul Şiir Festivali

2011-09-09T22:52:00.000+03:00

Uluslararası İstanbul Şiir Festivali'nin benim için farklı bir anlamı var. Metin Celâl, geçen yıl açılış gecesinin sunumunu yapmamı istediğinden beri, düzenleme komitesinin şakacı anlatımıyla, festivalin doğal sponsorlarından biriyim. Yeri gelmişken çok önemli bir açıklama yapayım. Geçen yıl, bu sunum için bana muhteşem bir hediye vermişlerdi. Adnan Özer, bir Güney Amerika gezisinde kendisi için pek beğenerek aldığı ve üstünde Cortazar portresi olan tişörtü hediye etmişti. (Bir karşılık beklemiyorum ama bu yılki hediyemi de merak etmiyor değilim!)

Evet, bir yıl geçti ve festivalin zamanı geldi. Bu yıl festival 13 – 17 Eylül tarihleri arasında düzenleniyor. ve teması da “Makedon Şiiri”. Türk şiiri ile tarihsel bağları olan, ülkemizde özellikle 70'li yıllardan sonra daha geniş olarak tanınmaya başlayan Makedon şiirinin önemli şairleri Igor Isakovski, Jovica Ivanovski ve Bogomil Gjuzel etkinlik için İstanbul’a gelecekler. Ayrıca İtalya’dan Christian Sinicco, Sırbistan’dan Dragan Dragojlovic, Hollanda’dan Eric Lindner, İspanya’dan Joan Manresa ve Pedro Enriquez, Slovakya’dan Katarína Kucbelová ve ABD’den Sidney Wade İstanbul’da olacak isimler arasında. Çok sayıda Türk şairinin de etkinliklerini olduğunu söylemeye gerek yok. İstanbul’un, şiirin de başkenti olduğu iddiasıyla beşinci yılı geride bırakan festivalden beklentimiz, şiiri gerçek anlamda sokağa çıkarması ve konuşulur hale getirmesi.

Sil Dürçmesi

2011-09-08T23:13:00.000+03:00

Toplantı odasından alı al moru mor çıktı. Kapı yavaşça, yan masasında çalışan adamın delimsirek kahkahasının üstüne kapandı. Derin derin nefes almaya çalıştı; alamadı.

Lavaboya koştu hemen; tuvalet demeye utanırdı. Aynada kendine baktı; belinden aşağıyı görebilmek için kuğu gibi uzattı boynunu. Sabahın köründe kalkıp nasıl da uğraşmıştı, kendini güzel hissedene kadar. Oysa beyaz bluzu, yüzündeki utancı daha da belirginleştirmekten başka işe yaramıyordu şu anda.

Bir ay kadar önce arkadaşlarıyla balık yemeye gitmişti. Çöpçatanların tanıştırmak istediği bir bey de vardı masada. İlk kez orada başına gelmişti. Adam balıklar hakkında fasiküllerce bilgi sıralamaya başlayınca bir şeyler söylemek istemiş, çipuranın tavası güzel olmaz ki, diyecekken, tipuranın çavası deyivermişti. Gülmüştü masadakiler. O da katılmıştı kahkahalara; bir eliyle ağzını kapatarak.

Çekirgenin ikinci sıçrayışı bir telefon konuşması sırasında oldu: Çalda fıktı, dediğini fark etmeden hararetli hararetli sürdürdü konuşmasını. Teyzesinin kızı fal hikâyesini bir kenara bırakıp, bu dil sürçmelerinin psikolojide bir karşılığı olduğunu, ama ne dendiğini anımsayamadığını söyledi. Aceleyle kapattı konuyu; akrabalarının arasında adının deliye çıkmasından korkuyordu.

Aynada uzun uzun baktı yüzüne. İşyerinde günlerce nasıl alay edeceklerini düşündü. Çekirgenin üçüncü sıçrayışı en uygunsuz yerde olmuştu.

Bluzunun yakasını düzeltirken, böyle soyadı olan bir çocuğa, böyle bir ad koydukları için patronunun annesiyle babasına sessizce küfretti.

Not: 2005 yılında Can Yayınları'ndan çıkan ve Temür Köran'ın resimlediği "Kara Kedinin Gölgesi" isimli kitabımdan bir öykü.

Let'stanbul 2011

2011-09-08T23:06:00.002+03:00

İstanbul, 9-15 Eylül tarihleri arasında Bahçeşehir Üniversitesi öğrencileri tarafından, Yaratıcı Fikirler Enstitüsü organizatörlüğünde düzenlenecek bir deneysel bir sanat festivaline merhaba demeye hazırlanıyor: LET’STANBUL.

Projeyi yürüten ekiple tanıştım ve bana oldukça detaylı bir dosya sundular. Öncelikle şunu söylemeliyim ki, ekibin kendine olan güveni kadar, gerçekten yenilikçi olma çabaları beni etkiledi. Eskiden moderne, çokkültürlülükten çokdinliliğe, saraylarından köprülerine, gastronomisinden topografyasına İstanbul’un farklı algılarını tema olarak merkezine alacak festivalde ne gibi etkinliklerinden birkaçını sayayım: Gerilla müzik etkinlikleri, şiir enstalasyonu, ses alanı atölye çalışması, doğaçlama akapella, tematik fotoğraf çekimi, lokasyon bazlı bisiklet yarışı…

Bir de teknoloji meraklılarının kaçırmaması gereken etkinliğin kopyasını vereyim: Let’stanbul’da 13 Eylül günü bir iPad, iPhone resitali gerçekleştirilecek.

"Burroughs Davası"nı unutmayalım!

2011-09-08T23:03:00.001+03:00

William Burroughs yargılanmaya devam ediyor. Başbakanlık Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulunun verdiği rapora dayandırılarak açılan davanın ilk duruşması 6 Temmuz’daydı.

Mahkeme sırasında “acayip” işler oluvermiş. Yayımcı İrfan Sancı ve çevirmen Süha Sertabiboğlu’nun ifadelerinin mahkeme tutanağına geçirilmesinde sık sık zorluk yaşanmış örneğin. Özellikle “pornografi” ve “porno” ısrarla “müstehcenlik” olarak geçirilirken, “beat kuşağı” yerine “bir kuşak” ifadesinin yer alması da avukatların müdahalesiyle düzeltilmiş. Ayrıca Burroughs, Beat Kuşağı ve kitap üzerine yapılan açıklamaların kayda geçirilmekte zorlanılması sonucunda şöyle bir cümleye sığınılmış: “Sanık suçu kabul etmemektedir.” Keşke Burroughs üstat mahkemede olaydı da, kafası güzel bir sahne çıkaraydı bu acayip hallerden.

Dava 11 Ekim’e ertelendi. Takipteyiz.

Her Şey ve Hiçbir Şey

2011-09-08T22:55:00.001+03:00

Blogları önemsediğimi ve kimilerinin takipçisi olduğumu sıklıkla tekrar ediyorum. Örneğin, bir blog sahibi olma yolunda adım atmama neden olan dostlarım Murat Gülsoy'un 602.Gece ve Emrah Kolukısa’nın Devamlılık Hatası isimli blogları Fil Uçuşu’nda adı geçen bloglardandır. Dahası da var elbette ama şimdi burada birinin adını anmayı unutursam üzülürüm. Üstelik blog sahibi dostlarımın alınganlık hakları da var, ne laflar işitirim sonra. Yeri gelmişken söyleyeyim, sadece dostlarımın bloglarını izlemiyorum. Hiç tanımadığım ama blogları sayesinde düşünce dünyalarına girdiğim isimler de var. Kimi zaman buraya yapılan yorumlarda kimi zaman e-posta aracılığıyla önerilen siteleri, elimden geldiğince, gücüm yettiğince inceliyorum. (Şu anda düşündüm de bu bloglardan daha sık söz etmeli hatta onların yazılarından örnekler vermeliyim. Evet, yapayım bunu.)

Peki, durup dururken bu konu neden açıldı? Fil Uçuşu takipçilerinin adını gayet iyi bildiği kadim dostum Levent Gönenç’in Her Şey ve Hiçbir Şey isimli blogunu paylaşmanın zamanı geldi de geçiyor çünkü. Edebiyattan siyaset sosyolojisine, çizgi romandan müziğe, şiirden Türkiye tarihine…

Al gözüm seyreyle, Levent neler yazmış…

Birinci Tekil Şahıs.04

2011-09-07T14:04:00.000+03:00

Ben bir oyuncak fareyim; pati darbelerine, diş izlerine aldırmadan o beyaz kediye hayranlık duyan.

Nice yıllara Roger Waters!

2011-09-06T15:17:00.000+03:00

Roger Waters'ın doğum günü bugün. Benim için bir ilkgençlik idolünün doğduğu gün yani. Dinlediğim ilk Pink Floyd albümünün "The Wall" olması yaşım gereği şaşırtıcı değil. O ilk dinleyişten sonra, dostum Levent Gönenç'le grubun tarihine derinlemesine bir yolculuk yapmaya başlamıştık. 13-14 yaşlarımızda Pink Floyd dinlemeden geçirdiğimiz gün yoktu. Pompei konserinin videosuna ulaştığımız günü, "The Final Cut" çıktığında Ankara Radyosu'nun kapısında Yavuz Aydar'dan bir iki şarkılık kayıt alabilmek için nasıl nöbet tuttuğumuzu dün gibi hatırlıyorum. Alan Parker imzalı "The Wall" filminin videosunu izlerken kaç şişe bira içtiğimiz hafızamdan silindi belki ama Levent'in Gerald Scarfe desenlerini büyük bir maharetle deftlerimize çizişi gözümün önünden gitmez.

Aslında Pink Floyd hakkında yazacağım çok şey var. Kimileri olumlu kimileri olumsuz olacaktır sözlerimin. Ama sonuçta dünyadaki müzik algısını ve özellikle benim müziğe bakışımı değiştiren gruplardan olduğunu yadsıyamam. Hala bir Pink Floyd albümü (asla bir şarkı dinleyip bırakmam, albüm bütün olarak dinlenmelidir) dinlemden geçirdiğim hafta yoktur. O uzun Pink Floyd yazısını başka bir zamana bırakıp, üstad Waters'ın doğum gününü kutlayalım.

Üstelik bu kutlamayı bütün bir Afroamerikan sivil haklar hareketinden Pete Seeger'a, Joan Baez'den Bob Dylan'a ve Filistin halkına uzanan bir selamla, "Üstesinden Geleceğiz" diyerek yapalım. Video çok şey anlatıyor zaten.

Nice yıllara Roger Waters!

37 Film, 37 Hitchcock

2011-09-06T14:55:00.000+03:00

Alfred Hitchcock, TRT'nin siyah-beyaz yıllarında izlediğim filmlerinden beri sevdiğim yönetmenlerdendir. Sadece gerilim türüne değil, sinemanın alfabesine katkıları tartışılmaz. Üstelik yoğun İngiliz ironisiyle psikolojiyi dengeleyerek bakış açıları konusunda da ders verir çoğu işinde.

Üstadın bir de bilinen özelliği vardır; neredeyse her filminde şöyle ya da böyle görünmesi. Kimi zaman otobüsü son anda kaçıran bir adam, kimi zaman gazete ilanındaki figür. Kimi zaman çok net bir şekilde görülür kimi zaman kalabalığın içinde yok olur gider. Hitchcock filmlerinin sıkı takipçileri için zevkli bir oyundur üstadın film akışı içinde nerede görüleceğini yakalamak. 1927'den 1976'ya kadar 37 filminde bu "oyunu" oynamış Hitchcock.

Yukarıdaki videoda hangi filmde hangi sahnede ortaya çıktığını rahatlıkla göreceksiniz. Üstelik filmlerin adlarını hatırlamak, yeniden izleme isteğiyle dolmak için de birebir...

Günden Kalanlar.32

2011-08-27T00:02:00.001+03:00

Anton Çehov

• Yazıya tümüyle kapandığım dönemlerde kitaplardan biraz uzaklaşıyorum galiba. Sağımda solumda kitaplar oluyor olmasına, başucumdaki kule yükseliyor yükselmesine ama kapaklara bakıp bir-iki sayfa karıştırmaktan öteye gidemiyorum. Etkilenmemek kaygısı falan değil bunun nedeni; sadece zihnimin doluluğu istediğim yoğunlukta bir okuma eylemine pek izin vermiyor. Bir süredir bu durumdayım. Yine de geçenlerde Çehov’a karşı koyamadım. Her zaman böyle olmuştur zaten. Bir Çehov öyküsü çıkınca karşıma, çok iyi bildiğim bir öyküsü bile olsa, ilk kez görmüşçesine, sonuna kadar heyecanla okurum. Ama dönüp baktığımda öykülerimde ya da söyleşilerimde Atay, Atılgan, Kafka, Borges, Poe gibi kimi yazarları defalarca işaret etmiş olmama karşın Çehov’un adını neredeyse hiç anmadığımı görüyorum. “Karbon Kopya”da bir okur olarak geçtiğim yolları, doğrudan metinler üstünden okurlarla paylaşmaya çalışmıştım. Çehov da olmalıydı orada… Sadece Çehov mu eksik? Elbette fazlası var. Örneğin Boris Vian’ın adını da çok az anmışım, oysa özellikle yirmili yaşlarımda etkisi çok olmuştur. Aynı dönemde yoğun bir Beat Kuşağı okuması var elbette. Hemen ardından Dino Buzzatti, Cesare Pavese ve özellikle Italo Calvino ile geçirdiğim yıllar. Camus, sen neredesin? Faulkner’in adını anmışım da kimi yerlerde, hiç Jack London dememişim. Marquez’den söz ettiğim kadar söz etmemişim Cortazar’dan. Thomas Bernard ile sarsıldığım doğru, peki ya Max Frisch? Aziz Nesin ve Ephraim Kishon, çocukluğumda mı kalacaklar? Sevgi Soysal, Tomris Uyar ve Leyla Erbil nerede? Bir de şairler var, bütün o şiirler. Liste uzayıp gidiyor. Bir zamanlar “Karbon Kopya” ruhunda bir kitap kurguluyordum. Hatta adı da belliydi: “Kör Karbon Kopya”. Belki günün birinde, bütün bu isimler -ve elbette daha fazlası- o kitapta yerlerini alırlar.

Seyhan Erözçelik

13 Mart 1962 - 24 Ağustos 2011

• Seyhan Erözçelik zamansız ayrıldı bu dünyadan. Yaşam denen şiir, dize dize eksilmeye devam ediyor.

Sonny Rollins

• Yazarken dinlediklerimi, özellikle kitap bütünü ortaya çıktıkça listelerdim eskiden. Bu konuda tembellik etmemek gerekiyor. O üretim sürecinin hangi sedalardan geçtiğini not düşmeyi seviyorum. Bugünler için deftere yazacağım ilk isim Sonny Rollins olacak.

• Yaz günleri güzel de, fena bir yanı da var. Dostların çoğu tatilde olunca, anlık heyecanları yüz yüze paylaşamamak fena koyuyor. Sohbetleri eksiltecekse, neyleyim ben öyle mevsimi?

Sözlük.30

2011-08-26T22:55:00.000+03:00

TAVAN ARASI: Türk edebiyatının en çarpıcı tavan arası Oğuz Atay’ın satırlarında gösterir kendini. Öykünün içinde ilerledikçe okurun yıktığı duvarlar kadar yaşadığı şaşkınlığın da sayısı artar. Yazının gücünün şaşırtıcılığıdır bu. Oğuz Atay’ın satırları dururken fazla söze gerek var mı?

Işığın altından kaçmaya çabalayan bir hamamböceği takıldı gözüne, kendine geldi. El feneriyle izledi böceği: çirkin yaratık, yukarı çıkmaya çalışıyordu ağlara takılarak. Böceğin ayakları, elbiseyi parçalar diye korktu. Yıllar geçmişti, küçük bir dokunuşa dayanamazdı, kim bilir? İşte, boynundan yukarı doğru çıkıyor, yanağında biraz sendeledi: sakalı biraz uzamış da ondan; zaten her gün tıraş olmayı sevmezdi. Yanaktan yukarı çıkan böcek, şakağa doğru gözden kayboldu. El fenerini oraya tutsam mı? Hayır. Korktu; fakat yarı karanlıkta kurşunun deliğini gördü. Titreyerek geri çekildiği sırada, aynı delikten çıktı hamamböceği: bacaklarının arasında küçük, pürüzlü bir parça taşıyordu. Dehşete kapılarak feneri deliğin içine tuttu: ışınlar, kafatasının iç duvarlarında yansıdı. Eyvah! Böcekler beynini yemişlerdi, en yumuşak tarafını. Belki de hamamböceği son parçayı taşıyordu. Kendini tutamadı: “Seni çok mu yalnız bıraktılar sevgilim?” dedi. Aşağıdan, başka bir deliğin içinden sevgilisinin sesini duydu.

"Bir şey mi söyledin canım?"

Elini telaşla kitap sandığına soktu. “Hiç” diye karşılık verdi aceleyle. “Kendi kendime konuşuyordum.”

(Oğuz Atay, Unutulan)

Birinci Tekil Şahıs.03

2011-08-23T23:59:00.000+03:00

Ben çay tabağındaki ikinci şekerim,

hep yeni bir şekere aşık olan ve hep aşkımın çayın sıcağında eriyip gitmesini izlemek zorunda kalan.

Kestane

2011-08-22T21:56:00.000+03:00

Soğuk, kestaneci çocuğun çatlamış ellerine saldırıyor ama yüzündeki mutlu gülümsemeyi yok etmeyi başaramıyor. Küçük kesekâğıtları, büyük kesekâğıtları, el terazisi, gramlar, kepçe ve en çok da sıcağı gördükçe ateşli bir sevişmeye hazırlanırcasına kabuklarını terk edip çıplak kalan kestaneler, bu sert eller tarafından kırılgan bir keyifle okşanıyor. Kestanecinin kararlı gülümsemesi içimin fırtınasını büyük bir ustalıkla dindiriyor. Yeni bir yıl geliyor abi, diyor. Öyle, diyorum, öyle ama ben bir öncekini bitirmedim henüz.

Kestane sonsuz bir öpücük gibi ağzımda dağılırken arkama dönüp yürüyorum. Kısa sürecek bir şarkı yeterli bana, uzun değil çünkü yolum.

Birinci Tekil Şahıs.02

2011-08-14T22:47:00.000+03:00

Ben bir kurşunkalemim, aşık olduğu silgiyi görebilmek için, durmadan aynı hatalı cümleyi yazan.

J.M.Coetzee: Bir edebiyat keşişi

2011-08-11T19:39:00.000+03:00

Bir edebiyatçının otobiyografisi. Takıntılı okur için bulunmaz hazine. “Neden yazıyorsunuz, bu yazdıklarınızın ne kadarını yaşadınız, romanınızdaki kişiler gerçek mi?” sorularının cevaplarına ulaşabilmek için bir rehber. Daha da ötesi, hayran olunan yazarla, kendi varlığı arasında bir paralellik kurma umudunun belgesi. Bir bütün kitap boyunca, ortak arızalar arama çabası.

J.M.Coetzee, hayranı olduğum bir yazar. Otobiyografik romanı “Taşra Hayatından Manzaralar”ı bu vahşi duygularla okumaya koyuldum. Her romanıyla okurluk haritama yeni bir kıta yerleştiren yazarlardan birini, kendi kalemiyle tuzağa düşürecektim. Satır aralarında gizli sırları bulup çıkaracak, arızalarımızı eşleyerek, onu da gizli kardeşlik örgütüme dahil edecektim. Ama olmadı. Romanlarıyla yaptığını otobiyografik metninde de yaptı Coetzee, hep benden birkaç adım önde yürüdü, hep çizilmemiş bir rotada ilerledi, hep şaşırttı ve alışılagelmişin dışında bir finalle beni kitabının karşısında diz çökmüş bir halde bıraktı.

Bu diz çöküşün öncelikli nedeni her zaman arka planda kalmayı tercih etmiş, görünürlükten uzak duran bir yazarın otobiyografik metnini okuyor olmam elbette. Ayrıca yazarın ilk iki bölümde (kitapta) kullandığı üçüncü tekil şahıs anlatısı ve bu bakış açısının olanaklarını da kullanarak kendi hikayesine karşı aldığı mesafeli tavır, bütün otobiyografik metin okuma ezberini alt üst etmeye yetiyor. Bu mesafe sadece bakış açısından değil, içe bakışta bile sonsuz bir dürüstlük ve hesaplaşma cesareti göstermesinden kaynaklanıyor. Bir başka Coetzee sever olan yazar dostum Murat Gülsoy ile eşzamanlı okuyup, üstüne sohbet ettiğimiz bir kitap oldu “Taşra Hayatından Manzaralar”. Ona göre bu mesafe, okurun ortak payda bulma alanını genişleten bir “ortak kullanım alanı” yaratıyor. Gülsoy’un bir başka tespitiyse sevdiğimiz yazarların çoğunun uzun denemelerden sonra kendilerini “ümitsiz bir şair” olarak tanımlayan isimler olması. Her iki yorumun da üstünde düşünmek gerekiyor.

John Maxwell Coetzee, 1940’ta Güney Afrika’nın Cape Town kentinde doğmuş bir yazar. Cape Town’da tamamladığı İngilizce ve Matematik eğitimlerinin ardından önce bir bilgisayar programcısı olarak İngiltere’ye gitmiş ve üç yıl burada yaşamış. 1965’te ABD’ye gitmiş. Texas Üniversitesi’nde Edebiyat doktorası yapmış. Doktora tezi olarak da Samuel Beckett’in çalışmalarının biçimsel analizini bilgisayar ortamında yapmış. New York Üniversitesi’nde İngilizce ve edebiyat dersleri verdiği yıllarda ilk romanı “Dusklands”i yazmaya başlamış. 1971’de Vietnam Savaşı karşıtı bir gösteriye katıldığı için oturma izni iptal edilince Güney Afrika’ya dönmüş. Hep bir taşra olarak gördüğü ve bir türlü barışamadığı Güney Afrika’da 2002’de Cape Town Üniversitesi’nden emekli olana dek çalışan Coetzee, daha sonra Avustralya’ya yerleşmiş ve 2006 yılında da Avustralya vatandaşlığına geçmiş. Bir de büyük acı var bu hayatın içinde; 1989 yılında 23 yaşındaki oğlu Nicolas’ı bir kazada kaybetmiş J.M.Coetzee. Bütün bu yoğun hikayenin diğer ucunda da başarılarla dolu bir edebiyat kariyeri duruyor; 1974’te yayımlanan ilk romandan sonra hep artan bir okur kitlesi, 10 roman, 2 otobiyografik anlatı, 4 makale kitabı, iki Man Booker ödülü ve 2003 yılında da Nobel Edebiyat Ödülü.

Bu özet “Çocukluk (1997)”, “Gençlik (2002)” ve “Yaz Mevsimi (2009)” adlı üç kitap olarak yazılan otobiyografik roman “Taşra Hayatından Manzaralar”da kurmacanın manevra yeteneğiyle büyük değişimlerle karşımıza seriliyor. Özellikle de son cilt “Yaz Mevsimi”nde. Bu manevraları daha iyi yorumlayabilmek için Coetzee’nin üçlemesine seçtiği tür adını vurgulamak lazım; Kurgulanmış/romanlaştırılmış özgeçmiş (Fictionalised autobiography). Gerçekle hayal dünyasının, anlatılanla yaşananın sınırlarının tümüyle belirsizleştiği bir metnin izinde yürürken, Coetzee anlatısının bütün dinamikleriyle karşılaşıyor okur. Ayrılıkçı Güney Afrika rejiminin ötekileştirdiği bireyler, siyahın-beyazın ve özgürlüklerin sorgulandığı bir coğrafya, edebi kaynakların madeninde yapılan kazılar ve bitmeyen bir hesaplaşma duygusu.

“Çocukluk” ve “Gençlik” bölümlerinde kendisine (üçüncü tekilde anlattığı Coetzee adlı karaktere mi demeliyiz?) o kadar hoyrat davranıyor ki, ayna karşısında yapılan bir otopsiye dönüşüyor okuma süreci. Ve her edebiyatseverin dönüp dönüp defalarca okuyacağı mükemmel son bölüm “Yaz Mevsimi”nde en ileri noktaya kadar gidiyor Coetzee. Yıllarca yazınsal varlığı dışında ortalarda görünmemeye dikkat eden, söyleşi vermeyen, pek fotoğraf çektirmeyen, hatta ödüllerini almaya gitmeyen ‘edebiyat keşişi’ Coetzee, bu bölümde yazarı tümüyle ‘öldürüyor’. Bu bölümü ölmüş bir Coetzee’nin arkasından onun kişisel tarihinde yeri olan beş kişiyle yapılmış söyleşilerden oluşturuyor. Bir bütün kitap için (ama özellikle bu son bölüm için) rahatlıkla son zamanlarda okuduğum en iyi edebi metin diyebilirim.

Bütün kitaplarını sevdiğim, çoğu zaman üslubundaki soğukkanlılığı gıpta ile takip ettiğim bir yazarın eseri hakkında nasıl bir tanıtım yazısı yazabilirim diye düşündüm önce. Sonra da kişisel deneyimimden yola çıkarak en içten sözlerle önermek istedim. Siz de tıpkı yazar dostum Murat Gülsoy’la yaptığımız gibi en yakın kitap dostunuzla paylaşın bu cildi ve günler geceler boyu J.M.Coetzee’nin kaleminin rehberliğinde edebiyat konuşun. Başka ne diyebilirim ki?

Birinci Tekil Şahıs.01

2011-08-11T08:12:00.001+03:00

Ben tenha bir müzeyim, artık senin bile ziyaret etmediğin!

Günden Kalanlar.31

2011-08-11T07:25:00.001+03:00

• Dün Levent aradı. “Bir sorun mu var, Fil Uçuşu’nda niye yeni yazı yok?” dedi. Dostumun hem Fil Uçuşu’nu bu kadar düzenli takip etmesi hem de oradan yola çıkarak meraklanması hoşuma gitti açıkçası. (Aslında benim de ona çıkışmam gerekirdi, kendi bloglarının düzensiz güncellemeleri konusunda. Neyse, yeni bir blog açıyormuş, takibe alacağız elbette.) Evet, uzunca bir süredir Fil Uçuşu’na yeni bir yazı girişi yapmadım. Aslında yine de yapmayacaktım ama Levent’in sözlü saldırılarına maruz kalmak istemem. Üstelik dün twitter’da birkaç kişi, sabırla yeni yazı beklediğini söyledi. Ben de oturdum bilgisayarın başına.

Durum şu: Bir süredir, yeni öykülerle birlikteyim. Yaz başında biraz da keskin bir kararla, elimdeki dosyayı bir kenara demlenmeye bırakıp, önceki dosyaları/defterleri açtım. Tempoyu giderek artırdım. O temponun sonunda öyle bir ruh haline geliyorum ki, yaptığım diğer işleri hatta çevremdekileri görmez oluyorum. Fil Uçuşu da bu arada görmezden gelinenlerin arasına girdi. Ama bu kadar da ihmal etmemeliyim.

Aslında önce şöyle bir düşünce vardı kafamda. Öyküyü/öyküleri yazarken, burada da yazım sürecinin günlüğünü tutmak istiyordum. Sonra kendi üstümde bu kadar keskin deneyler yapmamaya karar verdim. Zaten yazarken iyice kapanıyorum, her şey batıyor, televizyonda yaptığım işler fazla geliyor, telefon konuşmaları yoruyor, bir de kendimle uğraşamam diye düşündüm.

Öyküler üstüne not: İyice eksilmeye, azaltmaya çalışıyorum. Pencerenin önünde durup uzun süre aynı noktaya baktıktan sonra, aniden nefes almayı ya da vermeyi unuttuğunu anladığın an gibi.

• NTV’de yaz boyunca yapmakta olduğumuz “Cumartesi” kendi meşrebine uygun izleyiciyle sohbet etmeye başlayan bir program oldu. Böyle sohbetler kısa ama kalıcı olur. Bu da öyle olacak sanırım.

• Murat Daltaban nefis bir gitar aldı geçen hafta. Ben de Murat’ı tanıyorsam, olabilecek en kısa sürede, gitar meselesinde acayip sözler eden bir adam olur çıkar. (Onun gitar alması beni de gaza getirdi de, gitarların tellerini değiştirmeye başladım. Bu da bir şeydir.)

• Geçen gece acayip bir rüya gördüm. İnsanlar, dünya denen korku ve bilinmezlikler imparatorluğundan çıkışı ‘Kişisel Gelişim’ denen bir yolda bulmuşlar, oraya yürüyorlar. O kadar kişisel gelişmişler ve o kadar kendilerini dinliyorlar ki, arkalarından bağıranları duymuyorlar. “Durun!” diye bağırıyor birileri, “durun, o yolun sonundaaaa…” Tam orada uyanmışım. Öyleymiş yani.

"Bir de Baktım Yoksun" Arapçada!

2011-08-11T07:01:00.000+03:00

İnsan yazdığı bir metni ya da bir kitabını başka bir dilde görünce bir an yabancılaşıyor. Hele bir de harflerini bile tanımadığı bir dilde görünce iyice garip oluyor durum. Garip ama sevindirici.

Bir süredir beklediğim bir haberdi. Sonunda Nermin Mollaoğlu kitapları getirdi. "Bir de Baktım Yoksun" Maikel Samuel ve Yusuf Doğan'ın ortak çevirisiyle ETRAC Yayınevi tarafından, Mısır'da yayımlandı.

Ön kapak yukarıda, arka kapak da aşağıda.

Yakın zamanda "Bir de Baktım Yoksun" ile ilgili başka güzel haberler de olacak.

Dostunuz hangi kaleme benziyor?

2011-07-28T23:50:00.001+03:00

En eski dostlar, o çocukluktan ya da okul sıralarından geçen yıllara karşın yanımızda kalmış olanlar kurşunkalem gibiler. Arada bir kütleşse de uçları, biraz sohbet kalemtıraşıyla yeniden canlanıyor her şey. Biraz bastırmaya gelmiyor hassas uçları, kırılıveriyor. Neyse ki, yine eskilerden kalma bir kutuda kalemtıraş da hazır, unutulmak istenen anları silmek için silgi de. Sayısız kalem geliyor gidiyor, ama onlar yıllara, kemirilmeye karşı koyuyor. Hayatımıza yazdıkları, yıllar içinde biraz silikleşiyor belki. Ama kağıtlar sararsa da, yazılar uçuşsa da en güzel yerinden okunuyor hayatın.

Girilip çıkılan işlerde, kısa süreli tatillerde, gelip geçilen günlerde tanışılan dostlar var. Tükenmez kaleme benziyor onlar. O kısa zaman diliminde gayet güzel anılar yazıyorlar da hayatımıza, kalıcı bir ruh ile giremiyorlar hikayemize. Zaten bir süre sonra içleri bitiyor, birer plastik parçası olarak anılar çöplüğündeki yerlerini alıyorlar.

Hayatın olgunluk döneminde tanışılan, zorlu dönemeçlerin birlikte aşıldığı, yaşlılığa gidilen çakıllı yolun birlikte arşınlandığı dostlar dolma kalemler gibi kalıcı bir yer ediniyorlar. Mürekkebin kalitesi sohbetin yoğunluğundan belli kartuşlarla şenlendiriliyorlar, en güzel renklerdeki mürekkepler çekiliyor içlerine. İnsanlık kağıdımızın üstünde zarif birer el yazısına dönüşüyorlar. Yüreğimizin üstünde, iç cebimizde taşıyoruz onları. O dostlukları çocuklarımıza miras bırakıyoruz. Günün birinde cenazemizde gözyaşı olup akıyor mürekkepleri.

Sonuçta bütün dostluklar bir cümle oluyor hayatımızda. Birer kelime. Hangi kalemle yazılırsa yazılsın.

Peki sizin dostlarınız, hikayesini hangi kalemle yazıyor, başı doğum sonu ölüm olan hikayenize?